Gıda güvenliği, gıda bütünlüğü ve gıda sahtekarlığı alanlarında dünya çapında tanınan Profesör Chris Elliott’un dikkat çektiği gibi, El Nino artık yalnızca meteorolojik bir olay değil; küresel gıda sistemini sarsan kritik bir risk faktörü.
El Nino nedir, neden bu kadar kritik?
El Nino, Pasifik Okyanusu’nun orta ve doğu ekvatoral bölgelerinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının anormal şekilde artmasıyla ortaya çıkan doğal bir iklim olayı. Ancak etkileri yerel değil, küresel.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü verilerine göre El Nino; yağış düzenlerini bozuyor, kuraklık ve selleri artırıyor ve tarımsal üretimde ciddi dalgalanmalara yol açıyor. Bu durum da hasat kayıplarına, tedarik zinciri kırılmalarıne sebep oluyor ve gıda iyatları hızla yükseliyor.
Tarih uyarıyor: Hasatlar düşüyor, açlık artıyor
El Nino’nun etkileri yeni değil. 1991-1992 döneminde Güney Afrika’da yaşanan güçlü El Nino; tahıl üretimini neredeyse yarıya düşürmüştü. İthalatı iki katına çıkararark, yaklaşık 18 milyon insanı gıda krizine sürüklemişti.
Benzer şekilde, 1950–2023 arasında yaşanan güçlü El Nino olayları, dünya balıkçılık alanlarının yaklaşık yarısını etkiledi. Bu durum, özellikle deniz ürünlerine bağımlı toplumlar için ciddi bir protein krizi anlamına geliyor.
2026 için kritik uyarı: “Süper El Nino” ihtimali
İklim modelleri, 2026 ortasından itibaren güçlü bir El Nino gelişme olasılığının arttığını gösteriyor. Hatta bazı senaryolar “süper El Nino” ihtimaline işaret ediyor.
Bu senaryoda dünya genelinde; daha uzun ve şiddetli sıcak hava dalgaları, tarım bölgelerinde kuraklık, bazı bölgelerde yıkıcı seller
ile küresel gıda fiyatlarında sert artış bekleniyor.
El Nino Türkiye’yi etkileyecek mi?
El Nino, Türkiye’yi doğrudan değil, dolaylı ve bölgesel olarak etkileyecek. Ancak uzmanlara göre bu yıl risk daha büyük. El Nino Türkiye’de; yaz sıcaklıkları ortalamanın üzerine çıkaracak. Özellikle İç Anadolu, Güneydoğu ve Ege’de kuraklık riski artacak. Su kaynakları üzerinde de baskı oluşuyor. Bu durum özellikle buğday, arpa ve mısır üretimini doğrudan etkileyebilir.
El Nino gıda fiyatlarını etkiler mi?
Türkiye birçok tarım ürününde kendine yeterli olsa da; yem, yağlı tohumlar ve bazı tahıllarda ithalata bağımlı. El Nino’nun küresel üretimi düşürmesi halinde, ithal maliyetler artar, bu da doğrudan raf fiyatlarına yansır. Kuraklıkla birlikte yem üretiminde düşüş yaşanabilir. Bu da; et ve süt maliyetlerinin artmasına, üreticinin zorlanmasına ve tüketici fiyatlarının yükselmesine neden olabilir.
