Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, seralarda plastik kullanımını azaltmak amacıyla yerli kenevirden üretilen bitki askı iplerini denemeye aldı. İl Müdürü Fırat Erkal’ın öncülüğünde Aksu’da yürütülen çalışmada, Türk çiftçilerinin yetiştirdiği kenevirin uzun liflerinden elde edilen ipler kullanılıyor.
Müdürlüğün açıklamasına göre, daha önce jüt liflerinden üretilen ipler denendi. Yerli kenevirin ardından pamuk ve kompostlanabilir biyomalzemelerin de değerlendirilmesi planlanıyor.
Kenevir ipi seralarda ne işe yarayacak?
Bitki askı ipleri, seralarda yetiştirilen bitkilerin dik durmasını ve gelişirken desteklenmesini sağlıyor. Antalya’daki denemede, bu işlevi plastik yerine kenevir liflerinin üstlenmesi amaçlanıyor.
Müdürlük, uygulamayla yalnızca plastik tüketimini azaltmayı değil, hasat sonunda ortaya çıkan sera artıklarının kompostlaştırılmasını da kolaylaştırmayı hedefliyor. Yerli kenevirin tarımsal üretimde değerlendirilmesi de çiftçi için yeni bir kullanım alanı anlamına geliyor.
Ancak çalışma henüz deneme aşamasında. Paylaşılan açıklamada iplerin dayanıklılığı, kullanım ömrü, maliyeti veya ne kadar plastik tasarrufu sağlayacağına ilişkin ölçülmüş sonuçlar bulunmuyor.
Türkiye’de kenevir üretimi yeni mi serbest bırakıldı?
Türkiye’de kenevir yetiştiriciliğini “yıllarca tamamen yasaktı, şimdi serbest bırakıldı” diye özetlemek doğru değil. İzinli üretimin geçmişi, son düzenlemeden çok daha eskiye uzanıyor.
Tarım teşkilatının resmî kayıtlarına göre, yetiştiricilik 1990 tarihli yönetmelikle izin ve kontrol altında yürütülüyordu. Bu düzenleme 29 Eylül 2016’da yenilendi. Düzenlemelerin temel amaçlarından biri, izinli tarımsal üretim sürerken kenevirden uyuşturucu madde elde edilmesini engellemekti.
Nitekim Bakanlığa bağlı araştırma enstitüsünün yayımladığı üretim verilerinde, 2016 öncesindeki yıllarda da kenevir üretimi görülüyor. Dolayısıyla üretimin gerilemesiyle ülke çapında mutlak bir üretim yasağını birbirinden ayırmak gerekiyor.
Son olarak 31 Ocak 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik, farklı üretim amaçlarına ilişkin izin ve denetim koşullarını yeniden düzenledi.
Kenevir üretimi hangi illerde yapılabiliyor?
Güncel yönetmeliğe göre lif, tohum ve sap üretimi amacıyla şu 21 ilde ve ilçelerinde izinli yetiştiricilik yapılabiliyor:
Amasya, Antalya, Bartın, Burdur, Çorum, İzmir, Karabük, Kastamonu, Kayseri, Konya, Kütahya, Malatya, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Sivas, Tokat, Uşak, Yozgat ve Zonguldak.
Bu liste, isteyen herkesin izin almadan ekim yapabileceği anlamına gelmiyor.
Kenevir yetiştirmek için hangi koşullar gerekiyor?
Lif, tohum ve sap amaçlı yetiştiricilik başvuruları 1 Ocak–1 Nisan arasında, üretim yerinin en büyük mülki idare amirliğine yapılıyor.
Başvuruda üretim amacını gösteren form, ÇKS belgesi, arazi krokisi, mevzuatta belirtilen suç kayıtlarına ilişkin belge ve taahhütname ile uyuşturucu etkisi olmayacak çeşit özelliğine sahip tohumluğun sertifikası isteniyor.
Arazi ve belgeler incelendikten sonra uygun bulunan başvurulara yalnızca bir yetiştiricilik dönemi için izin veriliyor.
Tıbbi amaçlı kenevir üretiminin koşulları farklı mı?
Tıbbi ve sağlık ürünleri için yetiştiricilikte başvurular TMO’ya yapılıyor; kota, izin ve sözleşme süreçleri uygulanıyor.
Üretim; Afyon Alkaloidleri Fabrikası sahasında, organize tarım bölgesinde veya Sağlık Bakanlığından üretim yeri izni almış tesislerin bulunduğu illerde, kapalı, iklimlendirilmiş ve yüksek güvenlikli tesislerde gerçekleştiriliyor. Seralarda askı ipi üretmek için kullanılan lif ile tıbbi ürünlere yönelik yetiştiricilik ayrı kurallara tabi.
