Adalet Bakanlığı'nın koordinasyonunda yürütülen beyaz et sektörüne yönelik haksız rekabet ve haksız fiyat artışı soruşturması kapsamında beyaz et sektöründe faaliyet gösteren 13 şirkete denetim kayyumu atanırken, sektörün ekonomik büyüklüğü ve Türkiye gıda sanayisindeki ağırlığı da yeniden gündeme geldi.
OPERASYON BEYAZ ET SEKTÖRÜNÜ NASIL ETKİLEYECEK
Kanatlı et sektörünün en büyük firmalarının yöneticilerinin gözaltına alındığı operasyonu değerlendiren İstanbul Sanayi Odası (İSO) Başkanı Erdal Bahçıvan, hukukun işlemesi gerektiğini ancak beyaz et sektörünün itibarının da dikkate alınması gerektiğine dikkat çekti.
“SEKTÖRÜN İTİBARI ZEDELENMESİN”
Pehlivan, “Hukuk işlesin; yanlış varsa gereği yapılsın. Buna kimsenin itirazı olamaz. Ancak bunu yaparken çok hassas bir dengeyi de korumak zorundayız. Bir sektöre, bir üretim zincirine, yatırım yapan sanayiciye ve üreticiye dönük topyekûn bir itibarsızlaştırma dili, Türkiye’ye fayda sağlamaz. Aksine yatırım iştahını zedeler, üretim cesaretini kırar, istihdamı ve ihracatı olumsuz etkiler” açıklamasını yaptı.
HANGİ TAVUKÇULUK ŞİRKETLERİNE KAYYUM ATANDI
Soruşturma kapsamında Banvit, Akpiliç, Bakpiliç, Aspiliç, Bupiliç, Erpiliç, Gedik Tavukçuluk, Hastavuk, Keskinoğlu, Şenpiliç, Orvital, Aypi ve Lezita'nın da aralarında bulunduğu şirketler hakkında inceleme yürütülüyor.
Şirketlere el konulmadığını açıklayan İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, uygulanan tedbirin "denetim kayyımlığı" olduğunu ve şirketlerin ticari faaliyetlerinin devam ettiğini duyurdu.
Soruşturmanın merkezindeki şirketler, yalnızca beyaz et sektörünün değil, Türkiye gıda sanayisinin de en büyük kuruluşları arasında yer alıyor.
BEYAZ ET OPERASYONU NEDEN YAPILDI
Soruşturmadan kamuoyuna yansıyan ilk bilgilere göre, sektördeki firmalara suçlamaların başında, ortak fiyat belirleme var. Bazı şirket yetkililerinin fiyat oluşum süreçlerine etki edebilecek şekilde birlikte hareket ettikleri, arz, satış ve fiyatlama politikalarını tüketici aleyhine yönlendirdikleri de suçlamalar arasında.
Türkiye tavuk eti üretiminde Avrupa'nın liderleri arasında
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Kümes Hayvancılığı Durum Tahmin Raporu'na göre Türkiye'de tavuk eti üretimi 2024 yılında yaklaşık 2,5 milyon tona ulaştı.
2025 yılı için üretimin 2,7 milyon ton seviyesine yükselmesi bekleniyor.
USDA verilerine göre dünya tavuk eti üretimi yaklaşık 103,7 milyon ton seviyesinde bulunuyor. Türkiye tek başına dünya üretiminin yaklaşık yüzde 2,5'ini gerçekleştiriyor.
| Gösterge | Miktar |
|---|---|
| Türkiye tavuk eti üretimi (2025 tahmini) | 2,7 milyon ton |
| Operasyon kapsamındaki büyük şirketlerin üretimi | 2,53 milyon ton |
| Payı | %94 |
| Türkiye tavuk eti ihracatı (2025 tahmini) | 390 bin ton |
| Dünya tavuk eti üretimi | 103,7 milyon ton |
| Dünya tavuk eti ihracatı | 13,7 milyon ton |
Türkiye aynı zamanda Avrupa'nın en büyük tavuk eti üreticilerinden biri konumunda bulunuyor.
BEYAZ ET SektörünÜN ihracat gücü
Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre; 2024 yılında tavuk eti ihracatı yaklaşık 371 bin ton oldu.
2025 yılında ihracatın 390 bin tona ulaşması bekleniyor Sektör 100'den fazla ülkeye ihracat gerçekleştiriyor.
| Şirket | Üretimden Satışlar (TL) | Net Satışlar (TL) | İSO 500 Sırası |
|---|---|---|---|
| Şenpiliç | 32,48 milyar TL | 32,65 milyar TL | 47 |
| Banvit | 29,11 milyar TL | 29,11 milyar TL | 53 |
| Erpiliç | 25,46 milyar TL | 27,65 milyar TL | 61 |
| Lezita | 20,67 milyar TL | 22,50 milyar TL | 80 |
| Gedik Tavukçuluk | 18,36 milyar TL | 18,65 milyar TL | 100 |
| Keskinoğlu | 13,21 milyar TL | 18,18 milyar TL | 146 |
| Bupiliç | 9,24 milyar TL | 9,74 milyar TL | 220 |
| Hastavuk | 8,17 milyar TL | 9,56 milyar TL | 248 |
| TOPLAM | 156,68 milyar TL | 168,05 milyar TL | - |
Bu nedenle soruşturma yalnızca iç piyasayı değil, ihracat pazarlarını da yakından ilgilendiriyor.
