RecallSwiss'te yayımlanan duyuruya göre, İsviçre'de LADES GmbH tarafından dağıtılan SIRMA Mineralwasser adlı ürün yüksek bor içeriği nedeniyle geri çağrıldı.
İsviçre'den "içmeyin" uyarısı
Duyuruda, söz konusu ürünün tüketilmemesi gerektiği belirtilirken, ürünü satın alan tüketicilerden iade etmeleri istendi.
İsviçre makamlarının yayımladığı bilgilere göre geri çağırma kararı, üretim tarihi 2 Eylül 2025 olan ve son tüketim tarihi 26 Kasım 2026 olarak belirtilen parti için alındı.
RASFF kaydına GÖRE 5,1 mg/L bor tespit edildi
Avrupa Birliği Gıda ve Yem için Hızlı Alarm Sistemi'nde yer alan bildirimde, üründe yapılan analizlerde bor seviyesinin 5,1 ± 0,51 mg/L olarak ölçüldüğü görüldü.
Bildirimin "kompozisyon" kategorisinde yer aldığı ve numunenin 27 Nisan 2026 tarihinde analiz edildiği kaydedildi.
Bor, doğal mineralli sularda ve çeşitli gıdalarda doğal olarak bulunabilen bir eser element. Ancak farklı ülkeler bor için farklı limitler ve referans değerler uyguluyor.
Bor neden tartışma konusu?
Bor, insan vücudunda eser miktarda bulunan ve birçok gıdada doğal olarak yer alan bir mineral. Ancak son yıllarda Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA) ve diğer sağlık kuruluşlarının değerlendirmelerinde yüksek miktarda bor maruziyetinin olası sağlık etkileri üzerinde duruluyor.
BOR ZARARLI MI?
Bilimsel çalışmalarda özellikle yüksek doz bor maruziyetinin; Erkek üreme sistemi üzerinde olumsuz etkiler, sperm üretiminde azalma, fetal gelişimde bozulma, doğurganlık üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğine ilişkin bulgular yer alıyor.
Bor için tek bir uluslararası standart yok
Bor konusunda yaşanan tartışmaların önemli nedenlerinden biri ülkeler arasında ortak bir limit bulunmaması.
Dünya Sağlık Örgütü içme sularında bor için 2,4 mg/L kılavuz değeri kullanırken, Avrupa Birliği uzun yıllardır daha düşük referans değerler uyguluyor.
ABD Çevre Koruma Ajansı'nın kullandığı referans değerler ise Avrupa'dakilerden farklılık gösterebiliyor.
Türkiye'de doğal mineralli sular için doğrudan bir bor limiti yerine, mevzuatta borat (B₂O₃) parametresi üzerinden düzenleme bulunuyor.
Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi'nin(EFSA) borla ilgili 2023 yılındaki görüşünde, yetişkinler için güvenli alım seviyesi 8 mg/gün, çocuklar için yaşa göre 2–7 mg/gün aralığında.
Bu nedenle bir ülkede satışına izin verilen bir ürün, başka bir ülkede farklı mevzuat nedeniyle geri çağırma konusu olabiliyor.
SUDA BOR VAR MI?
Bor, yüzey sularında ve yeraltı sularında da yaygın olarak bulunuyor. Ortalama yüzey suyu konsantrasyonu litre başına yaklaşık 0,1 mg'dır. (mg/L)
Yeraltı sularındaki bor konsantrasyonu ise, doğal bor bakımından zengin yatakların bulunduğu bölgelerde 300 mg/L'ye kadar çıkabilir. Çoğu içme suyu örneğinde 0,4 mg/L'ye kadar bor konsantrasyonları saptanmıştır.
BOR TARTIŞMASI BEYPAZARI İÇİN DE yaşanmıştı
İsviçre makamları 2024 yılında da Beypazarı marka maden suyunun belirli bir partisi için yüksek bor gerekçesiyle geri çağırma duyurusu yayımlamıştı.
Beypazarı Maden Suyu ise o dönemde yaptığı açıklamada ürünlerinin Türkiye ve Avrupa Birliği doğal mineralli su kriterlerine uygun olduğunu belirtmiş, yaşanan durumun Avrupa Birliği ile İsviçre mevzuatı arasındaki farklılıklardan kaynaklandığını duyurmuştu.
"Sırma maden suyu AB ve Türkiye standartlarına uygun"
Sırma maden suyunun da doğrudan İsviçre'ye ihraç edilen bir ürün olmadığı öğrenildi. Öte yandan Danone tarafından üretilen Sırma maden suyunun, Avrupa Birliği ve Türkiye'nin belirlediği standartlara uygun şekilde üretildiği bilgisi paylaşıldı.
GIDALARDA DA BOR VAR
Borun insan sağlığı üzerindeki etkileri konusunda bilimsel çalışmalar sürerken, Türkiye'de daha önce yapılan akademik araştırmalar, bazı doğal mineralli sularda bor seviyelerinin kaynak bölgesine litrede 8-10 miligrama kadar örneklerin ölçülebileceğine işaret ediyor.
Diğer yandan bor, soluduğumuz havada ve tükettiğimiz gıdada da bulunan bir element. Yapılan bilimsel çalışmalar, bazı kuruyemiş çeşitlerinin kilogramda 37 miligram kadar bor içerebildiğini gösteriyor.
Bu nedenle EFSA'nın günlük tolere edilebilir alım seviyeleri hakkındaki görüşüne ilişkin olarak, Almanya Federal Risk Değerlendirme Enstitüsü (BfR) şu değerlendirmeyi yapmış; “Bor için üst alım seviyesine (UL) toplamda ne ölçüde ulaşıldığını tahmin etmek için, yalnızca doğal maden sularını dikkate almak yeterli değildir. Tüketiciler boru başka kaynaklardan da alırlar ve bu kaynaklar da maruz kalma hesaplamalarına dahil edilmelidir. Toplam olası alım miktarı dikkate alındığında, EFSA tarafından bor için önerilen üst alım seviyesi çok yüksek olduğu ortaya çıkmaktadır.”
