Türkiye'de diyabet giderek büyüyen bir halk sağlığı sorununa dönüşürken, hastalığın obezite, beslenme alışkanlıkları ve diğer metabolik sorunlarla ilişkisini ortaya koyan yeni veriler paylaşıldı.
14 Kasım Dünya Diyabet Günü kapsamında Acıbadem Ataşehir Hastanesi'nde düzenlenen etkinlikte, Türkiye'deki diyabet sıklığı, hastalığın yol açtığı organ hasarları ve son yıllarda “zayıflama iğnesi” olarak gündeme gelen GLP-1 grubu ilaçların kullanımı ele alındı.
Acıbadem Üniversitesi Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde (DİYAM) takip edilen 11 bin 270 diyabet hastasına ilişkin veriler de ilk kez kamuoyuyla paylaşıldı.
11 bin diyabet hastasının verileri açıklandı: Yüzde 70'i aşırı kilolu
Etkinlikte konuşan İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Ferhat Çetin, DİYAM bünyesinde izlenen 11 bin 270 hastanın sağlık verilerini açıkladı.
Merkezde takip edilen hastaların yüzde 70'inde aşırı kiloluluk veya obezite sendromu bulunduğu belirlendi.
Araştırma kapsamında açıklanan diğer veriler de diyabetin yalnızca kan şekeri yüksekliğiyle sınırlı olmadığını ortaya koydu.
Yüzde 70: Aşırı kilolu veya obez olan diyabet hastalarının oranı.
Yüzde 46: Karaciğer yağlanması görülen hastaların oranı.
Her 2 hastadan 1'i: Kalp ve damar hastalıklarıyla ilgili sorunlar yaşıyor.
Merkezin hasta kayıtlarından elde edilen bu sonuçlar, diyabetle birlikte görülen sağlık sorunlarının boyutunu gösteriyor. Ancak veriler tek bir merkezde takip edilen hastalara ait olduğu için Türkiye'deki bütün diyabet hastalarının durumunu temsil eden ulusal bir araştırma olarak değerlendirilmemeli.
Prof. Dr. Temel Yılmaz: GLP-1 iğneleri gelişigüzel kullanılabilecek zayıflama ilaçları değil
Etkinlikte en dikkat çekici uyarılardan biri de son yıllarda kilo vermek amacıyla kullanımı yaygınlaşan GLP-1 grubu ilaçlarla ilgili oldu.
Acıbadem Üniversitesi Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi'nden Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. M. Temel Yılmaz, bu ilaçların diyabet tedavisinde önemli gelişmelerden biri olduğunu ancak hekim kontrolü dışında kullanılmalarının ciddi sağlık riskleri taşıdığını söyledi.
Prof. Dr. Yılmaz, “GLP-1 analogları son yıllarda tıbbın en önemli buluşlarından biridir. Ancak bunlar gelişigüzel kullanılabilecek zayıflama ilaçları değildir” dedi.
Tedavi öncesinde hastanın sağlık durumunun ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Yılmaz, bazı hastalıkların ve kan değerlerindeki değişikliklerin ilaç kullanımını sakıncalı hale getirebileceğine dikkat çekti.
GLP-1 iğneleri kimler için riskli olabilir?
Prof. Dr. Temel Yılmaz, özellikle safra kesesi taşı, amilaz ve lipaz yüksekliği ile çok yüksek trigliserit değerleri bulunan hastalarda dikkatli olunması gerektiğini belirtti.
Yılmaz, “Safra kesesinde taş, amilaz ve lipaz yüksekliği veya trigliserit düzeyinin 500'ün üzerinde olması gibi durumlarda bu ilaçların kullanılması uygun olmayabilir. Bu nedenle tedavi öncesinde gerekli kontrollerin yapılması şarttır” ifadelerini kullandı.
Türkiye'de bu ilaçların reçetesiz temin edilebilmesini de önemli bir sorun olarak değerlendiren Prof. Dr. Yılmaz, GLP-1 grubu ilaçların reçetesiz satılmaması gerektiğini vurguladı.
GLP-1 grubu ilaçların bir bölümü tip 2 diyabet, bir bölümü ise belirli koşullarda obezite tedavisi için ruhsatlandırılmış durumda. Bu nedenle ilaçların tamamını yalnızca diyabet ilacı olarak tanımlamak da doğru değil. Uzmanların temel uyarısı, bu tedavilerin hızlı kilo vermek amacıyla kişinin kendi kararıyla kullanılmaması gerektiği yönünde.
Türkiye'de kaç milyon diyabet hastası var?
Dünya Diyabet Günü etkinliğinde Türkiye'deki diyabet sıklığına ilişkin veriler de paylaşıldı.
