pladis Yönetim Kurulu Başkanı ve Yıldız Holding Yönetim Kurulu Üyesi Murat Ülker, 19-20 Ekim tarihlerinde düzenlenen İstanbuıl Bilim Zirvesi'nin ardından kaleme aldığı yazıda, obeziteyle mücadeleden okul yemeklerine, gıda yoksulluğundan çocukların sağlıklı beslenmesine kadar pek çok konuda dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.
Sabri Ülker Vakfı ile The Nutrition Society iş birliğinde düzenlenen zirvede, dünyanın farklı ülkelerinden bilim insanlarının araştırmaları ele alındı.
Murat Ülker, 15 Kasım'da kişisel internet sitesinde yayımladığı yazısında, bilimsel bilginin yalnızca konferans salonlarında kalmaması, ailelerin ve çocukların günlük hayatına yansıması gerektiğini vurguladı.
'SAĞLIKLI GIDA ERİŞİLEBİLİR OLMALI'
Murat Ülker'in zirve sonrasında üzerinde durduğu konulardan biri obeziteyle mücadelede gıda sektörüne düşen sorumluluk oldu.
Zirvede Sheffield Belediyesi Halk Sağlığı Direktörü Greg Fell'in obezitenin nedenlerine ilişkin değerlendirmelerini aktaran Ülker, beslenme alışkanlıklarının yalnızca kişisel tercihlerle şekillenmediğine dikkat çekti.
Fell'in konuşmasında obezitenin biyolojik nedenlerinin yanı sıra ekonomik koşullar, yaşanılan çevre, gıdaya erişim ve ticari uygulamaların da etkili olduğu vurgulandı.
Bu değerlendirmelerden hareketle gıda sektörünün sorumluluğuna işaret eden Murat Ülker, obeziteyi baştan sona bir yaşam tarzı tercihi olarak görmenin, insanların hangi seçenekler arasından tercih yapmak zorunda kaldıklarını gözden kaçırabileceğini belirtti.
Ülker, sağlıklı gıdaların bulunabilir, ulaşılabilir ve günlük yaşamda uygulanabilir olmasının önemine dikkat çekerek ürün geliştirme ve tüketiciyle iletişim süreçlerinde gıda sektörünün de sorumluluk taşıdığını ifade etti.
Sağlıklı beslenmeye yönelik tavsiyelerin tek başına yeterli olmadığını belirten Ülker, ailelerin bütçelerinin, yaşadıkları mahallelerin, çalışma saatlerinin ve yemek hazırlama imkânlarının da dikkate alınması gerektiğini vurguladı.
'Çocuğun yemeği yalnızca gider OLARAK görÜLmeMELİ'
Ülker'in üzerinde durduğu bir başka konu ise okul yemeklerinin çocukların sağlığına, eğitimine ve ekonomik kalkınmaya katkısı oldu.
London School of Hygiene & Tropical Medicine'dan Prof. Donald Bundy'nin zirvede sunduğu araştırmalara göre, iyi planlanmış okul yemeği ve tamamlayıcı programlara yatırılan her 1 dolar, sağlık, eğitim, aile bütçesi ve yerel tarımsal üretim gibi alanlarda 7 ila 35 dolar arasında toplumsal fayda sağlayabiliyor.
Bir iş insanı olarak bu hesabın dikkatini çektiğini belirten Murat Ülker, rakamların doğrudan parasal kazanç anlamına gelmediğini, programın tasarımına ve uygulandığı ülkeye göre değişebileceğini hatırlatarak, "Bir çocuğun yemeğini bütçede yalnızca gider olarak görmek anlayışsızlıktır." değerlendirmesini paylaştı..
Ülker'e göre okulda verilen nitelikli bir öğün, çocuğun öğrenmesini ve okula devamını desteklemenin yanında aile bütçesine katkı sağlayabiliyor. Okul yemeklerinin yerel üreticilerden temin edilmesi ise çiftçilere düzenli bir pazar oluşturabiliyor.
Japonya'da okul yemekleri gelir eşitsizliğinin etkisini azaltıyor
Zirvede Tokyo Üniversitesi'nden Prof. Kentaro Murakami'nin sunduğu Japonya örneği de okul beslenmesinin önemini ortaya koydu.
Japonya'da ilkokul öğrencilerinin neredeyse tamamı okul yemeklerinden yararlanıyor. Murakami'nin aktardığı araştırmalarda, ailelerin gelir düzeyinden kaynaklanan beslenme farklılıkları okul olmayan günlerde görülürken okul günlerinde aynı farklılıklar saptanmadı.
Araştırmalar gözlemsel olduğu için bu sonucun tamamını okul yemeklerine bağlamak mümkün değil. Ancak benzer nitelikte öğünlere ulaşmak, çocukların ailelerinin ekonomik koşullarından kaynaklanan dezavantajlarını hafifletebiliyor.
