Türk mutfağının en bilinen lezzetlerinden Ezogelin Çorbası'nın tescil belgesi, hem çorbanın hangi yöreye ait olduğu hem de geleneksel tarifi hakkında dikkat çekici bilgiler içeriyor.
Ezogelin Çorbası kimin?
Türk Patent ve Marka Kurumunun (TÜRKPATENT) Coğrafi İşaretler Portalı'ndaki kayda göre Ezogelin Çorbası, Gaziantep'in Oğuzeli Belediyesi tarafından 20 Aralık 2017 tarihinde tescil başvurusuna konu edildi.
Başvuru, 10 Eylül 2020 tarihinde sonuçlandı ve çorba G2 numarasıyla geleneksel ürün adı olarak tescillendi.
Ancak tescil belgesinde çorbanın üretimini belirli bir il veya ilçeyle sınırlandıran coğrafi alan tanımı bulunmuyor.
Ezogelin çorbasına ismini veren ezo gelin kim?
Tescil belgesinin ürün tanımı bölümünde, Ezogelin Çorbası'nın ilk olarak 1900'lü yılların başında Gaziantep'in Oğuzeli ilçesinde doğmuş bir kadın tarafından pişirildiği anlatılıyor.
Daha sonra bütün Türkiye'de tanınan bir lezzete dönüştüğü belirtiliyor. Dolayısıyla çorbanın tarihsel hikâyesi Gaziantep'in Oğuzeli ilçesiyle ilişkilendiriliyor. Ancak bu bilgiyle tescilin hukuki statüsü birbirinden farklı.
Ezogelin çorbası Gaziantep'e mi ait?
TÜRKPATENT'in açıklamasına göre geleneksel ürün adları, coğrafi işaretlerden farklı olarak belirli bir bölgenin sınırlarıyla tanımlanmıyor.
Bu ürünlerde korunan unsur, ürünün geleneksel bileşimi veya üretim yöntemi.
Yani Ezogelin Çorbası'nın tescilini Oğuzeli Belediyesi yaptırmış olsa da geleneksel tarifine uygun çorba Türkiye'nin başka şehirlerinde de hazırlanabiliyor.
Ezogelin çorbasının tescilli tarifinde domates salçası yok!
Ezogelin Çorbası'nın TÜRKPATENT tarafından yayımlanan resmî tescil belgesinde kullanılan malzemelerin miktarları da ayrıntılı biçimde belirtiliyor. Belgede çorbanın temelini kırmızı mercimek, bulgur ve pirinç oluşturuyor.
Tescilli Ezogelin Çorbası'nın malzemeleri
1 su bardağı kırmızı mercimek
1,5 yemek kaşığı bulgur
1,5 yemek kaşığı pirinç
1 adet soğan
2 diş sarımsak
4 yemek kaşığı sıvı yağ
1 yemek kaşığı biber salçası
8 su bardağı su veya tavuk suyu
1,5 tatlı kaşığı tuz
1'er çay kaşığı pul biber, kekik ve nane
Yarım limonun suyu
Tescil belgesinde domates salçası ve tereyağı malzemeler arasında bulunmuyor.
Buna karşılık kekik ve limon suyu, geleneksel tarifin malzemeleri arasında sayılıyor.
Tescilli Ezogelin çorbası nasıl yapılır?
Resmî üretim tarifine göre öncelikle kırmızı mercimek, bulgur ve pirinç yıkanıp süzülüyor.
İnce doğranmış soğan ve sarımsak sıvı yağda kavruluyor. Ardından biber salçası eklenerek kavurma işlemine devam ediliyor.
Yıkanmış mercimek, bulgur ve pirinç de tencereye alınarak karıştırılıyor.
Önce iki su bardağı sıcak su ekleniyor. Kalan su ise malzemeler suyu çektikçe azar azar ilave ediliyor.
Çorba kaynadıktan sonra kısık ateşte pişirilmeye devam ediliyor. Ocaktan alınmasına yakın tuz, nane, pul biber ve kekik ekleniyor.
Tescil belgesinde limon suyu da malzemeler arasında bulunuyor; ancak hangi aşamada ekleneceği ayrıca belirtilmiyor.
Restoranlar Ezogelin çorbasını farklı tarifle yapabilir mi?
Ezogelin Çorbası'nın geleneksel ürün adı olarak tescil edilmesi, bütün restoranların yalnızca bu tarifle çorba hazırlamak zorunda olduğu anlamına gelmiyor.
TÜRKPATENT'in açıklamasına göre geleneksel ürün adı koruması, resmî amblemle birlikte kullanıldığında geçerli.
Bir restoran veya üretici Ezogelin Çorbası'nı geleneksel ürün adı amblemiyle sunuyorsa tescil belgesindeki üretim yöntemi ve diğer koşullara uygunluk aranıyor.
Amblem kullanılmadan satılan Ezogelin Çorbası ise geleneksel ürün adı korumasının bu özel koşullarına tabi değil.
Tescilli Ezogelin çorbasını kim denetliyor?
Tescil belgesine göre denetimler Oğuzeli Belediyesi koordinasyonunda gerçekleştiriliyor.
Denetim heyetinde Oğuzeli Tarım Kredi Kooperatifi, Oğuzeli İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve belediyeden temsilciler bulunuyor.
En az üç kişiden oluşan heyetin yılda bir kez ve gerektiğinde ilave denetim yapması öngörülüyor.
Kontrollerde kullanılan malzemeler, pişirme ve servis aşamaları ile ürünün muhafaza koşulları inceleniyor.
Ezogelin Çorbası'nın geleneksel ürün adı olarak korunması, 2020 yılından beri geçerli olan bu tescil belgesine dayanıyor.
