Türkiye'nin önemli tütün üretim merkezlerinden Adıyaman'da hasadın ardından alım krizi yaşanıyor. Özellikle Kâhta ve Samsat ilçelerinde, sözleşmeli üretim yapan firmaların alımları durdurması ve kota miktarını aşan ürünleri satın almak istememesi üreticilerin tepkisine neden oldu.
Bir yıllık emeğinin karşılığını almak isteyen çiftçiler, işçilik, mazot, gübre ve kurutma masraflarının ardından ürünlerini satamama endişesi yaşıyor. Bölgede tütün alım merkezleri önünde traktör kuyrukları oluşurken, üreticiler teslim tarihinin açıklanmasını bekliyor.
Adıyaman'da 24 bin ton tütün üretiliyor
Adıyaman İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün verilerine göre kentte 2025 yılında 137 bin 192 dekar alanda 24 bin 560 ton tütün üretildi. Bu miktar Türkiye'nin toplam tütün üretiminin yaklaşık yüzde 22'sine karşılık geliyor.
Kentte Virginia ve İzmir tipi tütünler ağırlıklı olarak özel firmalarla yapılan sözleşmeler kapsamında yetiştiriliyor. Çelikhan ilçesinde ise geleneksel yerli tütün üretimi sürüyor.
Tütün alımlarında kota sorunu neden çıktı?
Adıyaman Ziraat Odası İl Koordinasyon Kurulu Başkanı Yaşar Özkan, geçmiş yıllarda firmaların sözleşmede belirtilen miktarın üzerinde üretilen tütünleri de satın aldığını, ancak bu sezon yalnızca sözleşmedeki miktar kadar alım yapılacağının bildirildiğini açıkladı.
Özkan, firmaların üretim döneminde çiftçilere tohum dağıttığını ve yetiştirilen ürünlerin tamamının alınacağı yönünde sözlü güvence verdiğini ileri sürdü.
Yağışların iyi gitmesiyle bazı bölgelerde verimin arttığını belirten Özkan, üreticilerin kota nedeniyle ellerinde kalan tütünleri satamadığını söyledi.
Firmaların bu yıl sözleşme fazlası ürünleri almama kararının gerekçesine ilişkin doğrulanmış bir şirket açıklaması ise bulunmuyor.
Alım fiyatları da tartışma konusu
Bölgede tütün üreticilerinin sorunu yalnızca kota değil. Artan üretim maliyetlerine karşılık alım fiyatlarının yetersiz olduğu yönünde de şikâyetler var.
Eylül ayı sonunda ziraat odaları, İzmir tipi tütün için kilogram başına 260-320 TL, Virginia tipi tütün için ise 185-215 TL ve ilave prim talebinde bulunmuştu.
Üreticiler özellikle işçilik, nakliye ve tütünün kurutulmasında kullanılan file fiyatlarındaki artışın maliyetleri yükselttiğini belirtiyor.
19 Ekim'de alım müjdesi verilmişti
Adıyaman Ticaret ve Sanayi Odası ile ziraat odalarının temsilcileri, ekim ayında İzmir'de Öz-Ege Tütün yöneticileriyle görüşmüştü.
Görüşmenin ardından durdurulan alımların 19 Ekim'de yeniden başlayacağı duyurulmuştu. Ancak kasım ayının ilk haftasında Kâhta ve Samsat'ta alımların durduğu yönündeki açıklamalar, sorunun devam ettiğini ortaya koydu.
Tütün krizi Ankara'ya taşınıyor
Kâhta Ziraat Odası Başkanı Fatin Rüştü Turanlı, 7 Kasım'da KOMHA Haber Ajansı'na yaptığı açıklamada, üreticilerin sorunlarını çözmek için 9 Kasım Pazartesi günü diğer ziraat odası başkanlarıyla Ankara'ya gideceklerini duyurdu.
Turanlı, yaşanan sıkıntıyı “Yerde cenaze var. Bu cenazeyi el birliğiyle kaldırmamız lazım” sözleriyle anlattı.
Üreticilerin elindeki tütünlerin satın alınmasını isteyen Turanlı, gelecek yıllarda alım miktarı, teslim tarihi ve ödeme koşullarının sözleşmelerde açıkça belirtilmesi gerektiğini vurguladı.
Ziraat odaları ise 2026'nın geçiş yılı kabul edilmesini ve sözleşme miktarını aşan tütünler dahil çiftçilerin ellerindeki ürünlerin alınmasını talep ediyor.
