Elma üreticisinin geçen yıl derdi ürün bulamamaktı, bu yıl ise yetiştirdiği ürünü maliyetini karşılayacak fiyattan satabilmek.
Karaman'dan Isparta'ya, Sivas'tan Malatya'ya farklı üretim bölgelerinden son iki haftada gelen açıklamalar aynı soruna işaret ediyor: Özellikle meyve suyu ve konsantre sanayisine gönderilen ıskarta elmanın fiyatı hızla geriliyor.
Karaman Ziraat Odası Başkanı Mehmet Bayram, 2024'te 7-8 TL, 2025'te 8-10 TL seviyesinde olan ıskarta elmanın bu yıl 4-5 TL'ye düştüğünü belirterek devletin ilgili kurumlarına müdahale çağrısı yaptı.
Elmanın fiyatı işçilik maliyetine eşitlendi
Üreticinin hesabındaki en çarpıcı nokta ise hasat maliyeti. Mehmet Bayram'ın verdiği rakamlara göre bir tarım işçisinin çavuş ve nakliye giderleriyle günlük maliyeti yaklaşık 2 bin TL. Bir işçi günde ortalama 500 kilogram elma topladığında sadece toplamanın kilogram maliyeti 4 TL'ye geliyor.
Üstelik bu hesapta gübre, ilaç, sulama, elektrik, mazot, kasa, traktör ve ürünün fabrikaya nakliye giderleri bulunmuyor.
Dolayısıyla ıskarta elmasını 4 TL'ye satan çiftçinin elde ettiği gelir, bazı durumlarda daha ürünün ağaçtan toplanmasının maliyetini bile karşılamıyor.
Nitekim Karaman'da 22 Eylül'de yayımlanan saha haberlerinde bazı üreticilerin toplama masrafını karşılayamadığı için ürünlerini bahçede bırakacağı bildiriliyor.
Sivas'ta tüccar dalındaki elmaya 3-4 lira veriyor
Sorun Karaman'la da sınırlı değil. Sivas'ın Gürün ilçesinde üretici Ali Serin, tüccarın dalındaki elmaya kilogram başına 3-4 TL teklif ettiğini, bunun işçilik maliyetini dahi karşılamadığını belirtiyor. Serin'e göre bölgede sirke fabrikası ile kurutma ve paketleme tesislerinin kurulması gerekiyor; aksi halde üretici birkaç alıcının belirlediği fiyatlara bağımlı kalıyor.
Malatya'nın Doğanşehir ilçesinden de benzer rakamlar geliyor. Bölgede elmanın kilogramının yaklaşık 4 TL'den alıcı bulduğu ve üreticilerin artan mazot, gübre, ilaç ve işçilik giderleri karşısında bahçelerini sürdürmekte zorlandığı bildiriliyor.
Isparta'dan da aynı tepki: Bir yıllık emek karşılıksız kalıyor
Türkiye'nin önemli elma üretim merkezlerinden Isparta'da da sorun özellikle konsantrelik elmada yoğunlaşıyor.
Türkiye Köy-Koop Genel Başkan Yardımcısı ve Isparta Köy-Koop Başkanı Barış Aydın, konsantre sanayisinin hammadde ihtiyacının üreticinin maliyetleri göz ardı edilerek karşılanmaması gerektiğini belirterek, “Biz burada yalnızca bir fiyatın düşük olmasından söz etmiyoruz. Bir yıllık emeğin karşılıksız kalmasından söz ediyoruz” dedi.
Aydın, birkaç alıcının fiyat politikasına bağımlı bir yapının değiştirilmesini ve konsantrelik elma fiyatı belirlenirken gerçek üretim maliyetlerinin hesaba katılmasını istedi.
Elma 4 TL, elma suyu 119 TL
Üreticinin tepkisini büyüten bir başka nokta ise tarladaki fiyat ile tüketicinin ödediği fiyat arasındaki makas.
Karaman Ziraat Odası Başkanı Mehmet Bayram, sosyal medya paylaşımında bugün bir zincir markette 1 litre yüzde 100 elma suyunun 119 TL'ye satıldığına dikkat çekti. Bayram, meyve suyu fiyatları yükselirken sanayiye giden elmanın iki yıl öncesinin bile altında kalmasını sorguladı.
Karaman'da sofralık elmada da üretici-market makası tartışılıyor. 15 Eylül'de yapılan bir açıklamada dalındaki elmanın yaklaşık 20 TL, market fiyatının ise 90 TL'ye kadar çıktığına dikkat çekildi.
Geçen yıl ürün azlığının bedelini ödeyen elma üreticisi, bu yıl ise bolluğun fiyatı aşağı çekmesinin bedelini ödüyor.
