Tarımda böceklerle mücadele amacıyla kullanılan klorpirifos adlı pestisit, yeni bir bilimsel araştırmada Parkinson hastalığıyla ilişkilendirildi. ABD’deki California Üniversitesi Los Angeles (UCLA) araştırmacıları tarafından yürütülen çalışma, bu kimyasala uzun süre maruz kalan kişilerde Parkinson hastalığı riskinin, maruz kalmayanlara kıyasla 2,5 kattan fazla olduğunu gösterdi.
Araştırma, pestisit maruziyeti ile Parkinson hastalığı arasındaki ilişkiyi incelemekle kalmadı; kimyasalın beyin hücrelerine hangi biyolojik mekanizma üzerinden zarar verebileceğini de ortaya koydu.
829 Parkinson hastası incelendi
Araştırmada, Parkinson hastalığı tanısı almış 829 kişi ile hastalığı bulunmayan 824 kişinin verileri değerlendirildi.
UCLA’nın Parkinson’s Environment and Genes (Parkinson Çevre ve Genler) araştırmasına katılan kişilerin geçmişte yaşadıkları ve çalıştıkları adresler, California eyaletinin pestisit kullanım kayıtlarıyla karşılaştırıldı.
Bu yöntemle katılımcıların tarım alanlarında kullanılan klorpirifosa ne ölçüde ve ne kadar süreyle maruz kalmış olabilecekleri hesaplandı.
Araştırmada, klorpirifosa uzun süreli konut çevresi maruziyeti bulunan kişilerde Parkinson hastalığı riskinin 2,5 kattan fazla yükseldiği belirlendi.
Araştırmacılar, özellikle uzun yıllara yayılan maruziyetin hastalıkla ilişkili olduğunu bildirdi. İş yeri çevresindeki uzun süreli maruziyetin değerlendirildiği analizlerde ise risk oranı daha yüksek bulundu.
Pestisit farelerde hareket kontrolünü sağlayan beyin hücrelerine zarar verdi
Araştırmanın insan verileriyle sınırlı kalmayan bölümünde, klorpirifosun beyin üzerindeki etkileri laboratuvar ortamında da incelendi.
Bilim insanları fareleri 11 hafta boyunca aerosol halindeki klorpirifosa maruz bıraktı. Deney sonunda farelerde hareket kabiliyetinde bozulma ve Parkinson hastalığında kaybı görülen dopamin üreten sinir hücrelerinde azalma tespit edildi.
Bunun yanı sıra hayvanların beyinlerinde iltihaplanma ve alfa-sinüklein adı verilen proteinin anormal birikimi de gözlendi.
Beynin hücresel temizlik sistemi bozuluyor
Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri de klorpirifosun hücrelerin kendini temizleme mekanizması üzerindeki etkisi oldu. Bilim insanları, zebra balıkları üzerinde gerçekleştirdikleri deneylerde, klorpirifosun otofaji adı verilen hücresel süreci bozduğunu belirledi.
Bu sistemin düzgün çalışmaması durumunda hasarlı proteinler hücre içerisinde birikebiliyor. Araştırmada, klorpirifos maruziyetinin bu temizleme mekanizmasını aksattığı ve sinir hücrelerinin zarar görmesine katkıda bulunduğu belirlendi.
Bilim insanları sinir hücrelerini koruyabilecek mekanizmayı da belirledi
Araştırmacılar, deneylerin bir diğer aşamasında hücrelerin temizlik mekanizmasını yeniden çalıştırdıklarında veya sinüklein proteinini ortadan kaldırdıklarında sinir hücrelerinin hasardan korunduğunu gözlemledi.
Araştırmacılar bu bulgu ile otofaji mekanizmasının gelecekte Parkinson hastalığına yönelik tedavi araştırmalarında hedef alınabileceğine ifade ederek, bundan sonraki çalışmalarında klorpirifos dışındaki tarım ilaçlarının da aynı hücresel mekanizmayı etkileyip etkilemediğini incelemeyi hedeflediklerini belirtti.
