Gıdada enflasyonun nedenleri arasında gösterilen lojistik maliyetler, yen yılda gerçekleşen zamlarla birlikte daha da yükseldi.
Başta sebze ve meyve olmak üzere büyükşehirlere ulaşan gıdaların önemli bir bölümü, Antalya, Aydın Adana ve Mersin gibi tarımsal üretimin yoğun olduğu bölgelerden sağlanıyor ve bu illerden İstanbul'a ulaşan gıda ürünlerinin fiyatlarında lojistik maliyeti de ciddi bir rol oynuyor.
SEBZEYİ GETİREN KAMYONLARIN GİDİŞ DÖNÜŞÜ 45 BİN TL
Ulaşım ve Trafik uzmanı Dr. Suat Sarı, Antalya’dan İstanbul ’a bir gıda kamyonu ya da tırının gidiş-dönüş ulaşım maliyetini hesapladı.
Buna göre, Antalya'dan sebze yüküyle yola çıkan bir kamyonun gidiş - dönüş maliyeti 40 bin TL’yi aştı, yan giderlerle birlikte 45 bin TL bandına dayandı.
1 KİLO BİBER KÖPRÜ VE OTOYOLLARDAN 0,71 TL'YE GEÇİYOR
Hesaplamaya göre, 5. sınıf (büyük tır) için yalnızca yakıt ve köprü–otoyol ücretleri dikkate alındığında tablo çarpıcı: Yakıt (gidiş–dönüş): 24.000 TL Köprü ve otoyol (gidiş–dönüş): 14.250 TL Toplam: 38.250 TL Daha küçük ölçekli 4. sınıf araçlarda ise bu maliyet 32.200 TL seviyesinde.
İstanbul'daki hallere genellikle kırkayak olarak bilinen kamyonlar sebze ve meyve taşıyor. Kırkayak kamyonların taşıyabildiği azami yük 20 ton. Yani 20 ton biber yüküyle Antalya'dan yola çıkan bir kamyonun otoyol ve köprülere ödediği ücret, kilo başına 0,71 TL'ye denk geliyor.
1 KİLO DOMATESİN LOJİSTİK BEDELİ 2,25 TL
Aynı hesaba göre, 20 ton domates yüklü bir kamyon Antalya'dan yola çıkıp İstanbul Bayrampaşa veya İçerenköy haline 1 kilo domates indirdiğinde lojistik maliyeti, 2.25 TL oluyor.
TEK YÖN GEÇİŞ BEDELİ 7 BİN TL’Yİ AŞIYOR
Antalya–İstanbul hattında kullanılan ana güzergâhlardaki geçiş ücretleri de yük taşımacılığını zorlaştırıyor.
Büyük tırlar için tek yön geçiş maliyetleri yaklaşık olarak şöyle: Osmangazi Köprüsü: 3.639 TL İstanbul–İzmir Otoyolu (Bursa–Gebze): 2.100 TL Yavuz Sultan Selim Köprüsü: 740 TL Kuzey Marmara Otoyolu: 650 TL Bu kalemlerin toplamı tek yönde yaklaşık 7.129 TL, gidiş–dönüşte ise 14 bin TL’yi aşıyor.
ASIL YÜK YAN GİDERLERLE ARTIYOR
Dr. Suat Sarı, açıklamasında tabloda yer almayan giderlere dikkat çekti; "Şoför harcırahı, lastik aşınması, bakım-onarım, amortisman ve sigorta masrafları eklendiğinde bir gıda tırının Antalya-İstanbul gidiş-dönüş operasyonel maliyeti 45 bin TL’ye yaklaşıyor. “
