Artan gıda fiyatları Türkiye'yi dünyadaki diğer ülkelerden ayırdı. Yüksek gıda enflasyonu, son 6 yılda bazı gıda ürünlerinde yüzde 2 bini aşan artışlara işaret ediyor.
Türkiye dünyada 4’üncü sırada
Trading Economics verilerine göre Türkiye’nin üzerinde yalnızca Venezuela, Güney Sudan ve İran bulunuyor. Venezuela’da yıllık gıda enflasyonu yüzde 672, Güney Sudan’da yüzde 106, İran’da ise yüzde 105 seviyesinde. Türkiye’yi yüzde 30,9 ile Arjantin, yüzde 22,9 ile Haiti ve yüzde 20 ile Malavi izliyor.
Avrupa’da ilk sırada
Avrupa ülkeleri dikkate alındığında Türkiye, gıda enflasyonunda açık ara ilk sırada. Savaş koşullarındaki Ukrayna’da gıda enflasyonu yüzde 9,7 seviyesinde kalırken, Türkiye’deki oran Ukrayna’nın yaklaşık 3,5 katına ulaşıyor. AB ortalaması yüzde 2,4, Euro Bölgesi ortalaması ise yüzde 2,2 seviyesinde. Buna göre Türkiye’deki gıda enflasyonu AB ortalamasının yaklaşık 14 katı, Euro Bölgesi’nin ise yaklaşık 16 katı.
Etsiz sepet bile 7 bin 926 TL oldu
Gıda fiyatlarındaki artışın mutfaktaki karşılığı ise daha çarpıcı. Ocak 2020’de 34 kalem temel gıdadan oluşan, içinde et, tavuk ve balık bulunmayan alışveriş sepetinin maliyeti 584 TL iken, Mayıs 2026’da aynı sepet 7 bin 926 TL’ye çıktı.
Buna göre etsiz temel gıda sepetinde 6 yıldaki artış yüzde 1256 oldu. Başka bir ifadeyle, dar gelirli hanelerin mutfağına giren en temel ürünlerin maliyeti 13 kattan fazla arttı.
Artış rekoru bakliyat ve sebzede
Sepette en sert artış bakliyat, makarna, sebze ve yeşilliklerde görüldü. 2020’de 7 TL olan 1 kilogram mercimek yüzde 2109 artışla 165 TL’ye yükseldi.
Bulgur 5 TL’den 60 TL’ye, makarna 4 TL’den 58 TL’ye çıktı. Maydanozda artış yüzde 2390’a ulaşırken, kuru soğan 2 TL’den 30 TL’ye, domates ise 6 TL’den 110 TL’ye yükseldi.
Komşularla fark açıldı
Türkiye, kara sınırı komşuları arasında İran’ın ardından en yüksek gıda enflasyonuna sahip ülke oldu. İran’da gıda enflasyonu yüzde 105 seviyesindeyken; Ermenistan’da yüzde 9,5, Gürcistan’da yüzde 7,5, Azerbaycan’da yüzde 6,8, Bulgaristan’da yüzde 5,7, Yunanistan’da yüzde 4,4 ve Irak’ta yüzde 1,5 olarak kaydedildi.
İran dışarıda bırakıldığında Türkiye’nin komşularındaki ortalama gıda enflasyonu yaklaşık yüzde 5,9 seviyesinde kalıyor. Türkiye’deki oran bu ortalamanın yaklaşık 6 katı.
Sofradaki kriz derinleşiyor
Gıda enflasyonu, özellikle düşük gelirli haneler için yaşam maliyetini doğrudan belirliyor. Çünkü dar gelirli ailelerde bütçenin çok daha büyük bölümü gıdaya ayrılıyor.
Et, tavuk ve balık sepete dahil edilmediğinde bile temel mutfak maliyetinin 7 bin TL’yi aşması, Türkiye’de gıdaya erişim sorununun artık yalnızca et fiyatlarıyla sınırlı olmadığını gösteriyor.
