Hollanda'da helal kesim yasağı gündemde; Helal kesimde bayıltmaya izin var mı?

Hollanda'da helal ve koşer et üretimini yakından ilgilendiren kesim düzenlemesi yeniden tartışılıyor. Ülkede normal şartlarda hayvanların kesim öncesinde bayıltılması zorunlu. Ancak dinî usullere göre yapılan kesimler için belirli şartlarla istisna uygulanıyor.

Parlamentoda bulunan kanun teklifleri, bu istisnanın kaldırılmasını ve kesim öncesinde bayıltmanın bütün hayvanlar için zorunlu hale getirilmesini amaçlıyor.

Düzenlemenin yasalaşması halinde özellikle bayıltma uygulanmadan gerçekleştirilen geleneksel helal ve koşer kesimler etkilenecek.

BAYILTILMADAN KESİLMESİ HAYVAN REFAHINA AYKIRI

Hayvan Refahından Sorumlu Devlet Sekreteri Silvio Erkens, hayvanların kesimden önce bayıltılmadan dini usullere göre kesilmesini Hollanda’nın hayvan refahı kurallarına uygun bulmadığını açıkladı. 

Hayvanları Koruma Partisi (Partij voor de Dieren) ise dini kesimler için uygulanan istisnayı kaldırmak istiyor. DENK Milletvekili Doğukan Ergin ise yapılmak istenen düzenlemenin din özgürlüğünü kısıtlayacağını belirterek, kanun teklifine karşı olduklarını açıkladı. 

Helal kesim ne demek?

Helal kesim, İslam dininin gıda tüketimine ilişkin kurallarına uygun olarak gerçekleştirilen hayvan kesimini ifade ediyor.

Helal et üretiminde yalnızca kesim yöntemi değil, hayvanın türü, kesim sırasındaki canlılığı, kesimi gerçekleştiren kişinin uygunluğu ve üretim sürecinin diğer şartları da önem taşıyor. Bu nedenle helal kesim ile bayıltılmadan kesim aynı anlama gelmiyor.

DİYANET BAYITLMAYA NE DİYOR?

Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu’nun helal kesim şartında bayıltma kriteri ile ilgili görüşü şöyle; “Kesim işleminde geleneksel uygulama, hayvanın yere yatırılıp, ayaklarından bağlanarak boğazının keskin bir bıçakla kesilmesi şeklindedir. Fakat kesim işlemini kolaylaştırmak, göstereceği fiziki direnci ve duyacağı acıyı azaltmak amacı ile hayvanı askıya alma, bayıltma, uyuşturma ve şoklama gibi işlemden sonra henüz ölmeden kesmekte dinen bir sakınca yoktur. Ancak belirtilen bu uygulamaların etkisi ile kesilmeden ölmüş olan hayvanın eti yenmez”

Helal kesim şartları neler?

İslami kurallara göre helal kesimde hayvanın tüketimine izin verilen bir türden olması, kesim sırasında canlı bulunması ve kesimin dinî şartlara uygun gerçekleştirilmesi gerekiyor.

Kesim sırasında Allah'ın adının anılması, uygun ve keskin bir bıçak kullanılması ve kanın akmasını sağlayan kesimin gerçekleştirilmesi temel şartlar arasında yer alıyor.

Ayrıca hayvana gereksiz acı çektirilmemesi ve kesim öncesinde kötü muamelede bulunulmaması gerekiyor.

Bayıltılarak yapılan kesim helal mi?

Hollanda'daki tartışmanın merkezinde bu soru bulunuyor.

Helal kesim konusunda farklı dinî kurumların bayıltma uygulamasına ilişkin değerlendirmeleri değişebiliyor.

Bazı helal sertifikasyon kuruluşları, hayvanın ölümüne neden olmayan ve geri döndürülebilir bayıltma yöntemlerini belirli koşullarla kabul ediyor.

Diğer bazı dinî otoriteler ise kesim öncesinde bayıltmaya karşı çıkıyor.

Dolayısıyla bayıltılarak yapılan bütün kesimlerin helal veya haram olduğu yönünde, bütün dinî kurumlar tarafından benimsenmiş tek bir uygulama bulunmuyor.

Helal kesim neden önemli?

Helal kesim, Müslüman tüketiciler açısından dinî beslenme kurallarına uygun gıdaya erişim anlamına geliyor.

Hayvan refahı açısından yürütülen tartışmalar ise kesim sırasında hayvanların acı ve korkuya maruz kalmasını en aza indirmeyi amaçlıyor.

Hollanda'daki düzenleme girişimi, bu iki konunun nasıl bağdaştırılacağı sorusunu gündeme taşıyor.

Mevcut Hollanda mevzuatına göre bayıltılmadan dinî kesim yalnızca yetkilendirilmiş mezbahalarda, eğitimli personel tarafından ve resmî denetim altında gerçekleştirilebiliyor.

Yeni düzenlemenin kabul edilip edilmeyeceği ve olası değişikliklerin helal et sektörüne nasıl yansıyacağı ise yasama sürecinin sonucuna bağlı.

Kesim öncesi bayıtlma hangi ülkelerde zorunlu?

Hangi ülkelerde yasak var?