Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) yayımladığı yeni analiz, gıda güvenliğinin küresel ölçekte ciddi bir halk sağlığı sorunu olmaya devam ettiğini ortaya koydu. Rapora göre güvenli olmayan gıdalar her yıl yaklaşık 866 milyon kişinin hastalanmasına ve 1,5 milyon kişinin yaşamını yitirmesine neden oluyor.
Araştırma sonuçları, özellikle 5 yaş altındaki çocukların risk altında olduğunu gösteriyor. Dünya nüfusunun yalnızca yüzde 9'unu oluşturan bu yaş grubu, gıda kaynaklı hastalık vakalarının yaklaşık üçte birini oluşturuyor. DSÖ verilerine göre küçük çocukların güvenli olmayan gıdalardan kaynaklanan hastalıklara yakalanma riski, yetişkinlere kıyasla yaklaşık üç kat daha yüksek.
hangi ülkeler ilk sırada yer alıyor?
Raporda, gıda kaynaklı hastalıkların toplam yükünün 2000 yılından bu yana azalma eğiliminde olduğu belirtilirken, Afrika ve Güneydoğu Asya bölgelerinin halen en ağır yükü taşıdığı vurgulandı. Söz konusu bölgeler, dünya genelindeki gıda kaynaklı hastalıkların yaklaşık dörtte üçünü ve ölümlerin yüzde 60'ını oluşturuyor.
Uzmanlar, daha iyi sanitasyon uygulamaları, hijyen önlemleri, pastörizasyon süreçleri ve sağlık hizmetlerine erişimin artırılmasıyla bu vakaların önemli bölümünün önlenebileceğine dikkat çekiyor.
Hastalık ve ölümlerin nedenleri neler?
DSÖ'nün analizinde dikkat çeken bir diğer bulgu ise hastalıklara yol açan etkenlerle ölümlere neden olan etkenler arasındaki fark oldu. 2021 yılında bakteriler, virüsler ve parazitler yaklaşık 860 milyon gıda kaynaklı hastalık vakasına neden olurken, gıda kaynaklı ölümlerin yüzde 73'ü kimyasal kirleticilerle ilişkilendirildi.
Rapora göre özellikle inorganik arsenik ve kurşun, gıda kaynaklı ölümlerde öne çıkıyor. İnorganik arsenik ölümlerin yüzde 42'siyle, kurşun ise yüzde 31'iyle ilişkilendirildi. Bu iki kirleticiye maruz kalmanın kardiyovasküler hastalıklar ve kanser riskini artırdığı belirtiliyor.
Öte yandan metilcıva da özellikle çocuklar açısından önemli bir risk unsuru olarak gösteriliyor. Uzmanlar, metilcıvanın gelişmekte olan beyin üzerinde olumsuz etkiler yaratarak kalıcı nörolojik ve gelişimsel sorunlara yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Tedros: Gıda Güvenliği Her Aileyi İlgilendiriyor
DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, gıda güvenliğinin yalnızca sağlık otoritelerini değil, gıda güvenliğinin yalnızca sağlık otoritelerini değil, tüm toplumu ilgilendiren bir konu olduğunu belirterek şu değerlendirmede bulundu: "Gıda güvenliği soyut bir konu değil; her öğünü, her aileyi ve her günü etkiliyor. Güvenli olmayan gıdalar uzun yıllardır önemli bir halk sağlığı sorunu olsa da, yol açtığı insani ve ekonomik yükün boyutunu ilk kez bu kadar net görebiliyoruz."
Türkiye Bu Tablonun Neresinde?
DSÖ raporunda Türkiye'ye özel veriler yer almıyor. Ancak uzmanlar, Türkiye'nin gıda güvenliği açısından Afrika ve Güneydoğu Asya gibi yüksek riskli bölgelerde yer almadığını, buna karşın tamamen risksiz bir ülke konumunda da olmadığını belirtiyor.
Türkiye'de son yıllarda özellikle:
Taklit ve tağşiş ürünler,
Pestisit kalıntıları,
Ağır metal bulaşmaları,
Uygunsuz gıda katkıları,
Kayıt dışı üretim,
Soğuk zincirin kırılması nedeniyle oluşan mikrobiyolojik riskler gıda güvenliği tartışmalarının odağında bulunuyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yayımladığı taklit ve tağşiş listeleri ile Avrupa Birliği'nin Gıda ve Yem İçin Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) bildirimleri, Türkiye kaynaklı bazı ürünlerde zaman zaman pestisit, aflatoksin ve çeşitli kimyasal kalıntı sorunlarının tespit edildiğini gösteriyor.
Öte yandan Türkiye'de son yıllarda gıda denetimlerinin sayısı artırıldı. Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre her yıl yüz binlerce gıda işletmesi denetleniyor ve uygunsuzluk tespit edilen firmalara idari yaptırımlar uygulanıyor.
