Son dönemde artan şikâyet ve denetimler, özellikle baklava, kuru pasta ve lokum gibi açıkta satılan ürünlerde, ambalajın darasının düşülmemesi nedeniyle tüketicilerin farkında olmadan fazla para ödediğini ortaya koyuyor.
Yeni düzenlemeye göre; satıcı tarafından açıkta ve tüketici huzurunda tartılarak satılan ürünlerde, ürünün içinde bulunduğu kap veya ambalajın ağırlığının (dara) mutlaka düşülmesi gerekiyor.
Ama uygulamada bu kuralın sık sık ihlal edildiği görülüyor.
Dara nedir, neden bu kadar önemli?
Dara, ürünün konduğu kutu, kap ya da ambalajın ağırlığının, tartıdaki brüt ağırlıktan düşülmesi anlamına geliyor.
Brüt ağırlık nedir, net ağırlık nedir?
Brüt ağırlıktan dara; yani ambalaj ağırlığı miktarının düşülmesiyle net ürün ağırlığı elde ediliyor.
FİŞTE BRÜT AĞIRLIK MI HESAPLANIYOR?
Mevzuata göre tüketici yalnızca net ürün ağırlığı kadar ödeme yapmak zorunda. Ancak birçok tatlıcı ve pastaneden, kutunun tartıya dahil edildiği, dara tuşunun kullanılmdığına yönelik şikayetler yansıyor.
Böylelikle tüketiciye brüt ağırlık üzerinden fiyat çıkarılıyor. Bu da doğrudan haksız fiyatlandırma anlamına geliyor.
1 kilo baklava alırken 250 TL’niz çöpe gidiyor olabilir
İşin boyutunu somut bir örnekle görmek mümkün: Bugün bazı pastanelerde fıstıklı baklavanın kilosu 2.500 TL’ye kadar çıkıyor. Diyelim ki, aldığınız baklava: 900 gram.
Karton kutu ağırlığı ise 100 gram. Tartıda toplam 1.000 gram yazacaktır. Eğer dara düşülmezse sizden 1 kilo baklava parası alınıyor. Yani 1 kilo baklava için ödediğiniz 2500 TL'nin 250 TL'sini boşa ödemiş oluyorsunuz. Kutu darası alınmazsa 1 kiloluk paketinizden, yaklaşık 2-3 baklava eksilmiş oluyor.
KUTU AĞIRLIĞI 120 GRAM ÇIKMIŞTI
Bursa’da bir müşterinin geçtiğimiz yaşadığı bir olay, darasız tartımın ne kadar yaygın olduğunu gözler önüne sermişti. Bir tatlıcıda alışveriş yapan müşteri, tatlının darasının alınmasını istemiş, yapılan tartımda yalnızca kutu ağırlığının 120 gram olduğu görülmüştü. O dönem bu gramajın parasal karşılığı 83 TL'ydi.
Hangi ambalajlar daraya dâhil edilir?
Mevzuata göre; Karton kutular, plastik kaplar, metal ambalajlar, cam kavanozlar ve anlamlı ağırlık oluşturan her kap daraya dahildir.
Sadece “ürünün birim fiyatını etkilemeyecek kadar hafif”, kese kağıdı, poşet gibi ambalajlar kapsam dışı sayılabiliyor. Ancak bunun da işletme tarafından yazılı bir “ambalaj rehberi” ile standartlaştırılması gerekiyor.
Tartıda “dara tuşu” görünür olmak zorunda
Öte yandan Fiyat Etiketi Yönetmeliği gereği, tartı cihazında dara (TARE) tuşu aktif ve görünür olmalı. Brüt – dara – net değerler ayrıştırılmalı. Etiket, fiş ve liste fiyatları birbiriyle uyumlu olmalı. Karekod ve fiyat bilgisi görünür şekilde yer almalı
Darasız tartım ve etiket fiş uyumsuzluğu gibi durumlarda, işletmeye idari para cezası, ürünün satıştan çekilmesi, tekrarında artan yaptırımlar gibi yaptırımlar uygalanabiliyor.
Tartıda dara alınIYOR MU SORUN
Uzmanlara göre tüketicilerin yapması gereken çok basit:
Tartım sırasında kutunun darasının alınıp alınmadığını sorun.
Net ağırlığı ekranda görün
Fişte gramaj ile fiyatın uyumunu kontrol edin
