Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da devam eden Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31’de, tarım ve gıda güvenliği açısından önemli bir finansman gelişmesi yaşandı.
Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB), Türkiye’ye iklim politikalarının uygulanmasını desteklemek amacıyla 1,6 milyar dolarlık finansman paketi sağlamayı kabul etti. Anlaşma, Türkiye’nin iklim hedeflerine ulaşması, düşük karbonlu ekonomiye geçişi ve iklim değişikliğine karşı dayanıklılığının artırılmasını amaçlıyor.
Finansman programında tarım sektörü de doğrudan yer alıyor. Açıklanan hedefler arasında 2028 yılına kadar 225 bin çiftçinin daha az su tüketen ürünleri benimsemesine yardımcı olmak ve 50 bin hektar alanı karbon yutağı olarak belirlemek bulunuyor.
Bu hedefler, Türkiye’de tarımsal üretimin yalnızca ürün miktarı üzerinden değil, su kaynaklarının kullanımı ve iklim koşullarına dayanıklılık üzerinden de yeniden şekilleneceğine işaret ediyor.
225 bin çiftçinin daha az su tüketen ürünlere geçmesi ne anlama geliyor?
Türkiye tarımının iklim değişikliğinden en fazla etkilendiği alanların başında su kaynakları geliyor. Kuraklık, düzensiz yağışlar, sıcak hava dalgaları ve yeraltı su kaynakları üzerindeki baskı, tarımsal üretimde verimlilik ve maliyet sorunlarını artırıyor.
COP31 kapsamında açıklanan programda 225 bin çiftçinin daha az su tüketen ürünlere yönlendirilmesi hedefi bu nedenle önem taşıyor.
Su tasarrufu gıda fiyatlarını düşürür mü?
Tarımda su kullanımının azaltılması, uzun vadede üretim maliyetlerinin kontrol altına alınmasına katkı sağlayabilir. Özellikle sulama için elektrik veya enerji kullanan üreticiler açısından daha verimli sulama sistemleri, enerji tüketimini ve işletme giderlerini azaltma potansiyeli taşıyor.
Damla sulama, basınçlı sulama sistemleri, toprak nem sensörleri ve iklim verilerine dayalı sulama planlaması bu dönüşümde kullanılabilecek yöntemler arasında bulunuyor.
Gıda fiyatları; üretim miktarı, girdi maliyetleri, işçilik, nakliye, depolama, finansman, döviz kuru, arz-talep dengesi ve pazarlama zinciri gibi çok sayıda faktörden etkileniyor.
Dolayısıyla COP31 kapsamında hedeflenen su verimliliği yatırımları, üretim kayıplarının azaltılması ve arzın daha istikrarlı hale getirilmesi yoluyla fiyat dalgalanmalarını sınırlayabilir.
Türkiye’de hangi tarım ürünleri iklim değişikliğinden etkilenebilir?
Türkiye’de iklim değişikliğinin tarımsal üretime etkisi bölgelere ve ürünlere göre farklılaşıyor.
Buğday ve arpa: Yağış miktarı ve yağışın mevsim içindeki dağılımı, özellikle kuru tarım yapılan alanlarda verimi etkiliyor. Kuraklık ve yüksek sıcaklıklar başaklanma ve tane dolum dönemlerinde üretim kayıplarına yol açabiliyor.
Mısır: Sulama ihtiyacı yüksek ürünlerden biri olan mısırda su kaynaklarının azalması, üretim planlamasını ve sulama maliyetlerini doğrudan etkileyebiliyor.
Pamuk: Sıcaklık, sulama suyu miktarı ve üretim dönemindeki aşırı hava olayları pamuk verimliliği üzerinde belirleyici olabiliyor.
Zeytin: Sıcaklık artışları, yağış düzensizliği ve aşırı hava olayları zeytinde çiçeklenme, meyve tutumu ve verimi etkileyebiliyor.
Meyve ve sebzeler: Don, dolu, aşırı sıcak ve kuraklık gibi olaylar üretim miktarının yanı sıra ürün kalitesi ve hasat takviminde de değişikliklere neden olabiliyor.
50 bin hektar alan karbon yutağı olacak
COP31 kapsamında açıklanan finansman programının bir diğer hedefi, 2028’e kadar 50 bin hektarlık alanın karbon yutağı olarak belirlenmesi. Karbon yutakları, atmosferdeki karbondioksitin bitkiler, ormanlar ve toprak gibi doğal sistemler tarafından tutulduğu alanları ifade ediyor.
Tarım arazilerinde toprak organik maddesinin korunması, erozyonun azaltılması, ağaçlandırma, agroormancılık ve sürdürülebilir arazi yönetimi bu alandaki uygulamalar arasında bulunuyor.
Toprak organik maddesinin artırılması, uygun koşullarda toprağın su tutma kapasitesine ve verimliliğine de katkı sağlayabiliyor.
İklim finansmanı çiftçinin cebine nasıl ulaşacak?
COP31’de açıklanan 1,6 milyar dolarlık finansman, Türkiye’nin iklim politikalarını desteklemeyi amaçlayan bir program.
Finansmanın hangi projelere, hangi koşullarla ve hangi kurumlar üzerinden aktarılacağı, çiftçi açısından belirleyici olacak.
Tarım sektöründe iklim uyumunu güçlendirebilecek yatırım alanları arasında şunlar bulunuyor:
• Damla ve basınçlı sulama sistemlerinin yaygınlaştırılması.
• Su tasarruflu tarımsal üretim teknolojilerine erişim.
• Kuraklığa ve yüksek sıcaklığa dayanıklı tohum çeşitlerinin geliştirilmesi.
• Tarımsal meteoroloji ve erken uyarı sistemlerinin yaygınlaştırılması.
• Toprak sağlığını koruyan üretim yöntemlerinin desteklenmesi.
• İklim kaynaklı ürün kayıplarına karşı tarım sigortalarının geliştirilmesi.
• Küçük ve orta ölçekli çiftçilerin finansmana erişiminin kolaylaştırılması.
COP31 Türkiye’nin tarım politikalarını nasıl etkileyebilir?
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, 9 Kasım’da COP31 kapsamında düzenlenen Su, Tarım ve Gıda Güvenliği oturumunda yaptığı açıklamada, iklim değişikliğinin su kaynakları, tarımsal üretim ve gıda güvenliği üzerinde giderek artan baskı oluşturduğunu belirtti.
Yumaklı, bilimsel kapasite, kamu politikaları ve sahadaki ihtiyaçların bir araya getirilmesi gerektiğini vurgulayarak özellikle küçük ölçekli üreticilerin uluslararası finansman mekanizmalarıyla desteklenmesinin önemine dikkat çekti.
