Salatalık, yaklaşık yüzde 95 oranında sudan oluşuyor. Bu özelliği sayesinde en düşük kalorili sebzeler arasında yer alırken, aynı zamanda vücudun sıvı ihtiyacına da katkı sağlıyor.
Salatalık hangi vitamin ve besin maddelerini içeriyor?
Salatalığın İçeriğinde şu besin öğeleri bulunuyor:
K vitamini: Kanın normal pıhtılaşması ve kemik sağlığı için gerekli.
C vitamini: Bağışıklık sisteminin normal çalışmasına katkı sağlıyor ve hücreleri oksidatif strese karşı koruyor.
Potasyum: Kas ve sinir sisteminin normal çalışmasını destekliyor.
Magnezyum: Enerji metabolizmasında görev alıyor.
Lif: Sindirim sistemini destekliyor.
Flavonoidler ve lignanlar: Antioksidan özellik gösteren bitkisel bileşikler arasında yer alıyor.
Salatalığın faydaları neler?
Bilimsel verilere göre salatalık tek başına mucizevi bir besin olmasa da dengeli beslenmenin önemli parçalarından biri olarak görülüyor.
Vücudun sıvı ihtiyacını destekler, yüksek su içeriği nedeniyle özellikle sıcak havalarda sıvı alımına katkıda bulunabilir.
Düşük kalorilidir; 100 gram salatalık yaklaşık 15 kalori içerir. Bu nedenle kilo kontrolü yapan kişiler tarafından sık tercih edilir.
Tokluk hissini artırabilir; İçerdiği su ve lif sayesinde mide hacmini artırarak daha uzun süre tok hissetmeye yardımcı olabilir.
Sindirim sistemini destekler Lif içeriği bağırsakların normal çalışmasına katkıda bulunabilir.
Antioksidan bileşikler içerir; C vitamini ve flavonoidler serbest radikallerin neden olduğu oksidatif strese karşı koruyucu etki gösterebilir.
Kalp ve kas sağlığına katkı sağlayabilir; Potasyum, normal kas fonksiyonlarının ve normal kan basıncının korunmasına destek olur.
Salatalığın kabuğunda ne var?
Salatalığın en değerli kısmı çoğu zaman kabuğu ve kabuğun hemen altındaki bölgedir. Çünkü burada; lif, K vitamini, antioksidanlar, flavonoidler, çeşitli fitokimyasallar daha yoğun bulunur.
Bu nedenle beslenme uzmanları, salatalığın mümkün olduğunca iyi yıkandıktan sonra kabuğuyla tüketilmesini öneriyor.
Salatalığın kabuğu soyulmalı mı?
Bu sorunun tek bir doğru cevabı yok. Salatalığın kabuğu soyulmazsa, daha fazla lif alınır, vitamin kaybı azalır, antioksidan miktarı daha yükselir ve besin değeri artar.
Ancak kabuk zarar görmüşse, kabuk çürümeye başlamışsa veya çok sertleşmişse kabuğun soyulması öneriliyor.
Bazı kişiler pestisit kalıntısı nedeniyle de kabuğu soymayı tercih ediyor. Türkiye'de apılan analizler, ticari salatalıklarda pestisit kalıntıları bulunmasının muhtemel olduğuna işaret ediyor.
Salatalık neden acı olur?
Salatalığın acı olmasının nedeni kukurbitasin adı verilen doğal acı maddelerdir. Bu maddeler kabakgillerin doğal savunma mekanizmasının bir parçasıdır.
Günümüzde ticari çeşitlerde bu maddeler büyük ölçüde azaltılmış olsa da bazı durumlarda yeniden ortaya çıkabilir. Özellikle; süs kabaklarıyla melezlenme, aşırı sıcak, susuzluk stresi, düzensiz yetişme koşulları kukurbitasin oluşumunu artırabiliyor.
Acı salatalık yenilir mi?
Hayır. Salatalığın tadı belirgin şekilde acıysa tüketilmemesi öneriliyor. Kukurbitasinler; mide bulantısı, kusma, ishal, karın ağrısı gibi belirtilere yol açabiliyor.
Bu maddeler ısıya dayanıklı olduğu için pişirmek de güvenli hale getirmiyor. Özellikle bahçede yetiştirilen salatalıklarda belirgin acılık varsa ürünün atılması öneriliyor.
Salatalığın sadece sap kısmı mı acıdır?
Kukurbitasinler en çok sap kısmına yakın bölgede bulunur. Bu nedenle hafif acılık hissediliyorsa iki ucun biraz kalın kesilmesi bazen yeterli olabilir. Ancak salatalığın tamamı acıysa tüketilmemelidir.
Buruşmuş salatalık yenir mi?
