Fransa hükümeti; olağanüstü sıcaklık, kuraklık ve yangınların tarımsal üretimde yol açtığı kayıplara karşı 1 milyar avroyu aşan bir destek paketi hazırladı.
Fransa'da verim kaybı yüzde 50
Fransa Tarım Bakanlığının 4 Eylül’de açıkladığı verilere göre ülke topraklarının yüzde 65’i benzeri görülmemiş kuraklıktan etkilendi. Yazın en kritik döneminde 95 bölgede su kullanım kısıtlaması uygulanırken bunların 79’unda “kriz” düzeyine çıkıldı.
Birçok üretim bölgesinde ortalama verim kaybı yüzde 50’ye ulaştı. Bazı yerlerde kayıp yüzde 70–80’i bulurken kaba yem stokları da yarıdan fazla azaldı.
Destek yemden vergiye kadar uzanıyor
Paketin en büyük bölümünü, ürün ve gelir kayıpları için ayrılan yaklaşık 520 milyon avroluk ulusal dayanışma tazminatı oluşturuyor. Sigortalı çiftçilere yapılabilecek avansın üst sınırı da zararın yüzde 70’inden yüzde 80’ine yükseltildi.
Açıklanan diğer destekler şöyle:
Arazi vergisi indirimleri için 300 milyon avronun üzerinde kaynak
Yem, tohum, fide ve üretimin yeniden başlatılması için 235 milyon avro
Sigorta dışındaki bitki ve hayvan kayıpları için 30 milyon avro
Çiftçilerin sosyal güvenlik primleri için 20 milyon avro
Çİftçi iflas etmesin diye destek
Hayvancılık işletmelerine yem ve kaba yem alımı desteği de verilecek. Ayrıca tarımsal mazota litre başına 15 avro sentlik destek Ekim 2026’ya kadar sürdürülecek. Bu kalemin toplam maliyetinin 106 milyon avroya ulaşması bekleniyor.
Fransa Tarım Bakanı Annie Genevard, paketin temel amacını tarım işletmelerinin iflasını önlemek ve üretimin yeniden başlamasını sağlamak olarak açıkladı.
ABD’de doğrudan ödemeler 47,4 milyar dolara çıkacak
Çiftçiye verilen kamu desteğinin büyüdüğü bir diğer ülke ABD. Tarım Bakanlığının 3 Eylül’de güncellediği tahmine göre reel net çiftlik geliri 2026’da yüzde 5,5 azalacak.
Buna karşılık doğrudan kamu ödemelerinin yüzde 69,8 artarak 27,9 milyar dolardan 47,4 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Artışta fiyat ve gelire bağlı tarım programları ile afet destekleri etkili olacak.
ABD’de tarımsal üretim giderlerinin de yüzde 4,5 artarak 492,8 milyar dolara çıkacağı tahmin ediliyor. Yakıt ve yağ giderlerinde yüzde 28,8, gübre ve toprak düzenleyicilerde yüzde 15,3, hayvan ve kanatlı alımlarında yüzde 11,4 artış öngörülüyor.
Türkiye’de çiftçinin maliyet baskısı büyüyor
Fransa ve ABD’deki adımlar, Türkiye’de mazot ve diğer girdilerdeki artış nedeniyle üretim kararını yeniden değerlendiren çiftçilerin dikkatini çekecek nitelikte.
TÜİK’e göre Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi Haziran 2026’da yıllık yüzde 32,06 yükseldi. Gübre ve toprak geliştiricilerindeki yıllık artış yüzde 50,99’a, hayvan yemindeki artış yüzde 31,86’ya, enerji ve yağlayıcılardaki artış ise yüzde 31,21’e ulaştı.
Eylül başındaki 7,72 liralık zamla motorinin litre fiyatının birçok kentte 90 lirayı aşması da ekim maliyetini daha yukarı taşıdı. Osmaniye’nin Kadirli ilçesinde konuşan çiftçiler, mazotun yanı sıra gübre ve tohum maliyetleri nedeniyle tarlalarını ekmekte zorlandıklarını söyledi.
Fransa’nın paketi iklim zararlarının telafisine, ABD’deki artış ise gelir kaybı, fiyat programları ve afet ödemelerine dayanıyor.
Üretim maliyeti ve iklim riski yükseldikçe tarımsal üretimin devamı daha güçlü ve hızlı kamu desteğine bağımlı hale geliyor.