Murat Ülker, okulda sağlanan beslenme düzeninin evle de ilişkilendirilmesi gerektiğini belirterek hafta sonları ve tatillerde çocukların beslenmesinin nasıl sürdürüleceği sorusunu gündeme taşıdı.
Türkiye'de çocukların yüzde 9,9'u obez
İstanbul Bilim Zirvesi'nde Türkiye'deki çocukluk çağı obezitesine ilişkin veriler de paylaşıldı.
Sağlık Bakan Yardımcısı Şuayip Birinci, Türkiye'de çocukların yüzde 9,9'unun obez olduğunu, mevcut eğilimin sürmesi halinde 2050 yılında her üç çocuktan birinin obez olabileceğini söyledi.
Birinci, şekerli içecekler, ultra işlenmiş gıdalar, uzun ekran süreleri ve hareketsizliğin obezite sorununu ağırlaştırdığını belirtti. Çocukluk çağındaki obezitenin yetişkinlik döneminde diyabet ve kalp-damar hastalıkları gibi sağlık sorunlarıyla ilişkisine de dikkat çekti.
Hem obez hem de gizli aç olmak mümkün mü?

Zirvede tartışılan bir başka önemli konu ise yeterli kalori almanın her zaman yeterli ve dengeli beslenmek anlamına gelmemesiydi.
Oslo Metropolitan Üniversitesi'nden Prof. Sigrun Henjum, gıda güvencesinin yalnızca yiyecek bulunmasıyla sınırlı olmadığını; gıdaya ekonomik ve fiziksel erişimin, besin kalitesinin ve bu koşulların sürekliliğinin de önemli olduğunu anlattı.
Murat Ülker, bu değerlendirmeler üzerinden gıda güvencesizliği ile obezitenin aynı kişide görülebileceğine dikkat çekti. Bir insanın fazla kilolu olmasına rağmen vitamin ve mineral eksiklikleri yaşayabileceğini hatırlattı.
Zirvede aktarılan UNICEF'in 2024 yılı tahminlerine göre dünyada beş yaşın altındaki yaklaşık 181 milyon çocuk, ciddi gıda yoksulluğuyla karşı karşıya.
İSTANBUL Bilim Zirvesi'nde hangi konular konuşuldu?
Zirvede çocukların sağlıklı gelişimini etkileyen beslenme sorunları yalnızca obezite ve okul yemekleriyle sınırlı kalmadı.
Cornell Üniversitesi'nden Dr. Julia Finkelstein, gebelik öncesinden başlayarak B12 vitamini ve folatın anne ve çocuk sağlığındaki rolünü anlattı. Hacettepe Üniversitesi'nden Prof. Dr. Elif Nursel Özmert, yaşamın ilk 1000 gününde beslenmenin yanı sıra bakım koşullarının ve aile ortamının önemine dikkat çekti.
Swansea Üniversitesi'nden Prof. Amy Brown ise emzirmenin yararları kadar annelere sunulan desteğin de önemli olduğunu, emzirmede güçlük yaşayan annelerin suçlanmaması gerektiğini vurguladı.
Dr. Kavita Sethuraman, deprem ve savaş gibi krizlerde çocukların beslenme ihtiyaçlarının kesintisiz karşılanması gerektiğini anlattı. Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde yürütülen bir araştırmada ailelere altı ay boyunca sağlanan aylık 40 dolarlık ek nakit desteğinin, ağır akut yetersiz beslenmenin tekrarlama riskini yaklaşık yüzde 70 azalttığı aktarıldı.
British Nutrition Foundation'dan Frances Meek de çocuklara yalnızca ne yemeleri gerektiğinin anlatılmasının yeterli olmadığını, gıda seçimi ve yemek hazırlama becerilerinin kazandırılması gerektiğini ifade etti.
Yemekte Denge projesi 7 milyondan fazla kişiye ulaştı
Murat Ülker, zirveye ilişkin değerlendirmesinde Sabri Ülker Vakfı'nın bilimsel bilgiyi günlük yaşama taşımaya yönelik çalışmalarına da değindi.
Vakıf Başkanı Yahya Ülker'in aktardığı bilgilere göre Millî Eğitim Bakanlığı ve Hacettepe Üniversitesi iş birliğiyle yürütülen Yemekte Denge Eğitim Projesi, 2011 yılından bu yana 7 milyondan fazla öğrenci, öğretmen ve ebeveyne ulaştı.
Programın 2026-2027 döneminde beş şehirde uygulamalı okul atölyeleriyle devam etmesi planlanıyor.
Murat Ülker, zirve sonrasında kaleme aldığı yazıda, bilimsel araştırmaların gıda üretiminden okul yemeklerine, ailelerin beslenme alışkanlıklarından kamu politikalarına kadar geniş bir alanda günlük kararlara yansıması gerektiğini vurguladı.
