Türkiye'de küçükbaş hayvancılığa yönelik ilgi artarken, 100 koyunluk bir işletmeyle geçinmenin mümkün olup olmadığı da merak ediliyor.
Özellikle Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 2026–2028 dönemini kapsayan 100 küçükbaş hayvan projesi, hayvancılığa yeni başlayacaklar için önemli bir seçenek haline geldi.
100 koyun ne kadar kazandırıyor?
Sakarya Geyve'de hayvancılık yapan Ferit Açıcı, sosyal medyadaki çağrısında, 100 koyunun dramatik bir hata yapılmaması halinde yılda 1 milyon lira kazanç getireceğini söylüyor.
Tabii 100 koyun sahibi olmak, her yıl aynı miktarda gelir elde etmek anlamına gelmiyor. Hayvanların ırkı, kuzulama oranı, mera imkânı, yem fiyatları ve satış koşulları işletmenin kazancını doğrudan etkiliyor.
Ulusal Kırmızı Et Konseyi'nin (UKON) 22 Ekim 2026 tarihli verilerine göre Türkiye genelinde kuzu karkas kesim fiyatı kilogram başına ortalama 616,86 TL oldu. Aynı tarihte İç Anadolu'da 580 TL olan fiyat, Marmara Bölgesi'nde 698 TL'ye ulaştı.
Peki bu rakamlarla 100 koyun ne kadar kazandırabilir?
100 koyun yılda kaç kuzu verir?
Koyunculukta temel gelir kaynaklarından biri kuzu satışı. Ancak 100 başlık sürüdeki hayvanların tamamı doğum yapan dişilerden oluşmuyor.
Örneğin Bakanlığın 2026 yılında başlattığı küçükbaş hayvancılık projesinde her yetiştiriciye 95 dişi ve 5 erkek olmak üzere 100 hayvan temin edilmesi öngörülüyor.
Bu büyüklükteki bir sürüden elde edilecek kuzu sayısı; anaçların gebelik oranına, ikizlik durumuna, besleme koşullarına ve yavru kayıplarına bağlı.
Örnek bir hesaplamada 95 anaç koyundan yılda 100 kuzu doğduğunu, bunların 90'ının yaşadığını ve 10 dişi kuzunun sürünün yenilenmesi için ayrıldığını varsayalıdığında yetiştiricinin satabileceği kuzu sayısı 80 baş olur.
100 koyundan yılda ne kadar kuzu geliri elde edilir?
UKON'un 22 Ekim verilerindeki 616,86 TL'lik kilogram fiyatıyla bir hesap yapıldığında, karkas ağırlığı 18 kilogram olan bir kuzunun değeri yaklaşık 11.103 TL'ye ulaşıyor.
Bu varsayımla; 60 kuzu: Yaklaşık 666 bin TL,
80 kuzu: Yaklaşık 888 bin TL
100 kuzu: Yaklaşık 1 milyon 110 bin TL
Öte yandan bu hesaplamaya koyun sütü, yapağı ve damızlık hayvan satışından elde edilebilecek gelirler dahil edilmedi. Her işletme bu gelirlerin tamamını elde edemeyebilir.
100 koyunun yıllık yem masrafı ne kadar?
Küçükbaş hayvancılıkta kazancı belirleyen en önemli giderlerden biri yem.
Türkiye Ziraat Odaları Birliği'nin Eylül 2026 verilerine göre besi yeminin tonu 19.110 TL'ye yükseldi. Bir önceki yılın aynı ayında 14.494 TL olan yem fiyatı yüzde 31,8 arttı.
Ulusal Süt Konseyi'nin Eylül verilerinde ise kuru yoncanın kilogram fiyatı 12,91 TL, samanın kilogram fiyatı 4,38 TL olarak yer aldı.
Bu fiyatlarla mera imkânından yararlanan 100 başlık örnek bir işletmenin yıllık satın alınan yem hesabı şöyle:
| Yem türü | Yıllık miktar | Maliyet |
|---|---|---|
| Kuru yonca | 14 ton | 180.740 TL |
| Saman | 14 ton | 61.320 TL |
| Karma yem | 12 ton | 229.320 TL |
| Toplam | 471.380 TL |
Bu miktarlar hayvanların yılın bir bölümünde yeterli meradan yararlandığı varsayılarak oluşturuldu.
