Gıda ambalajları, streç filmler ve çeşitli plastik ürünlerde kullanılan bir kimyasalın güvenilirliği tartışmaya açıldı. Daha önce sağlık üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle kullanımı sınırlandırılan bazı plastik katkılarının yerine geliştirilen DINCH adlı maddenin, anne karnındaki bebeklerin gelişimiyle ilişkili olabileceği ortaya çıktı.
New York Üniversitesi (NYU) Langone Health araştırmacılarının yürüttüğü ve Environment International dergisinde 4 Ekim 2026'da yayımlanan çalışma, 7 Kasım'da İngiliz The Guardian gazetesinin de gündemine geldi.
6 bin 617 gebelik incelendi: Bebekler daha düşük ağırlıkta doğdu
ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri'nin (NIH) ECHO araştırma programından yararlanan bilim insanları, 22 farklı araştırma merkezinden 6 bin 617 gebeliğin verilerini inceledi.
Hamile kadınlardan alınan idrar örneklerinde DINCH maddesinin vücutta parçalanmasıyla oluşan üç farklı metabolit ölçüldü. Ardından bebeklerin doğum ağırlıkları, boyları ve gebelik süreleri karşılaştırıldı.
Araştırmada, DINCH maruziyetini gösteren metabolitlerden birinin düzeyindeki her 10 katlık artış, bebeklerin doğum ağırlığında ortalama 27,43 gramlık azalmayla ilişkili bulundu.
Ayrıca daha yüksek maruziyete sahip annelerin bebeklerinde, gebelik haftasına göre beklenenden küçük doğma olasılığı daha yüksek çıktı.
Ancak araştırmada erken doğumla anlamlı bir ilişki saptanmadı.
Hamile kadınların yüzde 70'inde tespit edildi
Araştırmanın dikkat çekici bulgularından biri de DINCH maruziyetinin yaygınlığı oldu.
İncelenen gebelerin yüzde 50 ila 70'inin idrarında DINCH metabolitlerinden en az biri ölçülebilir düzeyde bulundu.
Bebeğin cinsiyetine göre de farklı sonuçlar gözlendi. Erkek bebeklerde doğum boyuyla, kız bebeklerde ise gebelik haftasına göre küçük doğma olasılığıyla ilişkiler daha belirgindi.
Özellikle gebeliğin son üç ayındaki maruziyetin, doğum ağırlığıyla ilişkisinin daha güçlü olduğu belirlendi.
DINCH nedir, hangi gıda ambalajlarında kullanılıyor?
DINCH, plastikleri daha esnek ve dayanıklı hale getirmek amacıyla kullanılan bir plastikleştirici.
Kimyasal, sağlık riskleri nedeniyle bazı kullanım alanlarında kısıtlanan ftalat grubu plastik katkı maddelerine alternatif olarak geliştirildi.
ABD ve Avrupa'da bazı esnek plastik gıda ambalajlarında, streç filmlerde, plastik kapak ve tıpalarda kullanılabiliyor. Ayrıca oyuncaklar, tıbbi malzemeler ve çeşitli ev ürünlerinde de bulunabiliyor.
Avrupa Birliği'nde gıdayla temas eden bazı plastiklerde kullanımına belirli koşullar altında izin veriliyor.
Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), gıda ambalajlarındaki kimyasalların belirli koşullarda gıdaya geçebildiğini ve bu geçişin güvenlik değerlendirmelerinde dikkate alındığını belirtiyor.
Güvenli alternatif de hormonları etkiliyor olabilir
Araştırmacılar, DINCH maddesinin vücutta parçalanmasıyla oluşan bileşiklerin hormon sistemi üzerindeki olası etkilerine dikkat çekiyor.
Önceki laboratuvar ve hayvan deneylerinde bu maddelerin hormon dengesini etkileyebileceğine ve iltihapla ilişkili biyolojik süreçleri tetikleyebileceğine yönelik bulgular elde edilmişti.
Çalışmanın baş araştırmacısı Prof. Dr. Leonardo Trasande, daha güvenli bir alternatif olarak piyasaya sunulan kimyasalın anne karnındaki gelişimi etkileyebileceğine ilişkin sonuçların dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Trasande, gıda ambalajlarında ve ev ürünlerinde kullanılan kimyasalların yaygın kullanıma girmeden önce daha kapsamlı güvenlik testlerinden geçirilmesi gerektiğini vurguladı.
Plastik gıda ambalajları tehlikeli mi?
Araştırma, DINCH maruziyetiyle doğum ağırlığı arasında istatistiksel ilişki ortaya koysa da kimyasalın doğrudan düşük doğum ağırlığına neden olduğunu kanıtlamıyor.
Ayrıca sonuçlar bütün plastik ambalajların aynı kimyasalı içerdiği veya aynı riski taşıdığı anlamına gelmiyor.
Araştırmacılar, DINCH ve diğer plastikleştiricilerin uzun vadeli etkilerinin incelenmesi gerektiğini belirtiyor.
Plastik katkılarına maruziyeti azaltmak isteyen tüketiciler için yiyecekleri saklarken cam kapları tercih etmek ve plastik ürünleri yalnızca belirtilen kullanım koşullarında kullanmak uygulanabilecek önlemler arasında bulunuyor.
