Türkiye'nin dünya liderleri arasında bulunduğu kuru incir ihracatında yeni sezon yüksek rekolte beklentisiyle başlarken, Avrupa'dan gelen gıda güvenliği bildirimleri sektör açısından önemli bir risk oluşturuyor.
Avrupa Birliği'nin Gıda ve Yem için Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) kayıtlarına göre 1 Ocak-22 Eylül 2026 tarihleri arasında Türkiye menşeli incirlerle ilgili aflatoksin ve okratoksin kaynaklı 170 bildirim yapıldı.
Sezonun başladığı eylül ayında ise dikkat çekici bir yoğunlaşma yaşandı. 18 Eylül'de yalnızca bir gün içerisinde Türkiye'den gönderilen kuru incirler için 8 ayrı RASFF kaydı oluşturuldu.
Bunların yedisi Yunanistan ve Bulgaristan tarafından yapılan sınır reddi bildirimlerinden oluştu. Ürünlerde aflatoksin, aflatoksin B1, toplam aflatoksin ve okratoksin A tespit edildi. İsveç ise aynı gün Türkiye menşeli kuru incirde okratoksin A nedeniyle alarm bildirimi oluşturdu.
Tam da yeni sezon başlarken geldi
Sekiz bildirimin aynı güne yığılması, kuru incirde yeni sezon ürünlerinin piyasaya çıktığı ve ihracat hazırlıklarının hızlandığı bir döneme denk gelmesi nedeniyle dikkat çekiyor.
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın açıkladığı tahmine göre Türkiye'nin 2026 yılı kuru incir rekoltesinin 94 bin tona ulaşması bekleniyor. Geçen sezon üretim 71 bin 496 ton düzeyindeydi. Bu da yaklaşık 22 bin 500 tonluk, yüzde 31'in üzerinde üretim artışı anlamına geliyor.
Türkiye aynı zamanda dünya kuru incir ticaretinin en önemli tedarikçisi. Bakanlığın verilerine göre dünya kuru incir talebinin yaklaşık yüzde 60-65'i Türkiye tarafından karşılanıyor.
Aydın'da kuru incir depolarına aflatoksin baskını
RASFF kayıtlarının yoğunlaştığı günlerde Türkiye'nin incir üretim merkezi Aydın'da mikotoksin denetimleri de artırıldı.
Aydın'da 17 ilçedeki kuru incir depolarında denetim başlatılırken, dokuz ilçede oluşturulan yol kontrol noktalarında kuru incir taşıyan araçlar kontrol edilmeye başlandı. İhracatçı işletmelerde ise ürünlerin kaynağı ve izlenebilirliği inceleniyor.
Denetimlerle Avrupa'daki son bildirimler arasında doğrudan neden-sonuç ilişkisi kuran resmi bir açıklama bulunmuyor. Ancak ihracat sezonunun başlaması ve RASFF bildirimlerinin yoğunlaşmasıyla aynı dönemde kontrollerin sıklaştırılması dikkat çekiyor.
Aflatoksin ve okratoksin neden oluşuyor?
Kuru incirde karşılaşılan aflatoksin ve okratoksin A, bazı küf mantarları tarafından oluşturulan mikotoksinler. Hasat, kurutma, depolama ve taşıma koşulları riskin kontrol edilmesinde önem taşıyor.
Özellikle kuru incirin uygun olmayan nem ve sıcaklık koşullarında tutulması mikotoksin oluşumu açısından riski artırabiliyor. Bu nedenle ihracata hazırlanacak ürünlerin ayıklanması, uygun şekilde kurutulması ve depolanması kritik önem taşıyor.
Kuru incir fiyatı ne kadar?
Yüksek rekoltenin beklendiği sezonda üreticinin diğer önemli gündemi ise fiyat.
Aydın Ticaret Borsası verilerine göre kuru incirde dökme ürün fiyatı kilogram başına 160-200 TL aralığında bulunuyor. Piyasada ise alımların yaklaşık 220 TL/kg bandında gerçekleştiği yönünde haberler bulunurken üreticiler artan maliyetler nedeniyle kilogram başına en az 300 TL bekliyor. Fiyatların istenilen seviyeye ulaşmaması nedeniyle bazı üreticilerin ürünlerini satmak yerine TARİŞ'e emanete bıraktığı bildiriliyor.
KURU İNCİRDE FİYAT BEKLENTİSİ 300 TL
Aydın Ticaret Borsası'nda 26 Ağustos'ta gerçekleştirilen 2026-2027 sezonu ilk alım töreninde 16 üreticiden alınan 170 kilogram kuru incire kilogram başına 850 TL ödenmişti. Ancak bu rakam sezonun ilk ürününe verilen sembolik fiyat niteliğindeydi.
2025-2026 sezonunda ise hazır müstahsil satışlarında kuru incirin ortalama kilogram fiyatı 233,82 TL olarak kayıtlara geçti.
Böylece 94 bin tonluk yüksek rekolte beklentisiyle başlayan sezonda kuru incirin önünde iki önemli başlık bulunuyor: üreticinin beklediği fiyatın oluşması ve ihracata gidecek ürünlerde aflatoksin ile okratoksin kaynaklı sınır retlerinin azaltılması.
