Dünyada gıda sanayisinin değerlendiremediği yan ürünler, yeni bir protein kaynağına dönüşüyor. Finlandiyalı biyoteknoloji şirketi Volare, gıda üretiminden kalan organik maddeleri böcek larvaları aracılığıyla hayvan yemi hammaddesine dönüştüren ilk büyük ölçekli fabrikasını tamamladı.
Finlandiya'nın Pori kentinde kurulan Volare 01 adlı tesis, 10 bin metrekarelik alanda faaliyet gösterecek. Şirketin 26 Ekim'de açıkladığı bilgilere göre fabrikanın yatırım maliyeti 15 milyon avro oldu.
Yıllık 5 bin ton böcek proteini ve 2 bin ton böcek yağı üretim kapasitesi bulunan tesisin üretimi kademeli olarak artırılacak.
Gıda atıkları böceklere nasıl yediriliyor?
Fabrikanın üretim sürecinde, bilimsel adı Hermetia illucens olan siyah asker sineğinin larvaları kullanılıyor.
Bu böceğin larvaları, organik maddeleri hızla tüketerek büyüyebiliyor. Şirket, insan tüketimine yönlendirilmeyen ve yem mevzuatına uygun gıda sanayisi yan ürünlerini larvalara veriyor.
Örneğin tahıl işleme tesislerinden çıkan ve gıda üretiminde kullanılmayan bazı bitkisel yan ürünler bu amaçla değerlendirilebiliyor.
Larvalar beslendikçe büyüyor ve vücutlarında protein ile yağ biriktiriyor. Belirli büyüklüğe ulaştıklarında toplanarak işleniyor.
Bu işlemler sonucunda protein unu ve yağ elde ediliyor. Bunlar da hayvan yemi ve mama üreticilerine hammadde olarak satılıyor.
Ancak sistemde evsel çöpler veya restoranlardan toplanan her türlü yemek artığı kullanılmıyor.
Balıklar, tavuklar ve evcil hayvanlar tüketecek
Üretilen böcek proteini, özellikle balık yemi üretiminde kullanılan balık unu ve soya gibi protein kaynaklarına alternatif olarak geliştiriliyor.
Volare, böcek proteinini 2022 yılından beri daha küçük ölçekli tesisinde ticari olarak üretiyordu.
Bu protein, Alvar Pet markasının köpek ödül mamalarında, Dagsmark'ın kedi mamalarında ve gökkuşağı alabalıklarına yönelik yemlerde kullanıldı. Kanatlı hayvan yemlerinde de değerlendirildi.
Yeni fabrikanın üretim kapasitesinin önemli bir bölümü için şimdiden alım anlaşmaları yapıldı. Müşteriler arasında dünyanın büyük balık yemi üreticilerinden Skretting de bulunuyor.
Burada üretilen protein doğrudan insanların tüketimi için değil, hayvan beslenmesi değerlendirilecek.
Eski gazete matbaası protein fabrikasına dönüştürüldü
Volare'nin yatırımı yalnızca böcek yetiştirme yöntemiyle değil, fabrikanın kuruluş biçimiyle de dikkat çekiyor.
Şirket, yeni bir bina inşa etmek yerine eski bir gazete matbaasını dönüştürdü. Yüksek otomasyonla çalışan 10 bin metrekarelik tesisin vardiya başına dört kişiyle işletilebilecek şekilde tasarlandığı açıklandı.
Şirket, 7,1 milyon avroluk yeni finansmanla ikinci bir fabrika kurmayı planlıyor. Yeni tesisin yıllık 20-30 bin ton protein kapasitesine ulaşması hedefleniyor.
Türkiye'de de aynı sinekle protein üretimi araştırılıyor
Böceklerden yem üretimi Türkiye'nin de gündeminde. Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM), Nisan 2024'te siyah asker sineği larvalarından alternatif yem hammaddesi üretimine yönelik proje hazırlığını duyurmuştu.
“Alternatif Yem Hammadde Amacıyla Sürdürülebilir Siyah Asker Sineği Larva Üretim Modeli Projesi” kapsamında, balık ve kanatlı hayvanların beslenmesinde kullanılabilecek alternatif protein kaynaklarının geliştirilmesi amaçlanıyor.
Türkiye'de aynı böcek türünün organik atıkları proteine dönüştürme potansiyeli üzerine üniversiteler ve araştırma kuruluşları tarafından da çalışmalar yürütülüyor.
