Greenpeace Türkiye'nin İstanbul'daki zincir marketlerde satılan limonlara yönelik yaptırdığı analiz, pestisit kalıntılarına ilişkin dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu.
Eylül ayında A101, BİM, CarrefourSA, Migros ve ŞOK şubelerinden toplam 20 limon örneği alındı. Ataşehir, Kadıköy, Sancaktepe ve Sultanbeyli'den toplanan limonlar, bağımsız ve uluslararası akredite bir laboratuvarda analiz edildi.
LİMON KABUĞUNU KULLANANLAR DİKKAT!
Greenpeace'in açıkladığı sonuçlara göre 20 limon örneğinin tamamında birden fazla pestisit etken maddesi tespit edildi. Analizlerde toplam 144 etken madde tespiti yapılırken bu, limon başına ortalama 7,2 pestisit kalıntısı anlamına geliyor.
Sonuçlar, çaya kabuğuyla birlikte limon dilimi atanları ve kek gibi tatlılara limon kabuğu doğrayanları da özellikle ilgilendiriyor. Çünkü, marketlerdeki limonlarda en fazla tespit edilen tarım kimyasalları, limonlarda depo çürüklüğünü önlemek için kullanılan mantar önleyiciler. Bu etken madde de daha çok limonun yüzeyinde birikiyor.
En fazla pestisit kalıntısı tespit edilen iki örnek ise A101'den alındı. İki ayrı limonda 10'ar farklı pestisit bulundu.
20 limondan 4'ü yasal sınırı aştı
Her pestisit kalıntısının yasal limit üzerinde olmadığına dikkat etmek gerekiyor. Greenpeace'in analizindeki 144 tespitin 138'i limit altında, 6'sı ise yasal limitin üzerinde çıktı.
Bu 6 limit aşımı toplam dört limonda görüldü. İhlalli limonların üçü BİM'den, biri Migros'tan alınmıştı.
BİM'in Sancaktepe ve Sultanbeyli şubelerinden alınan iki limonda ise aynı anda iki ayrı pestisitte limit aşımı belirlendi.
Bir limonda Prochloraz sınırın 18 katı
Analizin en yüksek limit aşımı BİM'in Sancaktepe şubesinden alınan limonda görüldü.
Bu örnekte Prochloraz 0,550 mg/kg olarak ölçüldü. Greenpeace'in paylaştığı tabloda Türk Gıda Kodeksi limit değeri 0,03 mg/kg olarak gösteriliyor.
Bu değer, izin verilen seviyenin yaklaşık 18,3 katına karşılık geliyor.
Aynı limonda Fenvalerate miktarı da 0,044 mg/kg çıktı. Tabloda belirtilen 0,02 mg/kg'lık limite göre bu değer 2,2 kat daha yüksek.
BİM'in Sultanbeyli şubesinden alınan örnekte Prochloraz 0,370 mg/kg ile limitin yaklaşık 12,3 katı, Fenvalerate ise 0,028 mg/kg ile 1,4 katı seviyesinde ölçüldü.
BİM Ataşehir örneğinde Prochloraz 0,055 mg/kg ile sınırın yaklaşık 1,8 katına çıktı.
Migros'un Sancaktepe şubesinden alınan limonda ise Prochloraz 0,090 mg/kg olarak belirlendi. Bu değer 0,03 mg/kg'lık limitin 3 katına karşılık geliyor.
Prochloraz nedir?
Prochloraz, tarımda mantar hastalıklarıyla mücadelede kullanılan imidazol grubu bir fungisit. Meyve ve sebzelerde hasat öncesi veya sonrasında çeşitli fungal hastalıkların kontrolü amacıyla kullanılmış bir etken madde.
Prochloraz konusunda Avrupa'da da risk değerlendirmeleri yapıldı. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), 2023 yılında Prochloraz için özel bir tüketici risk değerlendirmesi yayımladı.
EFSA'nın değerlendirmesinde bazı ürünler için mevcut maksimum kalıntı seviyelerinin akut tüketici riski yaratabileceği sonucuna ulaşıldı.
Her limonda birden fazla pestisit
Greenpeace'in çalışmasında yasal limit aşımları kadar dikkat çekilen diğer konu ise çoklu pestisit kalıntısı oldu.
Marketlere göre bir limonda tespit edilen ortalama pestisit sayısı şöyle hesaplandı: A101 8,25, BİM 8,25, CarrefourSA 7,5, Migros 6,5, ŞOK ise 5,5.
Greenpeace bu durumu “kokteyl etkisi” başlığı altında değerlendiriyor ve tek tek pestisitlerin yasal sınırın altında olmasının, aynı gıdada birden fazla pestisite eş zamanlı maruziyet konusundaki tartışmayı ortadan kaldırmadığını savunuyor.
Greenpeace, zincir marketlerden pestisit analiz sonuçlarını kamuoyuna açıklamalarını, tedarik zincirlerinde yasal limitlerin ötesinde pestisit azaltım politikaları uygulamalarını ve üreticileri daha düşük pestisit kullanımına geçişte desteklemelerini talep ediyor.
