Mor domates nedir, neden bu kadar dikkat çekiyor?
Kiraz domatesi büyüklüğünde, koyu mor kabuklu ve mor etli olan Purple Bliss, klasik domateslerden genetik olarak farklı.
Bu domates, aslanağzı (snapdragon) bitkisinden alınan genler sayesinde yüksek miktarda antosiyanin üretiyor. Antosiyanin; yaban mersini, böğürtlen ve mor üzüm gibi koyu renkli meyvelerde bulunan, güçlü antioksidan özelliklere sahip bir flavonoid pigment.
Bilim insanlarına göre bu genetik müdahale, domatesin doğal yapısında bulunan antosiyanini “aktif hale getirerek” miktarını ciddi ölçüde artırıyor. Koyu mor renk, bu yüksek antosiyanin seviyesinin görsel bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Bilim ne diyor: Gerçekten “süper gıda” mı?
Macquarie Üniversitesi Doğa Bilimleri Fakültesi’nden Doç. Dr. Alfonso Garcia-Bennett’e göre, antosiyanin, iltihap önleyici ve antioksidan etkileri nedeniyle insan sağlığı açısından önemli bir biyoaktif bileşen.
Garcia-Bennett, “Mor renkli meyve ve sebzeler genellikle yüksek antosiyanin içerir. Bu domates de teknik olarak bu gruba giriyor,” diyor.
Ancak uzmanlara göre kritik soru şu: Bu domates gerçekten gerekli mi, yoksa zaten başka gıdalardan alınabilen bir faydanın yeni bir pazarlama biçimi mi?
Bilimsel çevrelere göre, bu domates mucizevi değil. Fakat domates tüketimini artırabilecek bir ürün olabilir.
Avustralya’da bir ilk: Taze GDO’lu gıda
Purple Bliss, Ocak ayında Avustralya ve Yeni Zelanda Gıda Standartları Kurumu (FSANZ) ile Gen Teknolojisi Düzenleme Ofisi (OGTR) tarafından onaylandı. Bu onayla birlikte ürün, Avustralya’da yetiştirilip doğrudan tüketiciye satılacak ilk genetiği değiştirilmiş taze gıda oldu.
Bugüne kadar Avustralya’da GDO’lu ürünler ağırlıklı olarak pamuk ve kanola gibi tarımsal hammaddelerle sınırlıydı. Örneğin ülkede yetiştirilen pamuğun yüzde 99’undan fazlası, kanolanın ise yaklaşık yüzde 46’sı genetiği değiştirilmiş durumda. Ancak bu ürünler doğrudan sofraya gelmiyordu.
Üretim ve satış planı: İlk durak Melbourne
Mor domateslerin ilk olarak Melbourne’daki meyve dükkanlarında, yıl ortasında satışa sunulması planlanıyor. Ardından Queensland ve Yeni Güney Galler’deki seçili pazarlara dağıtılması hedefleniyor.
İlk onaylı üretici ise Queensland’deki Clearview Valley çiftliği.
Ürünün pazarlamasını üstlenen All Aussie Farmers şirketi, başlangıçta kontrollü ve sınırlı bir dağıtım stratejisi izleneceğini belirtiyor. Şirket yetkilileri, Purple Bliss’i “domates dünyasının Rolls Royce’u” olarak tanımlıyor: premium ama erişilebilir.
Tüketici kabulü belirleyici olacak
Uzmanlara göre Purple Bliss’in geleceği, bilimsel iddialardan çok tüketici algısına bağlı. Newcastle Üniversitesi’nden moleküler bitki biyoloğu Dr. Joseph Pegler, Avustralya’daki GDO düzenlemelerinin son derece sıkı ve şeffaf olduğuna dikkat çekiyor.
Pegler’e göre bu onay, “ikinci bir GDO dalgası” anlamına gelmiyor. Ancak taze ve doğrudan tüketilen bir ürün olması, Purple Bliss’i hem bilimsel hem toplumsal açıdan kritik bir eşik haline getiriyor.
Mor domates sofraya girdi, tartışma yeni başlıyor
Bir yanda artan antioksidan içeriği, tatlı aroması ve yenilik vaadi; diğer yanda genetiği değiştirilmiş gıdalara yönelik temkinli yaklaşım… Purple Bliss, yalnızca bir domates değil; gıda teknolojisinin, pazarlamanın ve tüketici güveninin kesiştiği yeni bir sınav olarak görülüyor.
Avustralya’da atılan bu adım, benzer ürünlerin başka ülkelerde de sofraya girip girmeyeceği sorusunu şimdiden gündeme taşıyor.
