Avrupa'da yıllardır devam eden ve küçük domateslerle ilişkilendirilen Salmonella salgını nedeniyle İtalya'da yeni bir önlem alındı.
Emilia-Romagna Bölge Yönetimi, yayımladığı kararla çeri ve datterini olarak bilinen küçük domateslerin pişirilmeden toplu yemek hizmetlerinde sunulmasını yasakladı. Karar, yeni bir duyuruya kadar yürürlükte kalacak.
Salmonella salgını 10 Avrupa ülkesine yayıldı
Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi'nin (ECDC) 9 Ekim 2026 tarihli değerlendirmesine göre Salmonella Strathcona bakterisiyle bağlantılı salgın endişesi sürüyor.
Avusturya, Danimarka, Fransa, Almanya, İrlanda, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç ve İsveç'te bu yıl 160'tan fazla yeni vaka bildirildi. 2023 yılından Eylül 2026'ya kadar devam eden salgında toplam vaka sayısı 800'ü aştı.
Bazı hastaların hastalanmadan önce İtalya'ya seyahat ettiği belirlendi. Ancak başka ülkelere seyahat etmeyen kişilerde de enfeksiyon görüldü.
ECDC, geçmiş yıllardaki araştırmalarda İtalya'nın Sicilya bölgesinde yetiştirilen küçük domateslerin bulaşma kaynağı olduğunu belirlemişti.
İtalya'da 117 vaka ile bağlantılı inceleme
İtalya'nın Emilia-Romagna bölgesinde 2024–2026 döneminde yürütülen genomik incelemelerde 117 Salmonella vakası saptandı. Toplam 117 vakadaki bakteri örneklerinin, Avrupa'nın gıda güvenliği uyarı sisteminde domateslerle bağlantılı olarak bildirilen Salmonella örnekleriyle genetik ilişkili olduğu açıklandı.
Bölge yönetimi, son aylarda İtalya'nın farklı bölgelerinde yeni salgınlar ortaya çıkması ve ürünlerin tedarik zincirinin tam olarak izlenememesi üzerine önlem aldı.
Çiğ domates neden okul ve hastanelerde yasaklandı?
Yasak, domateslerin bütün tüketicilere satışını kapsamıyor. Emilia-Romagna yönetimi yalnızca okul yemekhaneleri, hastaneler, bakım evleri ve sosyal hizmet kuruluşlarında çiğ çeri ve datterini domates sunulmasını durdurdu.
Bu kurumlarda çocuklar, yaşlılar, hastalar ve bağışıklık sistemi zayıf kişiler gibi Salmonella enfeksiyonundan daha ağır etkilenebilecek gruplar bulunuyor.
Ayrıca toplu yemeklerde aynı ürünün çok sayıda kişiye servis edilmesi, olası bir bulaşmada hastalanan kişi sayısını artırabiliyor.
Karar, söz konusu domateslerin yeterli ısıl işlemden geçirilerek yemeklerde kullanılmasını engellemiyor.
Salmonella domatese nasıl bulaştı?
Salgının kaynağını araştıran Avrupa Birliği kurumları, Sicilya'daki bir domates üretim işletmesinin sulama amacıyla kullandığı kuyu suyunda salgınla ilişkili Salmonella bakterisini tespit etti.
Kasım 2024'te alınan bu numune, tarımsal sulama suyunun bulaşmada rol oynayabileceğini gösterdi.
Bakteri, kirli suyun yanı sıra üretim ve paketleme sırasında kirlenmiş yüzeyler veya ekipmanlar aracılığıyla da taze sebzelere bulaşabiliyor.
domatesi yıkamak Salmonella'yı temizler mi?
ABD Gıda ve İlaç Dairesi'ne (FDA) göre sebze ve meyveleri akan su altında yıkamak bakteri miktarını azaltabiliyor ancak tamamını ortadan kaldırmayı garanti etmiyor.
Özellikle bakterilerin ürünün iç dokularına ulaşması durumunda yüzeyin yıkanması yeterli olmayabiliyor.
Bu nedenle sebzeleri sabun veya deterjanla yıkamak önerilmiyor. Yeterli pişirme ise Salmonella gibi hastalık yapıcı bakterileri etkisiz hale getirebiliyor.
Salmonella enfeksiyonu ishal, ateş, karın ağrısı ve bazı durumlarda ağır sıvı kaybına yol açabiliyor.
İtalya'daki uygulama belirli bir bölgenin toplu yemek hizmetleriyle sınırlı. Türkiye'de çeri domates tüketimine yönelik benzer bir yasak kararı bulunmuyor.
