Türkiye, iklim ve topoğrafya çeşitliliği sayesinde yüksek bir tarım potansiyeline sahip ülkeler arasında yer alıyor.
Ancak bu potansiyel, son yıllarda yanlış arazi kullanımı, yoğun mekanizasyon, hatalı sulama ve gübreleme uygulamaları ile iklim değişikliğinin baskısı altında hızla aşınıyor.
Üst toprağın ve organik maddenin kaybı; toprağın su tutma kapasitesini, köklenme derinliğini ve kuraklığa karşı direncini azaltıyor. Sonuçta hem verim düşüyor hem de tarımsal üretim kırılganlaşıyor.
TÜRKİYE EROZYON RİSKİ
Türkiye Heinrich Böll Stiftung Derneği tarafından hazırlanan “Toprak Atlası - 2025” raporunda yer alan araştırma verileri, Türkiye’de en yaygın toprak bozulum türünün su ve rüzgâr erozyonu olduğunu ortaya koyuyor.
Ülke yüzeyinin yüzde 59’u erozyon riski altında. Her yıl yaklaşık 642 milyon ton verimli üst toprak kaybediliyor.
Bu kaybın yaklaşık 150 milyon tonu barajlara sediman olarak taşınıyor. Yani sadece tarım alanları değil, su kaynakları da doluyor ve işlevini yitiriyor.
Rüzgâr erozyonu açısından en riskli bölgeler arasında Konya Ovası ve Orta Anadolu öne çıkıyor. İklim değişikliği ve artan kuraklık, bu bölgelerdeki riski daha da büyütüyor.
TARIM TOPRAKLARINDA TUZLULUK SORUNU
Türkiye’de yaklaşık 1,5 milyon hektar tarım arazisi tuzluluktan etkileniyor. Bu alan, sulanan arazilerin yüzde 32,5’ine karşılık geliyor. Tuzlanma özellikle Konya-Ereğli, Çukurova, Harran, Amik, Söke ve Iğdır ovalarında yaygın. Çimlenme azalıyor, kök gelişimi zayıflıyor ve bazı alanlar tamamen üretim dışı kalıyor.
TÜRKİYE TOPRAKLARI ORGANİK MADDE MİKTARI
Toprak sağlığının en önemli göstergelerinden biri olan toprak organik karbonu da alarm veriyor. Türkiye’de organik karbon düzeyi genel olarak düşük ve yanlış uygulamalar nedeniyle hızla azalıyor. Tarım kaynaklı olarak yılda yaklaşık 26 milyon ton karbon atmosfere salınıyor. Bu durum hem iklim krizini derinleştiriyor hem de toprağın besin tutma kapasitesini zayıflatıyor.
Betonlaşmada lideriz
Çalışmada yer alan veriye göre, 2018-2024 yılları arasında Türkiye'de 1860 kilometre karelik tarım toprağı, inşaat nedeniyle kaybedildi. Türkiye betonlaşma nedeniyle toprak kaybında Avrupa lideri. İkinci sırada ise 1041 kilometrekareyle Polonya, 3. sırada da 951 kilometre kareyle Fransa yer alıyor.
