İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen yaş sebze ve meyve soruşturmasında Vergi Denetim Kurulu'nun (VDK) 14 Temmuz ve 3 Eylül 2026 tarihli raporları fiyat artışlarının nasıl oluştuğuna ilişkin dikkat çekici veriler ortaya koydu.
İki raporda 41 riskli mükellef incelenirken çiftçilerin ifadeleri, müstahsil makbuzları, e-faturalar, Hal Kayıt Sistemi ve şirket kayıtları karşılaştırıldı. İncelemelerde bazı ürünlerde çiftçinin beyan ettiği gerçek satış fiyatıyla müstahsil makbuzuna yazılan alış fiyatı arasında büyük farklar bulundu.
8 LİRALIK MANDALİNA 31,82 LİRAYA ÇIKTI
VDK raporuna yansıyan en çarpıcı örnek mandalinada ortaya çıktı. Bir üretici mandalinayı kilosu 6-8 liradan sattığını beyan etti. Ancak aynı ürün için düzenlenen müstahsil makbuzunda alış fiyatı 28 lira olarak gösterildi. Şirketin aynı dönemdeki ortalama satış fiyatı ise 31,82 lira oldu.
Çiftçinin beyan ettiği 8 liralık üst fiyat esas alındığında ürün tedarikçi şirketten çıkana kadar yaklaşık 4 katına ulaştı. Artış yüzde 298 oldu. Çiftçinin söylediği 6 liralık alt fiyat esas alındığında ise artış yüzde 430'a ulaşıyor.
Rapordaki başka bir mandalina örneği ise fiyat mekanizmasının kayıtlarda nasıl göründüğünü ortaya koydu. Üretici ürünü 12 liradan sattığını söylerken müstahsil makbuzuna alış fiyatı 31,48 lira olarak yazıldı. Şirketin ortalama satış fiyatı ise 31,65 liraydı.
Buna göre üreticiden şirketin satışına kadar fiyat yüzde 164 artmasına rağmen kayıtlara bakıldığında şirket 31,48 liraya aldığı ürünü 31,65 liraya satmış, yani kilogram başına sadece 17 kuruş eklemiş gibi görünüyordu.
VDK RAPORUNDAKİ FİYAT FARKLARI
Tablodaki şirket satış fiyatları tüketicinin markette ödediği nihai raf fiyatını değil, soruşturma raporlarına yansıyan tedarikçi şirketlerin ortalama satış fiyatlarını ifade ediyor.
4 LİRALIK ELMA 9,74 LİRAYA ÇIKTI
Benzer farklar başka ürünlerde de tespit edildi. Çiftçinin 4-5 liraya sattığını söylediği sanayi tipi elma müstahsil makbuzunda 9,50 liralık maliyetle gösterildi ve şirket tarafından ortalama 9,74 liraya satıldı.
Patateste üreticilerin beyan ettiği 7-12 liralık fiyat makbuzlarda 20 liraya yükselirken şirketin ortalama satış fiyatı 21,91 lira oldu. Çekirdeksiz üzümde ise üreticinin 28-29 lira olarak bildirdiği fiyat 45 liralık alış maliyeti olarak kaydedildi; ortalama satış 45,81 liraya ulaştı.
LİMONDA DA AYNI FİYAT FARKI
Limon üreticilerinin VDK'ya verdiği ifadelerde de benzer bir tablo ortaya çıktı. Bir üretici yaklaşık 25 ton limonu kilosu 35 liradan sattığını, ancak adına düzenlenen makbuzlarda fiyatın 70-78 lira olduğunu söyledi. Başka bir üretici 35-40 liradan sattığı limonların belgelerde 69-72 liradan alınmış göründüğünü beyan etti.
FİYAT FARKINA GIDA BÜLTENİ İŞARET ETMİŞTİ
Gıda Bülteni, mart ayında yayımladığı “Sebze meyvedeki fahiş fiyat artışının altından vergi hilesi çıktı” başlıklı haberinde de sebze-meyve ticaretindeki alış fiyatlarının gerçeğe aykırı bildirilmesi sorununu gündeme getirmişti. Yeni soruşturmada ise VDK'nın üretici ifadeleriyle şirket kayıtlarını karşılaştırması, fiyat farklılıklarını ürün ürün ortaya çıkardı.
Soruşturmadaki tespitler VDK raporları ve üretici beyanlarına dayanıyor. Şirket ve şüpheliler hakkındaki iddialara ilişkin yargı süreci henüz kesinleşmiş değil.
