Medjool hurması GDO mu? Öncelikle, Medjoul hurmanın nedir sorusunun yanıtına bakalım; Medjool hurması, Phoenix dactylifera(hurma ağacı) türünün bir çeşididir ve geleneksel tarımda uzun yıllar boyunca seçici yetiştirme ile geliştirilmiştir.
Medjoul hurma nasıl yetiştiriliyor?
Seçici yetiştirme ile genetik modifikasyon (genetic engineering) farklıdır. Seçici yetiştirmede insan, istenen özelliklere sahip bitkileri seçip çoğaltır; GDO’da spesifik genler laboratuvar metodlarıyla doğrudan değiştirilir veya eklenir.
Medjoul hurmasının genetiği değiştirildi mi?
Bugüne kadar Medjoul hurmasının ticari üretiminde genetik mühendislik (transgenik yöntemler, gen aktarımı vb.) kullanıldığına dair herhangi bir bilimsel yayın, resmi kayıt ya da düzenleyici onay bulunmuyor. Hurma (Phoenix dactylifera L.) için dünya genelinde ticarileşmiş bir GDO çeşidi de mevcut değil.
Medjoul hurmasının kökeni neresi?
2006 yılında Amerikan Bahçe Bitkileri Bilimi Derneği Dergisi’nde yayımlanan bir genetik analiz çalışması, Fas’taki 66 Medjoul örneğini inceleyerek bu çeşidin Fas’a özgü yerel (landrace) bir çeşit olduğunu ortaya koydu. Çalışmada AFLP genetik belirteçleri kullanıldı ve Medjoul’un genetik olarak homojen olmayan, doğal varyasyona sahip bir yerel çeşit olduğu gösterildi.
Bu bulgu, Medjoul’un laboratuvarda üretilmiş bir hibrit değil, tarihsel olarak oluşmuş doğal bir çeşit olduğunu destekliyor.
Medjoul nasıl dünyaya yayıldı?
1927’de ABD’li botanikçi Walter Swingle, Fas’ın Boudenib bölgesinden seçilen 11 Medjoul fidanını ABD’ye taşıdı. Bu fidanlar uzun süre karantinada tutulduktan sonra Kaliforniya’da çoğaltıldı ve 1960’lardan itibaren farklı ülkelere yayıldı.
Burada kullanılan yöntem klonal çoğaltmadır (aynı genetik yapıya sahip sürgünlerden üretim). Bu yöntem, genetiği değiştirmez; mevcut ağacın aynısını üretir.
Doku kültürü (in vitro üretim) GDO mu?
1990’lardan itibaren Medjool üretiminde doku kültürü (vitroplant) yaygınlaştı. Bu teknik, hastalıksız ve sağlıklı fidan elde etmeyi sağlar.
Ancak doku kültürü: Yeni gen eklemez, DNA dizisini değiştirmez, Transgenik müdahale içermez. Bu nedenle doku kültürü GDO değildir.
2.000 yıllık hurma tohumları ne gösteriyor?
PNAS dergisinde yayımlanan bir çalışmada, Güney Levant’taki arkeolojik alanlardan çıkarılan 2.000 yıllık hurma tohumları çimlendirildi ve tam genom dizilemesi yapıldı. Bu analizler, hurma ağaçlarının tarih boyunca doğal melezleşme (örneğin Phoenix theophrasti ile gen alışverişi) yoluyla evrimleştiğini gösterdi.
Bu durum; Medjoul çeşidi hurmanın doğal gen akışına sahip olduğunu, genetik kökeninin Antik dönemlere dayandığını ve doğal melezleşme ile bugünkü halini aldığını gösteriyor.
Hurma genetiğiyle oynanıyor mu?
Bilimsel literatürde Medjoul hurmasının genetik olarak değiştirilmiş olduğuna dair veri bulunmuyor. Dünya genelinde 2.000’den fazla hurma çeşidi tanımlanmıştır ve genetik çeşitlilik doğal evrim, seleksiyon ve klonal çoğaltma ile açıklanmaktadır.
Hurmanın yayılımı; Tarihsel ticaret yolları, doğal adaptasyon, çiftçi seleksiyonu, vejetatif çoğaltma ile gerçekleşmiştir.
MEDJOUL HURMANIN KÖKENİ İSRAİL Mİ?
Medjoul hurması GDO değildir. Mevcut akademik çalışmalar ışığında şu sonuçlara ulaşılıyor; Medjoul, Fas kökenli yerel bir hurma çeşididir. Genetik mühendislikle üretildiğine dair kanıt yoktur. Doku kültürü üretimi GDO anlamına gelmez. Antik DNA çalışmaları hurmanın doğal evrim sürecini göstermektedir.
Dolayısıyla “Medjool hurması GDO mu?” sorusuna verilen bilimsel yanıt nettir: Medjool hurması genetiği değiştirilmiş bir ürün değildir.
Eğer yeni bir genetik müdahale söz konusu olsaydı, bunun uluslararası gıda güvenliği ve biyogüvenlik sistemlerinde kayıtlı olması gerekirdi. Şu an için böyle bir kayıt bulunmamaktadır.
