Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, Türkiye'de tarımsal üretimde kullanılan; thiophanate methyl, indoxacarb ve phosmet adlı 3 pestisit etken maddesinin ithalat, imalat ve kullanımının sonlandırılacağını duyurdu.
İnsan sağlığı için tehlikeli pestisitler
Bakanlık, 3 tarım kimyasalının insan ve çevre sağlığı açısından taşıdığı riskler ile Avrupa Birliği’ndeki onay durumlarının değerlendirilmesi sonucunda alındığını bildirdi.
Duyuruya göre bu maddeleri içeren bitki koruma ürünlerinin fiilî ithalatı 13 Kasım 2026, Türkiye’de imalatı ise 18 Aralık 2026 itibarıyla sona erecek. Ancak piyasada bulunan ürünlerin kullanımına 31 Aralık 2027’ye kadar izin verilecek.
SAĞLIK İÇİN RİSKLİ AMA 15 DAHA KULLANILABİLECEK
Bu takvim, yasak kararına rağmen söz konusu tarım ilaçlarının yaklaşık 15 ay daha tarlada kullanılabileceğini gösteriyor. Üç etken maddenin kalıntıları bu süre içinde üretilen gıdalarda, yürürlükteki azami kalıntı limitleri çerçevesinde görülmeye devam edebilecek.
Avrupa Birliği üç maddenin de onayını yenilemedi
Türkiye’nin kullanımdan kaldırmaya hazırlandığı üç etken madde de Avrupa Birliği’nde daha önce değerlendirmeye alındı ve bitki koruma ürünlerinde kullanım onayları yenilenmedi.
Mantar hastalıklarına karşı kullanılan thiophanate methyl için AB’deki onay 2020 yılında yenilenmedi. Maddeyi içeren ürünlere verilen geçiş süresi Ekim 2021’de sona erdi. Kararda, maddenin parçalanmasıyla oluşan metabolitlere yönelik belirsizlikler etkili oldu.
Indoxacarbın onayı 2021 yılında yenilenmedi; üye ülkelerdeki ruhsatların en geç 19 Mart 2022’de geri çekilmesi ve tanınan son kullanım süresinin 19 Eylül 2022’de bitmesi kararlaştırıldı. Phosmet için de AB onayı Ocak 2022’de yenilenmedi.
Dolayısıyla Türkiye’de 2027 sonuna kadar kullanılabilecek üç madde, AB tarımında birkaç yıldır onaylı etken madde statüsünde değil.
Thiophanate methyl: Parçalandığında carbendazim oluşuyor
Thiophanate methyl, sebze, meyve ve tarla bitkilerinde mantar kaynaklı hastalıklarla mücadelede kullanılan sistemik bir fungisit. Bitkide ve çevrede parçalandığında carbendazim adlı metabolite dönüşebiliyor. Carbendazim ise üreme sağlığı ve genetik yapı üzerindeki olası etkileri nedeniyle uzun süredir sıkı biçimde değerlendirilen bir madde.
Indoxacarb: Tüketici, çalışan VE arıLAR İÇİN ZEHİRLİ
Indoxacarb, zararlı böceklere karşı kullanılan bir insektisit. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi EFSA’nın değerlendirmesinde küçük otçul memeliler açısından yüksek uzun dönemli risk belirlendi.
Marul üzerindeki temsili kullanımda tüketiciler ve çalışanlar, mısır, tatlı mısır ve tohumluk marul kullanımında ise arılar için yüksek risk tespit edildi. Ayrıca münavebeli ürünlerde ve içme suyunda oluşabilecek kalıntılara ilişkin değerlendirmeler veri eksikliği nedeniyle tamamlanamadı. Bu gerekçelerle maddenin onayı yenilenmedi.
Phosmet: Gelişimsel sinir sistemiNİ etkilİYor
Phosmet, organofosfat grubunda yer alan ve meyve zararlılarına karşı kullanılan bir insektisit. Bu gruptaki maddeler, böceklerin sinir sistemini etkileyerek çalışıyor.
Avrupa Birliği’nin değerlendirmesinde phosmetin gelişim dönemindeki sinir sistemi üzerindeki etkileri öne çıktı. Arılar ve hedef dışı eklembacaklılar bakımından da riskler belirlendi.
Bu belirsizlikler giderilemediği için phosmetin AB onayı 2022/94 sayılı düzenlemeyle yenilenmedi.
