Market rafında satılmayan bir gıdanın önünde iki farklı yol var. Zamanında ayrılarak ihtiyaç sahibine ulaştırılabilir. Ya da tüketim tarihi geçene kadar rafta bekletilip sonunda çöpe atılabilir.
İngiltere’de Lidl, ilk yolu tercih eden uygulamasını genişletme kararı aldı. Market zinciri, gün sonunda satılmayan ancak tüketilebilir durumdaki ürünlerin ücretsiz dağıtılmasını sağlayan sistemi yaklaşık 200 mağazada uygulamaya başladı.
GIDA ATIKLARI ÇÖPE GİDİYOR
Türkiye’de ise zaman zaman zincir marketlerin çöp konteynerlerine bıraktığı ekmek, sebze, meyve ve ambalajlı ürünleri toplamaya çalışan vatandaşların görüntüleri gündeme geliyor.
Bir başka sorun da raflarda son tüketim tarihi geçmiş ürünlere rastlanması. Bazı belediyeler, tekrarlanan ihlaller nedeniyle zincir market şubelerine kapatma cezası uyguluyor.
Son Tüketim Tarihi yaklaşan ürünler ücretsiz alınacak
Lidl İngiltere, gıda paylaşım uygulaması Olio ve sosyal etki platformu Neighbourly ile yürüttüğü çalışmayı 20 mağazada denedi.
Uygulama kapsamında gönüllüler, mağazalarda gün sonunda kalan ve hâlâ güvenli biçimde tüketilebilecek ürünleri teslim alıyor. Ürünler Olio uygulamasında listeleniyor ve çevrede yaşayanlar tarafından ücretsiz olarak alınabiliyor.
SIFIR ATIK GIDA UYGULAMASI
Dağıtılan ürünler arasında taze meyve ve sebzeler, fırın ürünleri, et, balık ve kanatlı eti de bulunuyor. Soğukta saklanması gereken ürünler için teslimat sürecinde gıda güvenliği kuralları uygulanıyor.
Lidl’in açıklamasına göre 20 mağazadaki pilot uygulama, haftada yaklaşık 1.200 kilogram gıdanın çöpe gitmesini önledi.
Bunun üzerine uygulamanın yaklaşık 200 mağazaya çıkarılmasına karar verildi. Hedef, sistemi 2026 yılı sonuna kadar ülke genelinde yaygınlaştırmak.
Yılda 5 bin ton gıda kurtarılabilir
Şirket, uygulamanın İngiltere genelindeki Lidl mağazalarına yayılması halinde yılda yaklaşık 5 bin ton gıda fazlasının yeniden dağıtılabileceğini hesaplıyor. Bu miktarın yaklaşık 11,9 milyon öğüne karşılık geldiği belirtiliyor.
Lidl İngiltere Kurumsal İlişkiler Direktörü Georgina Hall, uygulamanın mağaza çalışanları, yardım kuruluşları ve gönüllülerin ortak çalışmasıyla yürütüldüğünü belirterek, amaçlarının kaliteli gıdaları ihtiyaç sahiplerine ulaştırmak olduğunu söyledi.
Türkiye’de marketlerin çöpe attığı ürünler gündemde
Türkiye’de gıda fiyatlarının hızla arttığı ve tüketicilerin temel ürünlere erişmekte zorlandığı bir dönemde, zincir marketlerin çöpe attığı ürünler sık sık sosyal medyaya yansıyor.
Çöp konteynerlerine bırakılan sebze, meyve, ekmek ve paketlenmiş ürünleri vatandaşların topladığı görüntüler kamuoyunda tepki çekiyor.
Bu görüntülerdeki ürünlerin ne kadarının güvenli biçimde tüketilebilecek durumda olduğu bilinmiyor. Ancak ürünlerin bozulması beklenmeden ayrıştırılması, güvenli olanların gıda bankaları veya sosyal yardım kuruluşları aracılığıyla değerlendirilmesi mümkün.
Lidl’in İngiltere’deki uygulaması tam olarak bu noktada devreye giriyor: Ürünler son tüketim tarihi geçtikten sonra değil, henüz tüketilebilir durumdayken sistemden çıkarılıyor.
Marketlere kapatma cezaları uygulanıyor
Türkiye’de zincir marketlerle ilgili bir başka tartışma ise son tüketim tarihi geçmiş ürünlerin raflarda tutulması.
Belediye ve Tarım ve Orman Bakanlığı ekiplerinin yaptığı denetimlerde tarihi geçmiş ürün tespit edilen işletmelere para cezası uygulanıyor; bazı belediyeler tekrarlanan ihlallerde market şubelerini geçici olarak kapatıyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı, son tüketim tarihi geçmiş gıdaları “güvenilir olmayan gıda” olarak kabul ediyor. Bu ürünlerin satılması kesinlikle yasak. Buna karşılık son tüketim tarihi ile tavsiye edilen tüketim tarihinin birbirine karıştırılmaması gerekiyor.
STT ile TETT aynı şey değil
Son tüketim tarihi, et, süt, balık ve benzeri kolay bozulan ürünlerde gıda güvenliğini gösteriyor. Bu tarih geçen ürünlerin satılması ve tüketilmesi sağlık riski nedeniyle yasak.
