Türkiye'nin önemli zeytin üretim merkezlerinde hasat hareketliliği başladı. Güney Marmara'da ilk ürünler toplanırken Ege'de de sofralık zeytin için yeni sezon alım fiyatları birbiri ardına açıklanıyor.
Aydın genelinde ve Buharkent'te 17 Eylül itibarıyla geçerli olan listede fiyatlar, zeytinin çeşidi ve kalibresine göre kilogram başına 30 TL'den başlayıp 90 TL'ye kadar çıkıyor.
Domat zeytininde duble ürün 90 TL, 1 numara 75 TL, 2 numara 60 TL, 3 numara 50 TL ve 4 numara 40 TL'den alınıyor. Tekir çeşidinde fiyatlar 30-70 TL arasında değişiyor.
Bölgede yaygın olarak yetiştirilen Memecik zeytininde ise duble için 60 TL, 1 numara için 50 TL, 2 numara için 45 TL, 3 numara için 40 TL, 4 numara için ise 30 TL fiyat açıklandı. Kaba zeytinde de fiyatlar aynı seviyede oluştu.
Zeytinin sadece toplama maliyeti 20 lira
Üreticinin asıl endişesi ise açıklanan ve piyasada konuşulan fiyatlarla artan üretim maliyetleri arasındaki makas.
Güney Marmara'da hasadın başlamasıyla birlikte maliyet hesabı da ortaya çıkmaya başladı. Bandırma'nın Hıdırköy Mahallesi'nde 31 yıldır üretim yapan Ziraat Mühendisi Hayri Onur Eken, zeytinin yalnızca toplama maliyetinin kilogram başına yaklaşık 20 TL'ye ulaştığını belirtiyor.
Eken'in hesabına göre bakım, gübre, ilaçlama, mazot ve diğer giderler de eklendiğinde bir kilogram zeytinin toplam üretim maliyeti en az 60 TL'yi buluyor.
Yağlık zeytinde 35-40 lira konuşuluyor
Güney Marmara'da yağlık zeytinin bu sezon 35-40 TL/kg bandında fiyatlanabileceğinin konuşulduğunu belirten Eken, böyle bir fiyatın kendi hesapladıkları üretim maliyetini karşılamayacağını söylüyor.
Eken, “Zeytin maliyetini hesaplarsak en az kilogram başına 60 TL maliyet ortaya çıkıyor. Bu şartlarda üreticinin para kazanması imkansız” diyerek üreticinin içinde bulunduğu tabloyu özetliyor.
Aydın'daki fiyatlarla Güney Marmara'daki maliyet hesabı farklı çeşit, kalite ve üretim bölgelerine ait olduğu için doğrudan karşılaştırılamıyor. Ancak üreticinin ortak şikâyeti, girdi maliyetlerinin yükseldiği bir dönemde zeytin fiyatlarının aynı hızda artmaması.
Mazot fiyatının litre başına 100 TL sınırına ulaşması da endişeyi artırıyor. Üreticiler, gübreden ilaca, traktörden nakliyeye kadar hemen her kalemde maliyet artışı yaşandığına işaret ederek, “Mazot 100 liraya ulaşmışken bu alım fiyatlarıyla bu yıl işimiz zor” değerlendirmesinde bulunuyor.
Zeytin bol, üreticinin gözü fiyatta
Üretici açısından bu sezonun bir başka kritik özelliği ise zeytinde “var yılı” olması. Güney Marmara'da ağaçlardaki tanelerin geçen yıla göre daha küçük olduğu belirtilmesine rağmen ürün miktarının yüksek olması bekleniyor.
Bolluk beklentisi tüketici açısından olumlu görünse de üretici, yüksek rekoltenin alım fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturmasından endişe ediyor.
Yeni sezon takvimi de hızlanıyor. 21 Eylül'den itibaren bazı bölgelerde alımlar başlarken kooperatiflerde rekolte beyanları da alınmaya başlanacak. Marmarabirlik'e bağlı kooperatiflerde 2026/27 rekolte beyan dönemi 21 Eylül'de başlayıp 23 Ekim'e kadar devam edecek.
Aydın'da daha önce düşük fiyatlara tepki gösteren bazı üreticilerin hasada ara verme kararı alması da sezon öncesindeki fiyat tartışmasının ilk işaretlerinden biri olmuştu. Şimdi hasadın yaygınlaşmasıyla birlikte zeytinin gerçek piyasa fiyatının hangi seviyede oluşacağı, üreticinin sezon boyunca en yakından izleyeceği konu olacak.
