Türkiye’nin önemli çeltik üretim merkezlerinden Gönen’de çevre kirliliğine ilişkin iddialar yeniden tartışılmaya başlandı.
Gönen Çevre Platformu, Gönen Organize Sanayi Bölgesi’nde faaliyet gösteren bazı biyogaz ve biyokütle tesislerinden çıkan sıvı atıkların Dededüzü Deresi’ne bırakıldığını, farklı bölgelerden getirilen arıtma çamurlarının ise tarım arazilerine döküldüğünü iddia etti.
Tarımdan Haber'de yer alan habere göre platform, söz konusu atıkların çeltik tarlalarının sulandığı su kaynaklarına karışma ihtimali bulunduğunu savunarak Tarım ve Orman Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığını inceleme başlatmaya çağırdı.
“Pirinçler ve sulama suları analiz edilmeli”
Gönen Çevre Platformu üyesi Mustafa Şahin, sorunun yalnızca bölge halkını değil, Gönen menşeli pirinci tüketenleri de ilgilendirdiğini belirtti.
Şahin, zincir marketlerde satılan Gönen Baldo pirinçlerinin bağımsız laboratuvarlarda analiz edilmesini, sulama kanallarından ve çeltik tarlalarından düzenli numune alınmasını istedi.
Platformun iddiaları şu aşamada resmî analizlerle doğrulanmış değil. Bu nedenle Gönen Baldo pirincinin kirli veya tüketim açısından güvensiz olduğu söylenemez. Ancak çevre örgütleri, kamuoyundaki soru işaretlerinin yalnızca bilimsel ölçümlerle giderilebileceğini vurguluyor.
Gönen Çayı’nda kirlilik yeni değil
Gönen Çayı’ndaki kirlilik iddiaları uzun süredir gündemde. 2014 yılında konu TBMM’ye de taşınmış, sanayi tesislerinden kaynaklanan atıkların Gönen Çayı’nı kirlettiği ve aşağı havzadaki tarım alanlarının risk altında olabileceği belirtilmişti.
Aynı görüşmelerde, Gönen Ovası’ndaki çeltik alanlarının baraj suyuyla sulandığı ve o tarihte pirinçte kirlilik tespit edilmediği de özellikle vurgulanmıştı.
2021 yılında bölgede yapılan incelemelerde ise çayın sanayi tesislerinin bulunduğu kesimden sonra siyaha döndüğü, kötü koku oluştuğu ve tarım alanlarının bu suyla sulandığı yönünde iddialar kamuoyuna yansımıştı.
2025 ölçümlerinde kritik sonuçlar
En güncel bilimsel uyarılardan biri Kasım 2025’te geldi. Prof. Dr. Mustafa Sarı ve Doç. Dr. Uğur Karadurmuş, 24 Ekim 2025’te Gönen Çayı boyunca 11 farklı noktada yaptıkları ölçümlerde bazı kesimlerde çözünmüş oksijen seviyesinin 0,11–0,17 mg/L’ye kadar düştüğünü açıkladı.
Bilim insanları bu değerlerin sucul yaşamın sürdürülemeyeceği düzeylere işaret ettiğini, bazı bölgelerde balık ve makrofauna tespit edilemediğini bildirdi. Yukarı havzada ise çözünmüş oksijenin 11,7 mg/L ölçülmesi, çayın doğal koşullarda çok daha yüksek su kalitesine sahip olduğunu gösterdi.
Gönen Baldo pirinci için resmî inceleme çağrısı
Gönen Baldo Pirinci, yöreyle özdeşleşmiş coğrafi işaretli ürünlerden biri. İlçede yaklaşık 80 bin dekarlık alanda çeltik üretimi yapıldığı belirtiliyor.
Bu nedenle sulama suyundaki olası kirliliğin yalnızca çevresel bir sorun olarak değil; gıda güvenliği, üretici geliri ve coğrafi işaretin itibarı açısından da değerlendirilmesi gerektiği ifade ediliyor.
Çevre platformu, Gönen Baldo pirinci hakkında kesin bir kirlilik iddiası ortaya koymak yerine, riskin araştırılmasını istiyor. Bunun için su, toprak ve ürün numunelerinde ağır metal, mikrobiyolojik kirlilik ve diğer kimyasal kalıntı analizlerinin yapılması talep ediliyor.
