Acı biber (cayenne) ve diğer acı biber türleri, içerdiği kapsaisin sayesinde hem mutfaklarda hem de geleneksel tedavi uygulamalarında yaygın olarak kullanılıyor. Ancak uzmanlara göre bazı kişilerde acı biber tüketimi veya teması beklenmedik sağlık sorunlarına neden olabiliyor.
Acı biberin yakıcı etkisinden sorumlu olan kapsaisin ve benzeri kapsaisinoid bileşikleri, bazı bireylerde bağışıklık sisteminin aşırı tepki vermesine yol açabiliyor. Bu durumda vücut, söz konusu maddeleri zararlı olarak algılıyor ve histamin salgılayarak alerjik reaksiyon başlatıyor.
Mevsimsel alerji sanılıyor
Uzmanların dikkat çektiği en önemli noktalardan biri ise belirtilerin çoğunun polen veya mevsimsel alerjilerle karıştırılabilmesi.
Acı biber alerjisi veya kapsaisin hassasiyeti bulunan kişilerde; burun akıntısı, hapşırma, öksürük, boğazda tahriş, gözlerde sulanma, ağız içinde kaşıntı gibi belirtiler ortaya çıkabiliyor.
Bu belirtiler özellikle ilkbahar ve yaz aylarında görülen saman nezlesi ve polen alerjileriyle büyük benzerlik gösterdiği için birçok kişi sorunun kaynağını fark edemeyebiliyor.
Ciltte ve ağızda yanma hissi oluşturabiliyor
Acı biberin yol açtığı sorunlar yalnızca alerjiyle sınırlı değil. Kapsaisin ciltle temas ettiğinde kızarıklık, yanma, şişlik ve kaşıntıya neden olabiliyor. Acı biber doğrandıktan sonra ellerin göze veya yüze sürülmesi durumunda ciddi tahriş gelişebiliyor.
Bu nedenle özellikle mutfakta çalışanlar ve evde sık sık acı biber hazırlayan kişilerin eldiven kullanması öneriliyor.
Mide ve bağırsakları da etkileyebiliyor
Acı biber birçok kişide sindirimi destekleyici etki gösterse de aşırı tüketildiğinde mide ve bağırsak sisteminde rahatsızlıklara neden olabiliyor. Görülebilen belirtiler arasında; mide yanması, mide krampları, bulantı, kusma, karın ağrısı, ishal yer alıyor.
Özellikle irritabl bağırsak sendromu (İBS) ve reflü hastalarında belirtilerin daha da şiddetlenebileceği belirtiliyor.
Astım hastaları dikkat
Kapsaisinin toz veya aerosol şeklinde solunması da sağlık açısından risk oluşturabiliyor. Uzmanlara göre acı biber tozunun havaya karışması; şiddetli öksürük, burun akıntısı, nefes darlığı, hırıltılı solunum gibi sorunlara yol açabiliyor.
Astım ve KOAH gibi kronik solunum yolu hastalığı bulunan kişilerde ise bronkospazm ve astım atağını tetikleme riski bulunuyor.
Nadir de olsa anafilaksi görülebiliyor
Acı biber alerjisi çoğu zaman hafif belirtilerle seyretse de bazı kişilerde hayatı tehdit eden anafilaksi gelişebiliyor.
Uzmanlara göre aşağıdaki belirtiler ortaya çıktığında vakit kaybetmeden acil sağlık hizmetine başvurulması gerekiyor;
Dudaklarda, dilde veya boğazda şişme
Nefes almada güçlük
Göğüste sıkışma hissi
Yaygın kurdeşen
Baş dönmesi
Bayılma hissi
Hızlı veya zayıf nabız
Anafilaksi nadir görülse de acil müdahale gerektiren ciddi bir durum olarak kabul ediliyor.
İlaç kullananlar daha dikkatli olmalı
Akademik makaleler, yüksek tansiyon, kalp hastalıkları ve bağışıklık sistemi hastalıkları nedeniyle ilaç kullanan kişilerin acı biber takviyeleri konusunda dikkatli olması gerektiğini belirtiyor.
Araştırmalar kapsaisinin bazı tansiyon ilaçları, kan sulandırıcılar ve bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlarla etkileşime girebildiğini gösteriyor.
Bu nedenle düzenli ilaç kullanan kişilerin kapsaisin takviyeleri veya yüksek miktarda acı biber tüketimi öncesinde doktorlarına danışmaları öneriliyor.
Uzmanlardan uyarı
Çalışmalar, acı biberin sağlık açısından birçok faydası bulunduğunu ancak herkes için uygun olmayabileceğini vurguluyor.
Özellikle yemek yedikten sonra ortaya çıkan öksürük, burun akıntısı, ağızda kaşıntı veya açıklanamayan sindirim sorunlarının yalnızca mevsimsel alerji olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çeken uzmanlar, belirtilerin düzenli olarak acı biber tüketimi sonrasında ortaya çıkması halinde bir alerji uzmanına başvurulmasını öneriyor.
