Amazon’un sessiz tozlayıcıları artık “hak sahibi canlı” olarak korunacak. Satipo ve Nauta belediyelerinde kabul edilen iki ayrı yerel yönetmelik sayesinde, Amazon’un temel tozlayıcıları arasında yer alan bu arılar artık “korunması gereken bir tür” olmanın ötesinde, var olma ve gelişme hakkına sahip canlılar olarak tanınıyor.
Amazon arılarının özelliği nedir?
Peru’da 175’ten fazla türü bulunan iğnesiz arılar, Kolomb öncesi dönemlerden bu yana Amazon’daki yerli topluluklar tarafından yetiştiriliyor.
Kakao, kahve ve avokado başta olmak üzere Amazon florasının yüzde 80’inden fazlasının tozlaşmasında rol oynayan bu böcekler, biyoçeşitliliğin ve ekosistem sağlığının temel taşları arasında gösteriliyor.
Ancak iklim değişikliği, ormansızlaşma, pestisit kullanımı ve Avrupa ile Afrika kökenli bal arılarıyla artan rekabet, bu yerli türleri ciddi bir yok olma tehdidiyle karşı karşıya bırakmış durumda.
ARILARA YASAL HAK VERİLMESİ NE DEMEK?
Uzmanlara göre bu karar, yalnızca Peru için değil, doğa ile hukuk arasındaki ilişkiyi yeniden tanımlayan küresel bir dönüm noktası niteliğinde.
Sürece destek veren Earth Law Center, kabul edilen düzenlemelerin yalnızca çevre koruma değil, hukuki paradigma değişimi anlamına geldiğini vurguluyor.
Kuruluşun Latin Amerika Direktörü Constanza Prieto’ya göre, iğnesiz arıların “hak sahibi özne” olarak tanınması, doğanın yalnızca korunacak bir varlık değil, hukuken temsil edilebilen bir aktör olarak görülmesi anlamına geliyor.
ARILARA HANGİ HAKLAR VERİLDİ?
Yeni düzenlemelerle birlikte arılar; sağlıklı bir yaşam alanında var olma, kirlilikten arınmış çevrede yaşama, iklimsel istikrarın korunması, tehdit ve zarar durumlarında insanlar aracılığıyla mahkemelerde temsil edilme hakkına sahip olacak.
PESTİSİTLER ARILARA ZARAR VERİYOR
Amazon Araştırmaları Uluslararası’nın kurucusu kimyasal biyolog Rosa Vásquez Espinoza, 2020 yılında yürüttüğü saha çalışmalarında iğnesiz arı ballarında iltihap önleyici, antiviral ve antibakteriyel özellikler taşıyan yüzlerce molekül tespit etti.
Ancak aynı analizler, arıların yaşadığı uzak bölgelerde bile pestisit kalıntılarına rastlandığını ortaya koydu.
Espinoza, yerli topluluklardan gelen gözlemlerin de çarpıcı olduğunu söylüyor: “Eskiden arıları bulmak için yarım saat yürümek yeterliyken, bugün saatler sürüyor.”
