1- ALKOLLÜ İÇECEKLER
Listenin başında bira, şarap, rakı, votka, viski ve benzeri tüm alkollü içecekler bulunuyor. Buradaki temel risk içeceğin markası veya türü değil, içerdiği etanol.
Dünya Sağlık Örgütü, kanser riski açısından güvenli kabul edilebilecek bir alkol miktarı bulunmadığını belirtiyor. Alkolün meme, kalın bağırsak, karaciğer, ağız, boğaz, gırtlak ve yemek borusu kanserleri dahil en az yedi kanser türüyle nedensel ilişkisi bulunuyor. Risk, tüketilen miktar yükseldikçe artıyor ancak düşük miktarlarda da tamamen ortadan kalkmıyor.
Bu nedenle “şarap kalbe yararlıdır” ya da “az miktarda alkol zararsızdır” gibi ifadeler, özellikle kanser riski bakımından güvenli tüketim garantisi anlamına gelmiyor.
2- ALKOLLE KARIŞTIRILAN ENERJİ İÇECEKLERİ
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, alkol ile kafeinin birlikte tüketilmesinin daha fazla alkol içilmesine zemin hazırlayabileceğini; yüksek tansiyon, kalp ritmi düzensizliği ve sıvı kaybı gibi sorunlarla ilişkilendirildiğini bildiriyor.
Bu karışım özellikle kalp hastalığı bulunanlar, ritim bozukluğu yaşayanlar, gençler ve kafeine duyarlı kişiler açısından daha yüksek risk taşıyor.
3. Şekerli gazlı içecekler
Kola, aromalı gazoz ve şekerli sodalar; yüksek miktarda ilave şeker içerirken genellikle belirgin bir tokluk sağlamıyor. Sıvı halde alınan şeker, günlük enerji tüketiminin fark edilmeden yükselmesine neden olabiliyor.
Dünya Sağlık Örgütü, serbest şeker tüketiminin günlük enerjinin yüzde 10’unun altında tutulmasını, ek sağlık yararı için yüzde 5’in altına indirilmesini öneriyor. Yüzde 5’lik düzey, ortalama bir yetişkin için yaklaşık 25 gram veya altı çay kaşığı şekere karşılık geliyor. Bazı şekerli içeceklerin tek kutusu bu miktarı aşabiliyor.
Bilimsel araştırmalar, şekerle tatlandırılmış içeceklerin sık tüketimi ile kilo artışı, tip 2 diyabet, yüksek tansiyon, koroner kalp hastalığı, felç ve ölüm riski arasında ilişki bulunduğunu gösteriyor. Bu çalışmaların önemli bir bölümü gözlemsel olduğu için her bireyde aynı sonucun ortaya çıkacağını kanıtlamasa da riskin tüketim arttıkça yükseldiğine işaret ediyor.
4. Yüksek kafeinli enerji içecekleri
Enerji içecekleri yalnızca şeker nedeniyle değil, yüksek kafein ve diğer uyarıcı bileşenler nedeniyle de dikkatle tüketilmesi gereken ürünler arasında.
Fazla kafein; çarpıntı, uykusuzluk, huzursuzluk, titreme, kaygı, tansiyon yükselmesi ve bazı kişilerde kalp ritmi sorunlarına neden olabilir. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, Amerikan Pediatri Akademisi’nin enerji içeceklerindeki kafein ve diğer uyarıcıların çocuk ve ergenlerin beslenmesinde yeri olmadığını belirttiğini aktarıyor.
Özellikle çocuklar, ergenler, hamileler, kalp-damar hastalığı bulunanlar ve kafein içeren ilaç kullananlar açısından risk daha yüksek olabilir.
5. Şeker ilaveli meyveli içecekler ve nektarlar
Ambalajında meyve görseli bulunması, bir içeceğin meyvenin kendisiyle aynı beslenme değerine sahip olduğu anlamına gelmiyor. Meyveli içecekler, nektarlar ve konsantreden hazırlanan bazı ürünler önemli miktarda ilave şeker içerebiliyor.
Bütün meyvede bulunan lif, çiğneme süresi ve doğal tokluk etkisi meyve içeceklerinde büyük ölçüde kayboluyor. Bu nedenle kısa sürede daha fazla şeker alınabiliyor.
Yüzde 100 meyve suyu ile şeker ilaveli meyveli içecek aynı ürün olmasa da meyve suyunun da sınırsız tüketilmesi önerilmiyor. Kapsamlı bir doz-yanıt meta-analizi, meyve suyu tüketimi ile tip 2 diyabet riski arasında ilişki bulunduğunu bildirdi. Ancak risk; tüketim miktarı, toplam beslenme biçimi ve bireysel özelliklere göre değişiyor.
6. Şekerli hazır çaylar ve aromalı kahveler
Şişelenmiş soğuk çaylar, üçü bir arada kahveler, şekerli hazır kahveler ve aromalı kahve içecekleri tüketiciler tarafından kimi zaman gazlı içeceklere göre daha sağlıklı algılanabiliyor.
Oysa bu ürünler yüksek miktarda şeker, şurup veya krema içerebilir. Büyük boy bir aromalı kahve, kahveden çok şekerli bir tatlıya yaklaşabilir.
Buradaki risk kahve veya çayın kendisinden çok; içeceğe eklenen şeker, şurup, krema ve porsiyon büyüklüğünden kaynaklanıyor. Şekersiz çay veya sade kahve ile şuruplu, kremalı ve şekerli çeşitlerin aynı kategoride değerlendirilmemesi gerekiyor.
7.Milkshake, frappe ve şuruplu soğuk kahveler
Milkshake, frappe, dondurmalı kahve ve kremalı soğuk içecekler; şeker, doymuş yağ ve enerjinin aynı porsiyonda yüksek miktarda bulunabildiği ürünler.
Bu içecekler sıvı formda tüketildikleri için bir ana öğüne yakın enerji içermelerine rağmen aynı ölçüde tokluk sağlamayabilir. Düzenli tüketilmeleri, kişinin günlük kalori ve serbest şeker alımını belirgin biçimde artırabilir.
Dünya Sağlık Örgütü, özellikle şekerli içeceklerden gelen serbest şekerin azaltılmasının sağlıklı vücut ağırlığının korunmasına yardımcı olabileceğini belirtiyor.
8. Gereksiz yere tüketilen sporcu içecekleri
Sporcu içecekleri uzun süreli ve yoğun egzersiz sırasında sıvı, karbonhidrat ve elektrolit desteği sağlamak amacıyla geliştiriliyor. Ancak günlük yaşamda, kısa süreli hafif egzersizlerden sonra veya susuzluğu gidermek amacıyla tüketildiklerinde gereksiz şeker ve kalori kaynağına dönüşebiliyorlar.
Özellikle çocukların ve hareketsiz kişilerin sporcu içeceklerini sıradan bir meşrubat gibi tüketmesi, toplam şeker alımını artırabilir.
Çoğu insan için günlük sıvı ihtiyacının temel kaynağı sudur. Sporcu içeceğine ihtiyaç olup olmadığı; egzersizin süresi, yoğunluğu, hava sıcaklığı ve kişinin sağlık durumuna göre değerlendirilmelidir.
