Gıda alışverişinde dengeleri değiştirebilecek dikkat çekici bir düzenleme ABD’den geliyor. Kaliforniya’da hazırlanan yeni yasa tasarısı, ultra işlenmiş gıdaların marketlerde geri plana itilmesini, buna karşılık daha az işlenmiş ürünlerin ise görünür alanlarda sergilenmesini öngörüyor.
SAĞLIKLI GIDAYA “KALİFORNİYA SERTİFİKASI” VERİLECEK
Tasarıya göre, belirli kriterleri karşılayan ürünlere “Kaliforniya Sertifikalı” damgası verilecek. Bu etiket, ürünün ultra işlenmiş olmadığını gösterecek ve tüketicinin raf karşısında daha bilinçli seçim yapmasını sağlayacak. Sertifikayı almak isteyen üreticiler, akredite kuruluşlara başvurarak ürünlerini denetime sokacak ve bu belgeyi her üç yılda bir yenilemek zorunda olacak.
MARKETTE GÖRÜNÜR RAFLARA İŞLENMEMİŞ GIDA
Düzenlemenin en dikkat çekici yönlerinden biri ise market içi yerleşimle ilgili. Tasarı, “daha sağlıklı” olarak tanımlanan bu ürünlerin koridor başları gibi görünürlüğü yüksek alanlarda satışa sunulmasını zorunlu hale getirmeyi hedefliyor. Bu da pratikte, ultra işlenmiş gıdaların daha az dikkat çeken raflara kaydırılması anlamına geliyor.
Tasarıyı hazırlayan Kaliforniya Meclis Üyesi Jesse Gabriel, bu adımın tüketici tercihlerini sınırlamak değil, tam tersine güçlendirmek amacı taşıdığını belirtiyor. Gabriel’e göre, mevcut gıda etiketleri çoğu zaman tüketici için yeterince açık değil ve bu nedenle daha net bir yönlendirmeye ihtiyaç duyuluyor.
OKUL YEMEKLERİNDE YENİ DÖNEM
Bu girişim, Kaliforniya’nın son dönemde attığı adımların devamı niteliğinde. Eyalet yönetimi daha önce okul yemeklerinden ultra işlenmiş gıdaları kaldırma kararı almış, ayrıca 2027 itibarıyla bazı gıda boyaları ve katkı maddelerinin satışını yasaklamıştı.
Ultra işlenmiş gıdalar konusu ABD’de giderek daha geniş bir destek buluyor. Yapılan bir ankete göre, toplumun yüzde 60’ından fazlası bu tür gıdaların raflardan kaldırılmasını destekliyor. Bu oran farklı siyasi görüşlerdeki seçmenler arasında da yüksek seviyede.
GIDA FİYATLARI ARTAR MI?
Ancak gıda üreticileri bu tür düzenlemelere temkinli yaklaşıyor. Sektör temsilcileri, yeni kuralların maliyetleri artırabileceğini ve bunun da tüketici fiyatlarına yansıyacağını savunuyor. Ayrıca eyalet bazlı düzenlemelerin ulusal gıda sistemini zorlayabileceği uyarısı yapılıyor.
Tartışma ABD’de yaşansa da konu Türkiye açısından da yakından ilgili. Çünkü ultra işlenmiş gıdalar; yüksek tuz, şeker, doymuş yağ ve katkı maddeleri içermeleri nedeniyle obezite, diyabet ve kalp-damar hastalıklarıyla ilişkilendiriliyor.
Bu nedenle tüketicilerin etiket okuma alışkanlığı kazanması, rafine içeriklerden uzak durması ve mümkün olduğunca az işlenmiş gıdalara yönelmesi kritik önem taşıyor.