Şenpiliç: Sektörün en büyük oyuncusu
İSO 500 verilerine göre Şenpiliç'in 2024 yılı üretimden satışları 32,48 milyar TL olarak gerçekleşti.
Şirket, Türkiye'nin en büyük sanayi kuruluşları arasında 47'nci sırada yer aldı.
Ankara Kanatlı Hayvan Eti Üreticileri Birliği verilerine göre Şenpiliç'in yıllık üretimi yaklaşık 510 bin ton seviyesine ulaştı.
Banvit: 29 milyar liralık üretim
Borsa İstanbul'da işlem gören Banvit'in 2024 yılı üretimden satışları 29,1 milyar TL oldu. Şirket aynı dönemde 8,8 milyar TL özkaynak büyüklüğüne ulaştı. Banvit, İSO 500 listesinde 53'üncü sırada yer aldı.
Operasyon haberinin ardından Banvit hisseleri gün içinde yüzde 4,5'in üzerinde değer kaybetse de günü yatay seviyede tamamladı.
Erpiliç: 25,4 milyar liralık üretim
Türkiye'nin en büyük beyaz et üreticilerinden biri olan Erpiliç'in üretimden satışları 25,46 milyar TL olarak açıklandı. Şirket İSO 500 sıralamasında 61'inci sırada bulunuyor. Firma bazlı sektör verilerine göre yıllık üretimi yaklaşık 310 bin ton seviyesinde.
Lezita: 20,6 milyar liralık ciro
Abalıoğlu Grubu bünyesinde faaliyet gösteren Lezita'nın üretimden satışları 20,66 milyar TL seviyesinde gerçekleşti. Şirket İSO 500 listesinde 80'inci sırada yer aldı. Lezita son yıllarda özellikle işlenmiş tavuk ürünleri ve ihracat yatırımlarıyla öne çıkıyor.
Gedik Tavukçuluk: 18,3 milyar liralık üretim
Gedik Tavukçuluk'un üretimden satışları 18,36 milyar TL olarak açıklandı. Şirket İSO 500 sıralamasında ilk 100 içerisinde yer almayı sürdürdü. Firma bazlı üretim verilerine göre yıllık üretim yaklaşık 175 bin ton seviyesinde bulunuyor.
Keskinoğlu: Yeniden büyüme döneminde
Keskinoğlu'nun üretimden satışları 13,2 milyar TL'ye ulaştı. Şirket son yıllarda yeniden yapılanma ve ihracat odaklı büyüme stratejisi izliyor. Firma bazında üretim miktarı yaklaşık 240 bin ton seviyesinde bulunuyor.
Bupiliç: 9,2 milyar liralık üretim
Balıkesir merkezli Bupiliç'in üretimden satışları 9,23 milyar TL olarak gerçekleşti. Şirket 24 milyon doların üzerinde ihracat gerçekleştirdiğini açıkladı.
Hastavuk: 9,5 milyar liralık satış
Hastavuk'un net satışları 9,55 milyar TL seviyesinde gerçekleşti. Şirket 57 milyon doların üzerinde ihracat hacmine ulaştı. Soruşturma kapsamındaki şirketlerin ekonomik büyüklüğü
Kamuya açık veriler incelendiğinde yalnızca İSO 500 listesinde yer alan soruşturma kapsamındaki şirketlerin toplam üretimden satışlarının yaklaşık 156 milyar TL'yi aştığı görülüyor.
Akpiliç, Aspiliç, Bakpiliç, Aypi ve Orvital gibi diğer şirketlerin de eklenmesiyle ekonomik büyüklüğün 200 milyar TL'yi aşacağı değerlendiriliyor.
Bu tablo, soruşturmanın yalnızca birkaç şirketi değil, Türkiye'nin en büyük gıda üretim zincirlerinden birini ilgilendirdiğini ortaya koyuyor.
Beyaz et sektörü neden kritik?
Türkiye'de kişi başına tavuk eti tüketimi son yıllarda 30 kilogram seviyelerine yaklaşırken, tavuk eti kırmızı ete göre daha ulaşılabilir protein kaynağı olarak öne çıkıyor.
Yaklaşık 2,7 milyon tonluk üretim kapasitesi, yüz binlerce kişilik istihdam ve yüzlerce milyon dolarlık ihracat hacmiyle beyaz et sektörü, Türkiye'nin stratejik gıda sektörlerinden biri olarak kabul ediliyor.
