Türkiye'de son iki yılda gıda fiyatları enflasyonun etkisiyle yükselirken Karadeniz'de avlanan palamutta tam tersi bir tablo yaşanıyor. Üstelik fiyatlar yalnızca geçen yılın değil, palamut bolluğunun yaşandığı 2024 sezonunun da altında.
İstanbul Gürpınar Su Ürünleri Hali Genel Müdürü Hamdi Arpa'nın açıkladığı verilere göre 1-14 Ekim 2024 döneminde palamudun kilogram fiyatı ortalama 78 TL iken, 2026'nın aynı döneminde 63 TL'ye geriledi. Yani palamut, iki yılda yaklaşık yüzde 19 ucuzladı.
Yüksek gıda enflasyonuna rağmen palamut ucuzladı
Türkiye'de son iki yılda tüketici fiyatları yaklaşık yüzde 73 artarken palamut fiyatları geriledi. Gıda Bülteni'nin TÜİK verileriyle yaptığı hesaplamaya göre, Ekim 2024'te kilogramı 78 TL olan palamutun fiyatı, son açıklanan enflasyon verileriyle güncellendiğinde yaklaşık 131 TL'ye karşılık geliyor.
Yani enflasyon hesaba katıldığında, ğalamut fiyatları reel olarak yaklaşık yüzde 52 ucuzladı.
İki palamudun ortalama satış fiyatı da aynı dönemde 140 TL'den 100 TL'ye düştü. Bu fiyatlar perakende tezgâhlarını değil, balık halindeki işlemleri yansıtıyor.
Toptan palamut 25 TL'ye kadar düştü
Palamut fiyatlarında en dikkat çekici düşüş Doğu Karadeniz'de yaşanıyor. İstanbul Bölgesi Su Ürünleri Kooperatifleri Birliği Başkanı Erdoğan Kartal, 20 Ekim'deki açıklamasında Doğu Karadeniz'de palamudun toptan tane fiyatının 25-30 TL seviyelerine kadar gerilediğini belirtti.
Kartal'a göre İstanbul'da ise yaklaşık bir kiloya ulaşan palamutların toptan tane fiyatı 50 TL, perakende fiyatı 100-125 TL arasında değişiyor.
Ordu'da sosyal medyaya yansıyan bir balıkçı tezgâhında üç palamutun 100 TL'den satışa sunulması da dikkat çekti.
Ancak fiyatlar her yerde aynı değil. Palamudun büyüklüğü, avlandığı bölge ve satış noktasına göre tanesi 100-150 TL'ye, bazı tezgâhlarda daha yüksek seviyelere çıkabiliyor.
2025'te bulunamıyordu, 2026'da denizden taşıyor
Palamut avcılığında yıllara göre büyük dalgalanmalar yaşanıyor.
İstanbul Gürpınar Su Ürünleri Hali'nde 2024 yılında 15 bin 541 ton palamut işlem görürken, bu miktar 2025'te 947 tona kadar gerilemişti.
2026 sezonunun yalnızca ilk haftasında ise hale getirilen palamut miktarı yaklaşık 904 tona ulaştı. Geçen yılın aynı haftasında bu miktar yalnızca 9 tondu.
Balıkçılar palamut bolluğunun yaklaşık iki yılda bir tekrarlandığını belirtiyor. Ancak bolluk her yıl aynı miktarda gerçekleşmiyor.
Artan av miktarı tüketicinin daha uygun fiyatlarla balık almasını sağlarken, avcılık maliyetleri yükselen balıkçılar için düşük satış fiyatları ayrı bir ekonomik sorun oluşturuyor.
Palamutun coğrafi işaretli yemeği de var!
Palamutun Türkiye'deki mutfak kültürüne katkısı yalnızca tava, ızgara ve fırında pişirilmesiyle sınırlı değil.
Gıda Bülteni'nin Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtlarında yaptığı inceleme, palamuttan hazırlanan iki farklı coğrafi işaretli ürünü ortaya koyuyor.
Bunlardan ilki Sinop Lakerdası. Sinop Ticaret ve Sanayi Odasının başvurusuyla 5 Mayıs 2023'te coğrafi işaret alan lakerda, iri palamut veya torik balığının tuzlanarak hazırlanmasıyla elde ediliyor.
Lakerda aslında bir ana yemekten çok, balığın uzun süre saklanmasını sağlayan geleneksel bir işleme yöntemi ve meze çeşidi.
İkinci ürün ise Düzce'den.
Akçakoca Ekşilisi: Palamuttan yapılan tescilli yemek
Türk Patent ve Marka Kurumu, 1 Eylül 2025 tarihinde Akçakoca Ekşilisi adlı yemeği 1767 numarayla coğrafi işaret olarak tescilledi.
Düzce İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün başvurusuyla tescillenen Akçakoca Ekşilisi, Karadeniz'de avlanan yağlı palamut balığından hazırlanıyor.
Yemeğin tarifinde en az 700 gramlık palamut; domates, soğan, sarımsak, tereyağı ve limon suyuyla birlikte pişiriliyor. Balık önce tavada mühürleniyor, ardından sebzeler ve ekşili sosla hazırlanarak sıcak servis ediliyor.
