Gıda teknolojisinde, geleneksel hayvancılığın geleceğini etkileyebilecek yeni bir gelişme yaşandı. Kanada merkezli Opalia, canlı ineklerin sağılmasına gerek kalmadan süt üretmeyi sağlayan hücre kültürü teknolojisini ticari deneme aşamasına taşıdı.
Dünyanın en büyük bağımsız süt ürünleri ve süt bileşenleri tedarikçilerinden Hollandalı Hoogwegt, Opalia'nın ürettiği ilk tam yağlı süt partisini satın almak üzere anlaşmaya vardı.
Şirketlerin açıklamasına göre bu işlem, ineklerin süt bezi hücrelerinden elde edilen tam yağlı sütün dünyadaki ilk ticari alımı olma özelliğini taşıyor.
İnek olmadan süt nasıl üretiliyor?
Opalia'nın geliştirdiği teknoloji, sütün doğrudan ineklerden sağılması yerine laboratuvar ortamında yetiştirilen süt bezi hücrelerinden elde edilmesine dayanıyor.
İlk aşamada ineklerden alınan süt bezi hücreleri, biyoreaktör adı verilen kontrollü üretim sistemlerinde çoğaltılıyor.
Ardından hücrelerin süt üretmesi sağlanıyor. Böylece geleneksel inek sütünde bulunan protein, yağ ve şekerleri içeren bir sıvı elde ediliyor.
Şirket, sürekli çoğalabilen bir hücre hattı geliştirdiği için üretimin devamında ineklerden yeniden doku alınmasına ihtiyaç duyulmadığını belirtiyor.
Bu yöntem, soya, badem veya yulaftan üretilen bitkisel süt alternatiflerinden farklı. Ayrıca mikroorganizmalar yardımıyla yalnızca belirli süt proteinlerinin üretildiği hassas fermantasyon teknolojisinden de ayrılıyor.
İlk süt 17 Kasım'da teslim edilecek
Hollandalı Hoogwegt, ilk hücre kültürü sütü partisini 17 Kasım 2026'da Almanya'nın Frankfurt kentinde düzenlenecek Fi Europe gıda bileşenleri fuarında teslim alacak.
Şirketler fuarda yeni teknolojiyle geliştirilen bir prototipi de tanıtacak.
Hoogwegt'in Küresel Teknoloji Direktörü Roland Wientjes, Green Queen'e yaptığı açıklamada, ilk aşamada sütün bileşiminin ve farklı süt ürünlerinin üretimindeki işlevsel özelliklerinin inceleneceğini söyledi.
Satın alınan sütün miktarı ve bedeli ise ticari gizlilik gerekçesiyle açıklanmadı.
Peynir, yoğurt ve tereyağı üretilecek mi?
İlk denemelerde hücre kültürü sütünün özellikle taze peynir, yoğurt ve tereyağı üretimindeki performansı araştırılacak.
Şirket iki farklı yöntemi test etmeyi planlıyor.
Birincisinde geleneksel inek sütü tamamen hücre kültürü sütüyle değiştirilecek. İkincisinde ise yeni süt, geleneksel sütle belirli oranlarda karıştırılarak kullanılacak.
Denemelerde sütün mayalanma, kıvam oluşturma ve yağ yapısı gibi teknolojik özelliklerinin değerlendirilmesi bekleniyor.
Ancak henüz bu süt kullanılarak geliştirilen peynir, yoğurt veya tereyağının ticari üretime uygunluğu kanıtlanmış değil.
Bir günde 28 litre süt üretebilecek
Opalia, üretimi laboratuvar ölçeğinden endüstriyel ölçeğe taşımak için yeni bir biyoreaktör sistemi geliştiriyor.
Şirketin hedefi, ilk aşamada günlük 28 litre süt üretebilen bir sistem kurmak. Bu miktar yaklaşık bir süt ineğinin günlük üretimine karşılık geliyor.
Opalia, geliştirdiği teknolojinin ilerleyen yıllarda daha büyük kapasiteli tesislere uygulanabileceğini öngörüyor.
Ancak geleneksel süt üretimiyle rekabet edebilmek için üretim maliyetlerinin düşürülmesi ve kapasitenin artırılması gerekiyor.
Laboratuvar sütü ne zaman marketlerde satılacak?
Yeni teknolojinin ticari bir anlaşmaya konu olması, laboratuvarda üretilen sütün market raflarına hemen geleceği anlamına gelmiyor.
Opalia, ilk düzenleyici başvurusunu 2027 yılının ortalarında Kanada'da yapmayı planlıyor. Şirketin hedefi, gerekli izinlerin alınması ve üretim ölçeğinin büyütülmesiyle 2028 yılında pazara giriş aşamasına ulaşmak.
Henüz tüketiciye yönelik bir satış tarihi açıklanmadı. Ürün için gerekli gıda güvenliği değerlendirmeleri ve düzenleyici onay süreçleri de tamamlanmış değil.
Hücre kültürü sütünün geleneksel sütle besin değeri bakımından ne ölçüde benzer olacağı ve tüketiciler tarafından nasıl karşılanacağı ise ticari üretim öncesinde yanıt bekleyen sorular arasında bulunuyor.