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Özlem Çelik, Türkiye'de diyabet görülme sıklığının yüzde 16,5'e ulaştığını ve hasta sayısının 15 milyona yaklaştığının tahmin edildiğini açıkladı.
Prof. Dr. M. Temel Yılmaz ise Türkiye'de yaklaşık 12-14 milyon kişinin diyabetli olduğunun tahmin edildiğini belirterek hastalığın yayılma hızına dikkat çekti.
“Diyabet mikrobik etkeni olmayan bir pandemi gibi inanılmaz hızla artıyor” diyen Yılmaz, Türkiye'de diyabet görülme sıklığının her 10 yılda yaklaşık iki katına çıktığını ifade etti.
Uzmanların paylaştığı rakamlar tahminlere dayanıyor ve kullanılan veri kaynakları ile hesaplama yöntemlerine göre farklılık gösterebiliyor.
Dünyada 589 milyon diyabetli var: 2050'de 850 milyonu aşabilir
Prof. Dr. Özlem Çelik, Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre dünya genelinde yaklaşık 589 milyon kişinin diyabetle yaşadığını belirtti.
2050 yılında ise bu sayının 850 milyonun üzerine çıkmasının beklendiğini söyledi.
Türkiye'nin diyabet görülme sıklığı bakımından Avrupa'da ilk sırada yer aldığını belirten Çelik, hastalığın erken teşhis edilmesinin organ hasarlarını önlemek açısından kritik olduğunu vurguladı.
Diyabet yalnızca kan şekerini etkilemiyor
Diyabetin kalp, böbrek, göz ve sinir sistemi üzerinde ciddi sonuçları olabileceğine dikkat çeken Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Tuğçe Apaydın, diyabetli bireylerde koroner arter hastalığı gelişme riskinin iki kat fazla olduğunu söyledi.
Apaydın, diyabetin travmaya bağlı olmayan bacak ampütasyonlarının en önemli nedenlerinden biri olduğunu ve önlenebilir görme kaybında da önemli rol oynadığını belirtti.
Prof. Dr. Temel Yılmaz da diyaliz tedavisi gören hastaların yaklaşık yarısında böbrek sorunlarının diyabetle ilişkili olduğunu aktararak erken tanı ve düzenli tedavinin önemine dikkat çekti.
Diyabet ve beslenme arasında nasıl bir ilişki var?
Diyabet, vücudun kan şekerini düzenleme mekanizmasını etkileyen kronik bir hastalık. Özellikle tip 2 diyabetin gelişiminde genetik yatkınlığın yanı sıra aşırı kilo, fiziksel hareketsizlik ve beslenme alışkanlıkları önemli rol oynuyor.
DİYAM'da takip edilen hastaların yüzde 70'inin aşırı kilolu veya obez olması, diyabet ile kilo yönetimi arasındaki ilişkinin önemini bir kez daha gündeme getiriyor.
Ancak her diyabet hastası aşırı kilolu olmadığı gibi, hastalık yalnızca fazla şeker tüketimine de bağlanamıyor. Tip 1 diyabet ise farklı bir mekanizmayla ortaya çıkıyor ve beslenme alışkanlıklarından kaynaklanmıyor.
Diyabetin önlenmesi ve yönetiminde dengeli beslenme, uygun fiziksel aktivite, kilo kontrolü ve düzenli sağlık takibi önemli yer tutuyor. İlaç tedavisinin gerekli olduğu hastalarda ise beslenme düzeni ve tedavi planının birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Diyabet tedavisinde yeni hedef: 100 bin hastalık veri tabanı
Acıbadem Üniversitesi Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde takip edilen 11 bin 270 hastanın verilerinin değerlendirilmesiyle elde edilen sonuçların, diyabetin daha iyi yönetilmesine katkı sağlaması hedefleniyor.
Merkezde tedaviye başlanan hastaların uzun dönem kan şekeri kontrolünü gösteren hemoglobin A1c değerlerinin dünya ortalamasının altına gerilediği de açıklandı. Ancak bu karşılaştırmaya ilişkin ayrıntılı sayısal sonuçlar paylaşılmadı.
Prof. Dr. M. Temel Yılmaz, DİYAM bünyesinde 100 bin diyabet hastasının kaydını tutmayı hedeflediklerini belirtti.
Yılmaz, bu büyüklükte bir veri tabanının oluşturulmasının diyabetin seyri, tedavi sonuçları ve hastalıkla ilişkili diğer sağlık sorunlarının araştırılması açısından önemli bir bilimsel kaynak sağlayacağını ifade etti.
