Danimarkalı ve Alman araştırmacılar tarafından geliştirilen “yapay burun” teknolojisi, et ve balık ürünlerindeki bozulmayı insan burnundan çok daha erken tespit etmeyi hedefliyor.
AB DESTEKLİ YAPAY BURUN PROJESİ
Avrupa Birliği destekli PRECISE projesi kapsamında geliştirilen sistem, özellikle tavuk eti kaynaklı gıda zehirlenmeleri ve bozulmuş hayvansal ürünlerin tedarik zincirine girmesi riskine karşı yeni bir çözüm olarak görülüyor.
Araştırmacılar, yapay burnun havadaki çok düşük seviyedeki koku moleküllerini analiz ederek bozulmanın ilk biyokimyasal işaretlerini algılayabildiğini belirtiyor. İnsanların henüz hiçbir kötü koku hissetmediği aşamada bile sistem uyarı verebiliyor.
“Son TÜKETİM tarihi” anlayışı değişebilir
Projede çalışan araştırmacılar, mevcut tarih etiketlerinin çoğu zaman ürünün gerçek durumunu tam olarak yansıtmadığına dikkat çekiyor.
Çünkü aynı tarihe sahip iki ürün; depolama sıcaklığı, nakliye koşulları veya hijyen farkları nedeniyle çok farklı tazelik seviyelerine sahip olabiliyor.
Yapay burun teknolojisi ise doğrudan ürünün yaydığı uçucu bileşikleri ölçerek gerçek zamanlı tazelik analizi yapabiliyor.
Araştırmacılara göre bu sistem, gelecekte “son tüketim tarihi” yerine ürünün gerçek bozulma seviyesini gösteren akıllı takip sistemlerinin önünü açabilir.
Restoranlar ve mezbahalarda test edildi
PRECISE projesi kapsamında geliştirilen sensörler yalnızca laboratuvarda değil, gerçek yaşam koşullarında da denendi.
Restoranlar, süpermarketler ve mezbahalarda yapılan uygulamalarda cihazın yoğun çalışma ortamlarında performansı ölçüldü.
Testler sırasında özellikle nem, hava parçacıkları ve yoğun mutfak kokularının sensör performansını etkileyebildiği görüldü. Bunun üzerine araştırmacılar koruyucu ağızlık ve daha stabil ölçüm sistemleri geliştirdi.
16 kurum birlikte çalıştı
Proje, Avrupa Birliği ve Interreg Almanya-Danimarka programı tarafından yaklaşık 1,9 milyon euro destekle finanse edildi.
Çalışmada 16 farklı kurum yer aldı. Danimarka tarafı biyokimya ve gıda analizi alanında çalışırken, Alman ekipler sensör teknolojisi, mikroçip üretimi ve veri yorumlama süreçlerine odaklandı.
Araştırmacılar, iki ülke arasındaki sınır ötesi iş birliğinin teknolojinin gelişimini hızlandırdığını belirtiyor.
Gıda israfını azaltması bekleniyor
Avrupa Komisyonu verilerine göre, Avrupa’da her yıl milyonlarca ton et ve balık ürünü “şüpheli tazelik” nedeniyle çöpe gidiyor.
Yapay burun teknolojisinin yalnızca sağlık risklerini azaltması değil, aynı zamanda gıda israfını düşürmesi de hedefleniyor.
Özellikle süpermarket zincirleri ve lojistik şirketlerinin teknolojiye yoğun ilgi gösterdiği belirtiliyor.
Önümüzdeki YIL piyasaya çıkabilir
Projede yer alan araştırmacılar, yapay burnun artık ticari kullanıma oldukça yakın olduğunu ifade ediyor.
Sanayi tarafındaki ilginin artmasıyla birlikte teknolojinin önümüzdeki 1 ila 2 yıl içinde gıda sektöründe aktif olarak kullanılmaya başlanabileceği değerlendiriliyor.
Uzmanlara göre sistem; tavuk eti, kırmızı et, balık ve hazır yemek sektörlerinde yeni bir gıda güvenliği dönemi başlatabilir.