En sık sorulan sorulardan biri de bu. Hafif buruşmuşsa Evet. Uzmanlara göre kabuğunda hafif buruşukluk oluşmuş salatalık genellikle hâlâ tüketilebilir. Bunun nedeni salatalığın zamanla su kaybetmesidir. Besin değeri biraz azalsa da sağlık açısından ciddi bir risk oluşturmaz.
Salatalık neden buruşur?
Salatalık; çok uzun süre beklediğinde, düşük nemde kaldığında, yanlış sıcaklıkta saklandığında içindeki suyu kaybetmeye başlar. Sonuçta kabuk buruşur ve gevrekliğini kaybeder.
Buruşmuş salatalığın vitamini azalır mı?
Evet. Özellikle C vitamini, uzun süre bekleyen sebzelerde zamanla azalabiliyor. Ancak uzmanlara göre dengeli beslenen kişiler için bu kayıp genel beslenme açısından önemli bir sorun oluşturmuyor.
Küflenmiş salatalık yenir mi?
Hayır. Salatalık küflenmişse yalnızca küflü kısmı kesmek yeterli değildir. Çünkü küf mantarları; mikotoksin adı verilen toksinler oluşturabilir, su oranı yüksek gıdalarda hızla yayılabilir. Bu nedenle küflenmiş salatalığın tamamı atılmalıdır.
Alman Federal Risk Değerlendirme Enstitüsü (BfR), bazı mikotoksinlerin uzun vadede karaciğer, böbrek ve hatta kanser riskiyle ilişkilendirilebildiğini belirtiyor.
Salatalık nasıl saklanmalı?
En uygun saklama sıcaklığı: 12-15 °C. Bu nedenle serin kiler gibi ortamlar idealdir. Çok soğuk buzdolabı koşulları uzun süreli depolama için en uygun seçenek olmayabilir.
Kesilmiş salatalık nasıl saklanmalı?
Kesilmiş salatalık; buzdolabında, kapalı kapta, yaklaşık 2 gün içinde tüketilmelidir.
Bütün salatalık ne kadar dayanır?
Uygun koşullarda; serin, karanlık, iyi havalandırılan bir ortamda yaklaşık üç haftaya kadar saklanabilir.
Salatalık elmanın yanında saklanır mı?
Hayır. Elma yüksek miktarda etilen gazı salgılar. Etilen; salatalığın daha hızlı yaşlanmasına, yumuşamasına, buruşmasına neden olabilir. Bu nedenle salatalık ile elmanın ayrı saklanması öneriliyor.
Salatalık kabuğunda pestisit olur mu?
Pestisit kalıntıları kabukta bulunabilir. Ancak Avrupa'da yapılan analizlerde marketlerde satılan örneklerin büyük bölümünde kalıntı miktarlarının yasal sınırların altında olduğu bildiriliyor. Türkiye'de ise Greenpeace Türkiye'nin pazar ve markette satılan salatalıklara yönelik araştırması, salatalıklrın yüzde 15,6'sında pestiti kalıntısı bulunduğunu ortaya koydu.
Bu nedenle gıda güveliği kaynakları, salatalıkları tüketmeden önce; bol suyla yıkamayı, gerekiyorsa sebze fırçası kullanmayı öneriyor.
Salatalık turşusu sağlıklı mı?
Turşu yapılınca salatalığın lifi ve bazı mineralleri korunuyor. Ancak; C vitamini azalabiliyor, tuz miktarı önemli ölçüde artabiliyor, bazı tariflerde ilave şeker de bulunabiliyor.
Bu nedenle turşu tüketirken özellikle hipertansiyonu olan kişilerin tuz miktarına dikkat etmesi öneriliyor.
Salatalık hakkında HERŞEY
Salatalık kabuğuyla mı yenmeli?
Evet. İyi yıkandıktan sonra kabuğuyla tüketmek besin değeri açısından daha avantajlıdır.
Acı salatalık yenir mi?
Hayır. Belirgin şekilde acıysa tüketilmemelidir.
Buruşmuş salatalık zararlı mı?
Hafif buruşmuşsa genellikle zararlı değildir. Ancak küflenmişse atılmalıdır.
Salatalık neden acı olur?
Kukurbitasin adı verilen doğal acı bileşikler nedeniyle.
Salatalık neden buruşur?
Su kaybettiği için.
Salatalık buzdolabında mı saklanmalı?
Kesilmiş salatalık evet. Bütün salatalık ise 12-15 °C civarında, serin ve karanlık bir ortamda daha iyi muhafaza edilir.
Salatalık kabuğunda ne var?
Lif, K vitamini, antioksidanlar ve çeşitli bitkisel bileşiklerin önemli bölümü kabukta ve kabuğun hemen altında bulunur.
Bu nedenle uzmanlar, iyi yıkanmış salatalığın mümkün olduğunca kabuğuyla tüketilmesini öneriyor.