Kaba yem kalitesi, kuzulama dönemi, canlı ağırlık ve mera koşullarına göre gerçek besleme programının veteriner hekim veya zooteknist tarafından düzenlenmesi gerekiyor. Mera erişimi olmayan bir işletmede satın alınacak yem miktarı daha yüksek olabilir.
100 koyunun yıllık gideri ne kadar? İşçilik eklenince hesap değişiyor
Yem masrafına veterinerlik hizmetleri, ilaç, elektrik, su, nakliye, temizlik ve bakım giderlerini de eklediğimizde örnek işletmenin yıllık maliyet tablosu şöyle oluşuyor:
| Gider kalemi | Yıllık tutar |
|---|---|
| Yem giderleri | 471.380 TL |
| Veterinerlik, ilaç ve sağlık | 35.000 TL |
| Elektrik, su, ulaşım ve nakliye | 45.000 TL |
| Bakım, altlık ve diğer işletme giderleri | 30.000 TL |
| İşçilik hariç toplam | 581.380 TL |
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı verilerine göre 2026 yılında brüt asgari ücret 33.030 TL. Diğer sektörler için iki puanlık SGK prim indirimi uygulanan örnek hesapta bir çalışanın işverene aylık maliyeti 40.214 TL. Bu tutar yıllık yaklaşık 482.568 TL yapıyor.
Dolayısıyla 100 koyunluk işletmede tam zamanlı ücretli çalışan istihdam edilmesi ile hayvanların aile emeğiyle yetiştirilmesi arasında önemli bir maliyet farkı ortaya çıkıyor.
100 koyun yılda ne kadar net kazanç bırakır? İşte hesap
Eğer işletmede yılda 80 kuzu satılır ve her kuzunun 18 kilogram karkas ağırlığında pazarlanabildiği varsayılırsa ve 90 kuzu için ayrıca hayvan başına 430 TL destek alınırsa, yıllık hesap şöyle:
| Gelir ve gider | Tutar |
|---|---|
| 80 kuzunun hesaplanan satış değeri | 888.278 TL |
| 90 kuzu için varsayılan temel destek | 38.700 TL |
| Toplam gelir ve destek | 926.978 TL |
| Yem, bakım ve diğer işletme giderleri | −581.380 TL |
| Aile emeği karşılığı ayrılmadan kalan | 345.598 TL |
| Bir tam zamanlı çalışanın örnek yıllık maliyeti | −482.568 TL |
| Ücretli işçilik sonrası fark | −136.970 TL |
Burada önemli bir ayrım var: 345.598 TL doğrudan net kâr değil. İşletmeyi aile üyeleri yönetiyorsa bu tutar aile emeğinin karşılığını, yatırımın yıpranma payını, finansman giderlerini ve diğer karşılanmamış maliyetleri de içermek zorunda.
Ücretli çalışan kullanılan senaryoda ise örnek işletme faaliyet giderlerini karşılamakta zorlanıyor.
100 koyuna devlet ne kadar destek veriyor? 180 bin TL bakım desteği
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 2026–2028 dönemini kapsayan Kırsalda Bereket Küçükbaşa Destek Projesi, 100 başlık sürü kurmak isteyenlere yönelik özel bir uygulama.
Proje kapsamında hak sahiplerine TİGEM tarafından 95 dişi ve 5 erkek hayvan temin ediliyor.
Hayvan teslimini izleyen 12 ay boyunca, en fazla 100 hayvan için hayvan başına aylık 150 TL bakım ve besleme desteği öngörülüyor.
Böylece bütün koşullar sağlanır ve 100 hayvan üzerinden tam ödeme yapılırsa bir yılda 180 bin TL destek alınabiliyor. Ödemeler üç aylık dönemler halinde gerçekleştiriliyor.
