Domates, salatalık ve biberle hazırlanan çoban salatanın sebze maliyeti yükseliyor. Gıda Bülteni’nin Antalya’nın Elmalı ve Kumluca üretim bölgelerinde paylaşılan hal listelerinden yaptığı hesap, sivri biber ucuzlasa da domates ve salatalıktaki artışın toplam bedeli büyüttüğünü gösteriyor.
30 Eylül ve 2 Kasım tarihli listeler esas alındığında, 300 gram domates, 200 gram salatalık ve 100 gram sivri biberin bedeli 19 liradan 27,50–32 liraya çıkıyor. Artış, domatesin listedeki alt veya üst fiyatının kullanılmasına göre yüzde 44,7 ile yüzde 68,4 arasında değişiyor.
Aynı salatanın sebzesi 13 lira pahalandı
30 Eylül tarihli Elmalı Toptancı Hali listesinde domatesin kilogramı 27 TL, salatalığın 17 TL, sivri biberin ise 75 TL olarak gösteriliyor.
2 Kasım tarihli Kumluca listesinde domates 50–65 TL aralığında, salatalık 35 TL, sivri biber ise 55 TL. Sabit miktarlarla hazırlanan örnek tarifin hesabı şöyle:
| Malzeme | Kullanılan miktar | 30 Eylül maliyeti | 2 Kasım maliyeti |
|---|---|---|---|
| Domates | 300 gram | 8,10 TL | 15–19,50 TL |
| Salatalık | 200 gram | 3,40 TL | 7 TL |
| Sivri biber | 100 gram | 7,50 TL | 5,50 TL |
| Toplam | 600 gram | 19 TL | 27,50–32 TL |
Böylece aynı miktardaki sebzenin bedeli 8,50–13 TL artıyor. Salatalığın tarifteki maliyeti iki katını aşarken, biberdeki 2 liralık düşüş toplam artışı karşılamaya yetmiyor.
İstanbul’da da zam şampiyonu salatalık
İstanbul Ticaret Odasının (İTO) ekim ayına ilişkin perakende fiyat verileri de salata malzemelerindeki yükselişi ortaya koyuyor.
İstanbul’da salatalık bir önceki aya göre yüzde 50,71, domates yüzde 36,98 zamlandı. Sivri biberde artış yüzde 27,15, çarliston biberde yüzde 26 oldu. Salatalık ve domates, fiyatı en fazla yükselen iki ürün olarak sıralandı.
İTO’nun genel endeksinde İstanbul’da tüketici fiyatları ekimde aylık yüzde 2,47, yıllık yüzde 32,47 arttı. Gıda ve alkolsüz içecekler grubundaki aylık yükseliş ise yüzde 2,58 olarak açıklandı. Salatalık, domates ve biberdeki artışlar gıda grubunun ortalamasının belirgin biçimde üzerinde gerçekleşti.
Hesap yalnızca üç sebzeyi kapsıyor
Gıda Bülteni’nin hesabında soğan, zeytinyağı, limon ve tuz bulunmuyor. Dolayısıyla hesaplanan tutar, hazırlanmış bir porsiyon salatanın satış fiyatını veya bütün malzemelerinin maliyetini göstermiyor.
Karşılaştırma, Antalya’nın iki üretim merkezi Elmalı ve Kumluca’da 30 Eylül–2 Kasım arasındaki 33 günlük dönemde paylaşılan hal listelerine dayanıyor. Aynı halin kesintisiz fiyat takibi niteliğinde olmayan bu listelerde ürün kalitesi ve çeşidi de fiyatı etkileyebiliyor. Hal fiyatları, tüketicinin markette ödediği bedelden ve üreticinin kesintiler sonrasında eline geçen net tutardan farklı.
İTO verileri ise İstanbul’daki aylık perakende fiyat değişimini ölçüyor. İki ayrı hesap, üretim bölgelerindeki fiyat hareketiyle İstanbul’daki tüketici fiyatlarını farklı aşamalarda gösteriyor.
