Avrupa Birliği Gıda ve Yem İçin Hızlı Alarm Sistemi’ne (RASFF), Çin menşeli kabak çekirdeklerinde yasaklı böcek ilacı klorpirifos tespit edildiği bildirildi.
Belçika’nın 30 Ekim 2026 tarihli bildirimi, firmanın kendi kontrolleri sonucunda yapılan tespite dayanıyor. Kayıtta ürünün dağıtımının Belçika’yla sınırlı olduğu ve işletme tarafından alıkonulduğu belirtiliyor.
Kabak çekirdeğinde limitin 4,8 katı kalıntı
Bildirimdeki analiz sonucuna göre kabak çekirdeklerinde 0,048 mg/kg klorpirifos bulundu. İzin verilen maksimum kalıntı limiti ise 0,01 mg/kg.
Buna göre ölçülen kalıntı, limitin 4,8 katı düzeyinde. RASFF kaydında risk “ciddi” olarak değerlendirilirken marka ve parti bilgisi paylaşılmıyor.
Klorpirifos neden yasaklandı?
Klorpirifos, tarımsal zararlılara karşı kullanılan bir böcek ilacı etken maddesi. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), 2019’daki değerlendirmesinde maddenin genetik materyale zarar verme potansiyeline ve gelişmekte olan sinir sistemi üzerindeki etkilerine ilişkin kaygılar belirledi.
EFSA, çocuklarda nörogelişimsel etkilerle ilgili epidemiyolojik bulguların da bu kaygıları desteklediğini ve mevcut verilerle güvenli bir maruziyet düzeyi belirlenemediğini açıkladı. Avrupa Birliği’nde maddenin onayı 2020’de yenilenmedi.
Bu değerlendirme, gelişim dönemindeki beyin ve sinir sistemi üzerindeki olası etkiler nedeniyle özellikle çocuk sağlığı açısından önem taşıyor. Ancak bir üründe kalıntı bulunması, o ürünü tüketen herkeste belirli bir sağlık sorununun ortaya çıkacağı anlamına gelmiyor.
Türkiye’de de kullanımı yasak
Tarım ve Orman Bakanlığının açıklamasına göre klorpirifos-etil kullanımına Türkiye’de 21 Mayıs 2020’de son verildi.
Bakanlık, kararın Avrupa Birliği’nde alınan kararlar ile çevre ve insan sağlığı dikkate alınarak verildiğini belirtiyor. Benzer isimli farklı bir etken madde olan klorpirifos-metilin kullanımı ise 31 Aralık 2021’de sonlandırıldı.
Türkiye Çin’den kabak çekirdeği alıyor mu?
Çin, Türkiye’nin kabak çekirdeği tedarik ettiği ülkeler arasında bulunuyor. Türkiye’deki güncel satış sayfalarında da menşei Çin olarak belirtilen kabak çekirdeği ve kabak çekirdeği içi ürünleri yer alıyor. Ancak bu ürünlerin RASFF bildirimindeki partiyle bağlantılı olduğunu gösteren herhangi bir bilgi bulunmuyor.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan 2021 tarihli Nevşehir Kabak Çekirdeği Kavurma ve Paketleme Tesisi Ön Fizibilite Raporu da Çin’in tedarikçi konumunu gösteriyor.
Raporda kullanılan TÜİK verilerine göre, 2020’de “kabak tohumu” başlığındaki toplam ithalat değeri yaklaşık 6,8 milyon dolar, Çin’den yapılan ithalat ise 3,7 milyon dolar düzeyindeydi.
Bildirim Türkiye’de satılan ürünleri kapsıyor mu?
Paylaşılan RASFF kaydında dağıtımın Belçika’yla sınırlı olduğu belirtiliyor. Türkiye’ye sevkiyat veya Türkiye’de geri çağırma bilgisi yer almıyor.
Bununla birlikte Türkiye’nin de aynı ülkeden ürün tedarik etmesi, ithal çekirdeklerde pestisit kalıntısı kontrollerinin önemini ortaya koyuyor.