Bunun yanında hayvanların ilk yıl TARSİM sigortası karşılanıyor. Yetiştiriciler hayvan bedelleri için Ziraat Bankası'nın uygun faizli kredi imkânlarına başvurabiliyor.
Bu 180 bin TL'yi örnek işletme hesabına eklersek ücretli işçilik sonrası fark, diğer koşullar aynı kaldığında yaklaşık 43 bin TL artıya geçiyor.
Ancak bakım desteği, projeye hak kazananlara ilk 12 ay için sağlanıyor. Her yıl devam eden bir gelir olarak hesaplanamıyor. Üstelik hesapta ilk yatırım, kredi ve amortisman giderleri hâlâ bulunmuyor.
Devlet 100 koyunu ücretsiz mi veriyor?
Hayır. Program ücretsiz 100 koyun dağıtımı anlamına gelmiyor.
Bakanlığın açıklamasına göre hayvan bedelleri, teslim tarihinde TİGEM tarafından projeye özel açıklanan satış fiyatları üzerinden peşin veya krediyle ödeniyor.
TİGEM'in 2026 genel damızlık hayvan fiyat listesinde örneğin Akkaraman koçunun fiyatı KDV hariç 27 bin TL, Anadolu Merinosu koçunun fiyatı 30 bin TL olarak belirtiliyor.
Ancak genel satış listesindeki rakamlar, destek projesi kapsamında teslim edilecek hayvanların özel satış fiyatı olarak kabul edilmemeli.
100 başlık bir işletmenin kuruluş maliyetini hesaplarken 95 dişi hayvanın gerçek alış bedeli, 5 koç, ağıl, yem deposu, suluk, yemlik, elektrik-su altyapısı ve ilk aylara ait işletme sermayesi ayrı ayrı hesaplanmalı.
100 koyunu olana 116 bin 100 TL çoban desteği veriliyor mu?
2026 yılında sürü yöneticisi istihdam desteği 116.100 TL'ye yükseltildi.
Ancak yalnızca 100 koyuna sahip olmak bu ödemeden yararlanmak için yeterli değil.
Mevzuata göre sürü yöneticisi desteğinde, temel destek şartlarını karşılayan en az 150 kuzu veya oğlak bulunması ve sertifikalı çoban istihdamı ile SGK prim koşullarının sağlanması gerekiyor.
Bu nedenle örneğimizde 90 kuzu yetiştiren işletmeye 116.100 TL çoban desteği eklenmedi.
Kuzu/oğlak desteğinde ise 2026 yılı temel tutarı hayvan başına 430 TL. Uygun aile işletmelerinde, kadın veya genç yetiştiricilerde ve belirli örgüt üyeliklerinde ilave destekler söz konusu olabiliyor.
Bu ilaveler de otomatik ödeme değil; ayrı şartlara bağlı destekler.
Küçükbaş hayvancılığa başlamak için başvuru nasıl yapılır?
Kırsalda Bereket Küçükbaşa Destek Projesi'nin ilk başvuruları 1–30 Nisan 2026 tarihlerinde il ve ilçe tarım müdürlükleri üzerinden alındı. Proje 2028'e kadar sürecek olsa da sonraki başvuru döneminin tarihleri ayrıca ilan edilecek.
2026 yılı olağan kuzu/oğlak desteklemesinin ilk dönem başvuruları ise 1 Eylül–1 Aralık 2026 arasında yapılıyor.
Başvurular ilgili Damızlık Koyun-Keçi Yetiştiricileri Birliği üzerinden gerçekleştiriliyor. Yerel uygulama ve kayıt koşulları için il veya ilçe tarım müdürlüklerinden bilgi alınabiliyor.
100 koyunla hayvancılığa başlayacakların ekonomik hesabında özellikle mera erişimi, kuzuların yaşama oranı, yem tedariki, satış kanalı ve kredi geri ödeme planı belirleyici olacak.
Aynı sayıda hayvana sahip iki işletmeden kendi kaba yemini üreten ve aile emeğinden yararlanan yetiştiriciyle bütün yemini satın alan ve ücretli çalışan istihdam eden yetiştiricinin maliyetleri önemli ölçüde farklılaşabiliyor.
