Özellikle İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük kentlerde ana caddelerde son yıllarda dikkat çekici bir tablo yaşanıyor. Yüksek dekorasyon maliyetleriyle açılan hamburgerciler, kahve zincirleri, butik kafeler ve dönerciler, çoğu zaman birkaç ay ya da bir yıl dolmadan kepenk indiriyor.
Aynı dükkânların kısa süre içinde farklı isimler ve konseptlerle yeniden açılması ise kent yaşamının olağan görüntülerinden biri haline geldi.
Ticaret Bakanlığı'nın bir soru önergesine verdiği yanıt, bu hareketliliğin resmi verilere de yansıdığını ortaya koydu. Cumhuriyet gazetesinden Mustafa Çakır'ın haberinde yer alan bakanlığın verilerine göre, son 5 yılda en fazla açılışın ve en fazla kapanışın yaşandığı sektörlerin başında "gıda ve tarım" sektörü geldi.
Son 5 yılda 588 bin esnaf faaliyetini sonlandırdı
Esnaf ve Sanatkâr Bilgi Sistemi (ESBİS) kayıtlarına göre, Türkiye genelinde son 5 yılda toplam 588 bin 382 terkin işlemi gerçekleştirilirken, aynı dönemde 1 milyon 513 bin 599 yeni tescil işlemi yapıldı.
Ticaret Bakanlığı, bu dönemde açılan işletme sayısının kapanan işletme sayısından fazla olduğunu belirterek, iki rakam arasındaki farkın 925 bin 217 olduğunu açıkladı.
Öte yandan Ticaret Bakanlığı verilerine göre, 1 Ocak 2022 ile 31 Mart 2026 tarihleri arasında Türkiye genelinde 540 bin 27 şirket ve ticari işletme kurulurken, aynı dönemde 119 bin 178 şirket ve ticari işletme faaliyetini sonlandırdı.
Açılan da kapanan da en çok gıda sektöründe
Bakanlığın yanıtında dikkat çeken noktalardan biri de, "gıda ve tarım" sektörünün hem en fazla yeni işletmenin kurulduğu hem de en fazla işletmenin kapandığı sektör olması oldu.
Buna göre, son yıllarda en fazla terkin işlemi gerçekleştirilen sektörler şöyle sıralandı: Gıda ve tarım, ulaştırma hizmetleri, giyim, deri ürünleri ve ev tekstili.
En fazla yeni kayıt yapılan sektörler arasında da gıda ve tarım işletmelerinin ilk sırada yer alması dikkat çekti.
Özellikle gıda sektörünün hem açılışlarda hem de kapanışlarda ilk sırada bulunması, vatandaşların günlük yaşamda sıkça karşılaştığı "sürekli değişen hamburgerci, dönerci ve kafe tabelaları" görüntüsünü istatistiklerle de doğrulamış oldu.
"Ticari hayatın doğal akışı"
Ticaret Bakanlığı ise yüksek sayıdaki kapanışların yalnızca ekonomik nedenlerle açıklanamayacağını savundu.
Bakanlık açıklamasında, terkin işlemlerinin ticari hayatın doğal akışı içerisinde gerçekleşebildiği belirtilerek; esnaf ve sanatkârların emekli olması, meslek değiştirmesi, tacir sınıfına geçmesi, iş kolunu değiştirmesi veya faaliyetlerine son vermesi gibi nedenlerin de kapanış istatistiklerine yansıdığı ifade edildi.
Gıda sektöründe yoğun rekabet dikkat çekiyor
Özellikle son yıllarda hamburger, döner, kahve ve hızlı tüketim odaklı gıda işletmelerine yönelik yatırım iştahının önemli ölçüde artması zaten büyükşehirlerdeki işletme desenine de yansımaya başlamıştı.
Ancak artan kira giderleri, yükselen gıda maliyetleri, personel sorunları ve yoğun rekabet nedeniyle çok sayıda işletmenin faaliyetlerini uzun süre sürdürememesi de dikkat çekiyor.
Bu nedenle büyük kentlerde vatandaşların sıkça tanık olduğu; bugün hamburgerci, birkaç ay sonra dönerci, ardından kafe veya tatlıcıya dönüşen iş yerleri, artık yalnızca sokak gözlemi değil, resmi istatistiklerin de ortaya koyduğu bir ticari gerçeklik olarak dikkat çekiyor.
