İran’da yaklaşık iki aydır devam eden savaşın ekonomik etkileri, en sert şekilde mutfakta hissediliyor. Temel gıda ürünlerinde yaşanan hızlı fiyat artışları, özellikle düşük gelirli kesimler için erişim sorununu derinleştiriyor.
yumurta fiyatları neden bu kadar arttı?
Resmi açıklamalara göre, savaş öncesinde 130 bin tümen (yaklaşık 2,5–3 dolar) olan yumurta koli fiyatı kısa sürede 500 bin tümene (yaklaşık 9–10 dolar) yükseldi. Bu artış, yüzde 284’lük dramatik bir sıçramaya işaret ediyor.
Ülkedeki gazateciler, özellikle dar gelirli aileler artık yumurtanın ulaşılamaz bir gıdaya dönüştüğünü vurguladı.
Tanesi 200 bin riyale (yaklaşık 0,12 dolar) ulaşan yumurtanın, artık birçok hane için temel gıda olmaktan çıktığı belirtiliyor.
kırmızı et ve tavuk fiyatları da hızla yükseldi
Gıda enflasyonu yalnızca yumurtayla sınırlı değil. Savaşla birlikte kırmızı et fiyatlarında %82 artış yaşandı. Savaş öncesi 700 bin tümen (yaklaşık 13–15 dolar) olan kırmızı etin kilosu, yaklaşık 2 ay içinde milyon 280 bin tümene (yaklaşık 24–27 dolar) yükseldi.
İran'da tavuk da artık lüks
Tavuk eti fiyatlarında da %146 artış yaşandığı belirtiliyor. 130 bin tümen (yaklaşık 2,5 dolar) olan 1 kilogram tavuk etinin fiyatı, 320 bin tümene (yaklaşık 6–7 dolar) ulaştı.
İRAN'DA restoran fiyatları da uçuşta
Artan maliyetler restoranlara da yansıdı. İranlı vatandaşlara göre, bir porsiyon kebap için ortalama 5–6 milyon riyal (yaklaşık 3,10–3,75 dolar), tavuklu pilav için 3–4 milyon riyal (yaklaşık 1,90–2,50 dolar), bir meşrubat için de 1 milyon riyal (yaklaşık 0,60 dolar) ödeniyor.
Bu fiyatlar, dışarıda yemek yemenin birçok kişi için lüks haline geldiğini gösteriyor.
gıda enflasyonu yüzde 112’yi aştı
Resmi verilere göre İran’da genel gıda enflasyonu %112’nin üzerine çıktı. Bazı ürünlerde ise artış çok daha yüksek: Yemeklik yağ gibi kategorilerde %200’ün üzerinde artış gözlendi.
Bu tablo, enflasyonun sadece fiyat artışı değil, aynı zamanda erişim krizine dönüştüğünü ortaya koyuyor.
tedarik zinciri baskı altında
Fiyat artışlarını tetikleyen faktörlerden biri de tedarik zincirindeki aksaklıklar. Vatandaşlar, tavuk bulmanın zorlaştığını, yemeklik yağ alımına sınırlamalar getirildiğini, üretim maliyetlerinin hızla arttığını ifade ediyor.
Yetkililer ise arz sorunu olmadığını savunsa da sahadaki tablo farklı sinyaller veriyor.
savaşın etkisi daha yeni başlıyor
Uzmanlara göre gıda fiyatlarındaki artış henüz başlangıç aşamasında.
Yakıt ve gübre fiyatlarının küresel ölçekte yükselmesi, önümüzdeki aylarda maliyetleri daha da artırabilir. İran’daki savaşın etkisi yalnızca ülke ile sınırlı değil. Hürmüz Boğazı’ndaki olası aksaklıklar, küresel petrol arzını, gübre taşımacılığını doğrudan etkilemeye başladı.
Bu da dünya genelinde gıda fiyatlarının yükselmesine neden olabilir.
en çok yoksullar etkileniyor
Araştırmalar, gıda enflasyonunun düşük gelirli haneleri daha ağır vurduğunu gösteriyor.
İran’da savaş kaynaklı fiyat artışlarının, yoksul kesimleri zenginlere kıyasla %50 daha fazla etkileyebileceği belirtiliyor.
