İklim değişikliğinin mutfak bütçesine faturası giderek büyüyor. Zero Carbon Analytics (ZCA), 2024-2026 yıllarında meydana gelen aşırı iklim olaylarıyla bağlantılı 12 gıda fiyatı artışı vakasını inceleyerek sıcak hava dalgaları, kuraklık ve aşırı soğukların gıda fiyatlarını nasıl etkilediğini ortaya koydu. Zero Carbon Analytics araştırması
Fransa'da sebze, ABD'de domates zamlandı
Araştırmaya göre 2026 yazındaki sıcak hava dalgasının ardından Fransa'da mısır, kabak, domates ve yeşil fasulye fiyatları yüzde 16 ile yüzde 32 arasında yükseldi.
ABD'de ise 2026 Ocak ayındaki aşırı soğukların ardından domates fiyatlarında yüzde 40 artış görüldü.
Daha uzun süreli kuraklık ve sıcaklık şoklarında fiyat hareketleri çok daha sert oldu. Fildişi Sahili ve Gana'daki 2024 sıcak hava dalgasının ardından kakao fiyatları yüzde 280, Brezilya'daki 2023 kuraklığının ardından Arabica kahve fiyatları yüzde 55 yükseldi.
Etiyopya'da 2022 kuraklığının ardından genel gıda fiyatlarında yüzde 40, ABD'de aynı yıl yaşanan kuraklık sonrasında sebze fiyatlarında yüzde 80 artış kaydedildi.
Gıda enflasyonuna 3,2 puanlık iklim yükü
Araştırmanın dikkat çeken noktalarından biri de iklim krizinin genel enflasyon üzerindeki olası etkisi.
Barcelona Supercomputing Center araştırmacısı Dr. Maximilian Kotz'un Avrupa Merkez Bankası araştırmacılarıyla yürüttüğü çalışmaya göre iklim değişikliğinin 2035'e kadar yıllık gıda enflasyonunu 3,2 puana, genel enflasyonu ise 1,2 puana kadar artırabileceği tahmin ediliyor.
Kotz, iklim kaynaklı fiyat artışlarının yaşam maliyetini yükseltmenin yanı sıra tüketicileri besin değeri daha düşük alternatiflere yöneltebileceğini ve bunun sağlık üzerinde de sonuçları olabileceğini belirtiyor.
49 milyon kişi için gıda güvensizliği riski
Önümüzdeki döneme ilişkin beklentiler de dikkat çekici. Dünya Gıda Programı'nın analizine göre 2026-2027 El Niño koşulları, özellikle Orta Amerika ve Güney Afrika'da 2027 sonuna kadar en az 49 milyon kişiyi daha akut gıda güvensizliğine sürükleyebilir.
Goldman Sachs ekonomistlerinin tahminine göre ise güçlü El Niño'nun etkisiyle küresel gıda emtia fiyatlarında yüzde 15,8'e varan artış yaşanabilir ve fiyat baskısı 2028'e kadar devam edebilir.
ZCA analizinin başyazarı Dr. Joanne Bentley-McKune, bu tabloyu “iklim enflasyonu” olarak tanımlayarak aşırı hava olaylarının yarattığı mali baskının, karbonsuzlaşma ve yapısal uyum sağlanana kadar hane bütçeleri üzerinde etkisini sürdürebileceği uyarısında bulunuyor.
