Yaz sıcaklarının etkisini artırdığı günlerde gıda güvenliği yeniden gündeme geldi. İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansı'nın (UKHSA) açıkladığı son veriler, gıda zehirlenmesine yol açan bakterilerin hâlâ ciddi bir halk sağlığı sorunu olduğunu ortaya koydu.
Verilere göre 2025 yılında İngiltere'de 69 bin 394 Campylobacter ve 10 bin 406 Salmonella vakası tespit edildi. Böylece yalnızca bu iki bakteriye bağlı enfeksiyon sayısı 80 bine yaklaştı.
Uzmanlar, sıcak havalarda bakterilerin daha hızlı çoğalması nedeniyle benzer risklerin tüm dünyada arttığına dikkat çekiyor.
Gıda zehirlenmesinin en büyük nedeni ne?
Campylobacter ve Salmonella, dünyada gıda kaynaklı enfeksiyonların en yaygın nedenleri arasında yer alıyor. Bu bakteriler genellikle; çiğ veya az pişmiş tavuk eti, kırmızı et, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri, yıkanmamış sebze ve meyveler, kirli su aracılığıyla insanlara bulaşıyor.
Uzmanlara göre evlerde yapılan en büyük hata ise çiğ ve pişmiş gıdaların aynı kesme tahtası veya mutfak ekipmanlarıyla hazırlanması. Bu durum "çapraz bulaşma" olarak adlandırılıyor ve gıda zehirlenmelerinin önemli bölümünden sorumlu tutuluyor.
En ölümcül risklerden biri: Listeria
Raporda dikkat çeken bir diğer veri ise Listeria bakterisi oldu. 2025 yılında İngiltere ve Galler'de 181 listeriyoz vakası bildirildi. Hastalık özellikle yaşlılar, bağışıklık sistemi zayıf kişiler ve hamile kadınlar için ciddi risk oluşturuyor.
Verilere göre gebelik dışındaki 141 vakanın 28'i ölümle sonuçlandı. Hamilelikle ilişkili vakaların yaklaşık üçte biri ise düşük veya ölü doğuma neden oldu.
Listeria bakterisi en sık, hazır tüketilen gıdalarda, soğuk saklanan ürünlerde, şarküteri ürünlerinde,
çiğ süt ve bazı peynir çeşitlerinde tespit ediliyor.
Gıda zehirlenmesinin belirtileri neler?
Salmonella, Campylobacter ve diğer birçok gıda kaynaklı enfeksiyon benzer belirtilerle ortaya çıkıyor. En yaygın belirtiler ishal, karın ağrısı, mide krampları, kusma, halsizlik, hafif veya yüksek ateş. Bazı vakalarda kanlı ishal. Belirtiler çoğu kişide birkaç gün içinde düzelirken, küçük çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan kişilerde hastaneye yatış gerektirebilen ciddi tablolar gelişebiliyor.
Sıcak havalarda risk neden artıyor?
Uzmanlar, yaz aylarında bakterilerin çoğalma hızının belirgin şekilde arttığını belirtiyor. Özellikle, pikniklerde uzun süre dışarıda bekleyen gıdalar, araç içinde taşınan et ve süt ürünleri, soğuk zinciri bozulan ürünler, açık büfelerde uzun süre bekletilen yiyecekler yüksek risk taşıyor.
Gıda güvenliği uzmanları, oda sıcaklığında bekleyen birçok gıdada bakterilerin birkaç saat içinde milyonlarca seviyesine ulaşabildiğini vurguluyor.
Gıda zehirlenmesinden korunmak için ne yapılmalı?
Temizle: Yemek hazırlamadan önce ve sonra eller en az 20 saniye sabunla yıkanmalı.
Ayır: Çiğ et ve tavuk ürünleri diğer gıdalardan ayrı tutulmalı.
Pişir: Et, tavuk ve yumurta ürünleri yeterli sıcaklıkta tamamen pişirilmeli.
Soğut: Bozulabilir gıdalar mümkün olan en kısa sürede buzdolabına kaldırılmalı.
Yaz aylarında dikkat
İngiltere'deki son veriler, gıda kaynaklı enfeksiyonların modern gıda sistemlerine rağmen hâlâ ciddi bir sorun olduğunu gösteriyor. Türkiye'de de sıcaklıkların yükseldiği yaz döneminde benzer riskler artıyor.
Özellikle tavuk, kıyma, süt ürünleri ve yumurta içeren gıdaların uygun koşullarda saklanmaması, birkaç saat içinde ciddi gıda zehirlenmelerine yol açabiliyor. Uzmanlar, yaz aylarında mutfakta yapılacak basit hijyen hatalarının bile hastaneye yatışla sonuçlanabilecek enfeksiyonlara neden olabileceği konusunda uyarıyor.
