Yaş ilerledikçe hafıza, dikkat ve düşünme becerilerindeki değişimler daha yakından izleniyor. Beslenme alışkanlıklarının beyin sağlığıyla ilişkisi de bilim dünyasının araştırdığı konular arasında yer alıyor. Avustralya’da yürütülen yeni bir çalışma, özellikle işlenmiş et, pizza, cips ve tatlı tüketiminin yoğun olduğu beslenme düzenine ilişkin dikkat çekici bulgular sundu.
Western Australia Memory Study (Batı Avustralya Hafıza Çalışması) verilerinden yararlanan araştırmacılar, beslenme alışkanlıkları ile bilişsel performans arasındaki ilişkiyi yedi yılı aşkın süre boyunca takip etti.
Murdoch Üniversitesi bünyesindeki Sağlıklı Yaşlanma Merkezi’nden (Centre for Healthy Ageing) Dr. Carolina Blagojevic Castro’nun da yer aldığı araştırma ekibi, beslenme ile bilişsel gerileme arasındaki ilişkinin herkeste aynı şekilde ortaya çıkmadığını belirledi.
Araştırma 185 yaşlı yetişkini yedi yıldan uzun süre izledi
Araştırmaya Batı Avustralya’nın Perth kentinde yaşayan 185 yaşlı yetişkin katıldı. Çalışmanın başlangıcında katılımcıların hiçbirine demans tanısı konulmamıştı.
Araştırmacılar, katılımcıların beslenme alışkanlıklarını ve APOE geniyle ilişkili genetik özelliklerini değerlendirdi. Bilişsel performans ise takip süresince tekrarlanan testlerle incelendi.
Testlerde dikkat, hafıza, yürütücü işlevler, dil, tanıma belleği ve genel bilişsel performans gibi farklı alanlar değerlendirildi.
Araştırmacılar, katılımcıların beslenme alışkanlıklarını iki temel örüntü altında topladı: Batı tarzı beslenme ve daha sağlıklı besinleri öne çıkaran beslenme düzeni.
Batı tarzı beslenmede hangi gıdalar öne çıktı?
Araştırmada Batı tarzı beslenme örüntüsü; kırmızı ve işlenmiş et, cips, pizza, tatlılar, rafine tahıllar ve bira gibi gıdaların daha fazla tüketilmesiyle tanımlandı.
Daha sağlıklı beslenme örüntüsünde ise meyve, sebze, yeşil yapraklı sebzeler, sarımsak ve tam tahıllar öne çıktı.
Çalışmanın amacı yalnızca belirli gıdaların tüketimini incelemek değildi. Araştırmacılar, genel beslenme alışkanlıklarının zaman içinde bilişsel performanstaki değişimlerle nasıl bir ilişki gösterdiğini ve bu ilişkinin genetik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığını araştırdı.
Alzheimer açısından genetik risk taşıyanlarda dikkat çekici sonuç
Araştırmanın en önemli bulgusu, APOE ε4 adı verilen genetik varyantı taşıyan katılımcılarda ortaya çıktı.
Alzheimer hastalığı için bilinen en önemli yaygın genetik risk faktörlerinden biri olan APOE ε4, hastalığın kesinlikle gelişeceği anlamına gelmiyor. Bununla birlikte, bu varyantı taşıyan kişilerde hastalık riski artabiliyor.
Araştırmacılar, APOE ε4 taşıyan ve Batı tarzı beslenmeye daha fazla bağlı kalan katılımcıların dikkat becerilerinde zaman içinde daha hızlı gerileme görüldüğünü belirledi.
Buna karşılık, aynı ilişki APOE ε4 taşımayan katılımcılarda gözlenmedi.
Araştırmanın başyazarı Dr. Carolina Blagojevic Castro, beslenmenin değiştirilebilir bir yaşam tarzı faktörü olması nedeniyle önemli olduğunu, ancak insanların beslenme düzenlerine aynı şekilde yanıt vermeyebileceğini vurguladı.
Pizza ve tatlılar demansa neden oluyor mu?
Araştırmanın sonuçları, pizza, işlenmiş et veya tatlı tüketiminin doğrudan Alzheimer hastalığına ya da demansa neden olduğunu göstermiyor.
Çalışma gözlemsel nitelik taşıyor. Başka bir ifadeyle araştırmacılar, katılımcıların beslenme alışkanlıkları ile bilişsel performansları arasındaki ilişkiyi inceledi; belirli gıdaların bilişsel gerilemeye doğrudan neden olduğunu kanıtlamadı.
Ayrıca araştırmada öne çıkan sonuç, bütün katılımcılarda görülen genel bir bilişsel gerileme değil, belirli bir genetik varyantı taşıyan kişilerde Batı tarzı beslenme ile dikkat becerilerindeki daha hızlı gerileme arasındaki ilişkiydi.
