Türkiye'nin en önemli karpuz üretim merkezlerinden Çukurova'da hasat sürerken, üreticiler düşük fiyatlardan yakınmaya devam ediyor. Ancak sosyal medyada karpuzla ilgili yapılan yorumlar, sorunun yalnızca fiyat olmadığını gösteriyor.
AŞILI KARPUZ NE DEMEK?
Karpuz üretimin yapıldığı tarlalarda en büyük problem, toprak kökenli hastalıklar. Aynı tarlada her sene karpuz üretimi yapmak için bu hastalıklara dayanıklı, kabak bitkisi üzerine karpuz kalemi aşılanarak karpuz üretimi yapılıyor.
Ancak bilimsel literatür, kabakgillerde (karpuz, kavun, salatalık vb.) aşılama sonrası meyve kalitesinin etkilenebileceğini uzun zamandır tartışıyor.
Öte yandan birçok tüketici de satın aldığı karpuzların sert, lifli ve aromasız olduğunu belirtirken, bunun nedenini de yaygınlaşan aşılı fide kullanımına bağlıyor.
"Kabak aşısı yapanın karpuzu yenmez", "İçi sert, tadı yok", "Bir kere aldım, yiyemedik" gibi yüzlerce yorum, son yıllarda büyüyen bir tüketici memnuniyetsizliğine işaret ediyor.
Karpuz neden kabağa aşılanıyor?
Türkiye'de karpuz üretiminin büyük bölümü artık kabak anaçları üzerine aşılanmış fidelerle yapılıyor.
Bunun temel nedeni, karpuz tarlalarında yıllar içinde yaygınlaşan Fusarium gibi toprak kökenli hastalıklar. Kabak kökleri bu hastalıklara karşı daha dayanıklı olduğu için bitkinin yaşam süresi uzuyor, verim artıyor ve üretici aynı arazide daha uzun süre üretim yapabiliyor. Üstelik kabak kök sistemi daha güçlü olduğu için erkenci üretim ve daha yüksek tonaj da sağlıyor. Ancak tartışma da tam burada başlıyor.
Karpuz ŞİKAYETİ!
Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. İbrahim Ortaş'a göre, son yıllarda tüketicilerin dile getirdiği lezzet kaybı tesadüf değil.
Ortaş, “Tüketiciler olarak karpuzun kabak tadı vermesinden uzun zamandır şikâyetçiyiz. Karpuzun kabak tadı vermesi, kendi doğal kök sistemi yerine başka bir bitkinin kökü üzerinde yetiştirilmesinden kaynaklanmaktadır. ” diyor.
KABAK AŞISI KARPUZUN TADINI NEDEN BOZUYOR?
Kabak köklerinin hastalıklara dayanıklılık ve verim açısından önemli avantajlar sunduğunu belirten Ortaş, buna karşın karpuzun doğal aromasının değiştiğini savunuyor.
Kabak ve karpuzun aynı familyadan gelse de kök sistemlerinin topraktan aldığı besin elementlerinin farklılık gösterdiğine dikkat çeken Ortaş, “Topraktan besinleri alan kabak kökleri, kendi genetik gereksinimlerine uygun bir element dengesi kurar. Oysa karpuz bitkisinin ihtiyaç duyduğu besin elementi oranları tamamen farklıdır.
KARPUZ NEDEN TATLI OLMAZ!
Bitki dokularında oluşan ikincil metabolitlerin farklılaşması; tüm bu tat, aroma ve şeker dengesini belirler. Evet, bitkiler organ nakli misali birbirlerinin aşılarını kabul etmekte ve daha güçlü gelişmektedir; ancak ortaya çıkan tat ve rayiha kesinlikle aynı kalmamaktadır.”
Asıl soru: Verim mi, lezzet mi?
Tartışmanın merkezindeki soru ise giderek büyüyor. Son yıllarda tarımda verim artışı, hastalıklara dayanıklılık ve yüksek tonaj ön plana çıkarken, tüketiciler ise eski lezzetlerin kaybolduğunu düşünüyor. Prof. Dr. Ortaş, “Geçmişte aranan o eski tatların kaybolması yalnızca karpuza özgü bir durum değildir; domates, kavun, salatalık, çilek gibi diğer birçok ürün için de geçerlidir. Endüstriyel yöntemlerle üretilen, ihtiyacın ötesinde kimyasal gübre, ilaç ve yoğun sulamaya maruz kalan, genetiğiyle oynanan ürünlerde geçmişin lezzetlerini bulmak artık neredeyse imkânsızdır” diyor.
