Bilim dünyasında beslenme ve beyin sağlığı arasındaki ilişkiyi ortaya koyan yeni bir çalışma dikkat çekti. Neurology dergisinde yayımlanan ve ortalama yaşı 59 olan yaklaşık 93 bin yetişkinin verilerini inceleyen araştırma, bitki temelli beslenme ile demans riski arasında önemli bir bağlantı olduğunu ortaya koydu.
Araştırma kapsamında katılımcıların beslenme alışkanlıkları ve sağlık verileri 10 yılı aşkın süre boyunca takip edildi. Elde edilen bulgular, özellikle sağlıklı bitkisel gıdaların ağırlıkta olduğu diyetlerin Alzheimer ve diğer demans türlerine yakalanma riskini azaltabileceğine işaret ediyor.
Bitki bazlı beslenmede kalite belirleyici olur mu?
Araştırmada dikkat çeken en önemli unsur, yalnızca bitki bazlı beslenmenin değil, bu beslenmenin niteliğinin belirleyici olması oldu. Bu veriler, “bitkisel beslenme” kavramının tek başına yeterli olmadığını, işlenmiş ürünlerin risk faktörü oluşturabileceğini ortaya koyuyor.
Araştırmacılar üç farklı beslenme modelini inceledi:
- Genel bitki bazlı diyet
- Tam ve az işlenmiş gıdalardan oluşan sağlıklı diyet
- Rafine ve işlenmiş ürünlerin ağırlıkta olduğu sağlıksız diyet
Sonuçlara göre:
- En fazla bitkisel gıda tüketenlerde demans riski yüzde 12 daha düşük
- Sağlıklı bitki bazlı diyet uygulayanlarda risk yüzde 7 azalıyor
- İşlenmiş bitkisel gıdaları tercih edenlerde risk yüzde 6 artıyor
Etiket mi içerik mi önemli?
Çalışmanın yazarlarından Hawaii Üniversitesi’nden Song-Yi Park, bitki temelli diyetlerin diyabet ve hipertansiyon gibi hastalıklar üzerindeki etkilerinin bilindiğini, ancak demans üzerindeki etkilerinin yeni yeni netleştiğini belirtiyor. Park’a göre, bu çalışmanın en önemli çıktısı, beslenme modelinin etiketinden çok içeriğinin belirleyici olduğunu göstermesi.
Beslenme değişikliği ileri yaşta da etkili mi?
Araştırmanın bir diğer önemli bulgusu ise beslenme alışkanlıklarının zaman içindeki değişimiyle ilgili oldu. 45 bin kişilik alt grupta yapılan analizde; daha sağlıksız bitki temelli beslenmeye geçenlerde demans riski yüzde 25 arttı. Beslenmesini iyileştirenlerde ise risk yüzde 11 azaldı. Veriler, 60 yaşından sonra bile sağlıklı beslenmeye geçmenin beyin sağlığı üzerinde olumlu etkiler yaratabileceğini gösteriyor.
Akdeniz ve MIND diyeti öne çıkıyor
Elde edilen bulgular, daha önce yapılan çalışmalarla da örtüşüyor. Özellikle sebze, meyve, tam tahıl ve baklagil açısından zengin olan Akdeniz ve MIND diyetlerinin bilişsel sağlığı desteklediği biliniyor. Uzmanlara göre bu beslenme modelleri, düşük işlenmiş gıda tüketimi ve yüksek besin kalitesi sayesinde demans riskini azaltmada önemli rol oynuyor.
