Eylül ayında tüketicinin sofrasında önemli bir değişiklik yaşandı. Denizlerde genel av sezonunun 1 Eylül'de başlamasıyla balık tezgâhları hareketlendi; özellikle palamut bolluğu fiyatları aşağı çekti.
Karadeniz'de palamutun 500-600 gramlık adedi 50-70 liraya kadar inerken, Ordu'da sezonun ilk günlerinde büyüklüğüne göre 30-100 liradan satıldı. İstanbul'da ise eylülün son haftasında palamutun büyüklüğüne göre 100-150 TL arasında satıldığı bildirildi.
Dolayısıyla eylül ayında tüketici, gıda sepetinin en pahalı kalemlerinden kırmızı ete karşı görece ucuz bir protein alternatifine erişti.
Ancak “palamut etkisi” bile gıda fiyatlarındaki genel yükselişi durdurmaya yetmedi.
Gıda enflasyonu yüzde 1,07'den yüzde 2,23'e çıktı
TEPAV'ın 1-25 Eylül tarihleri arasında topladığı fiyatlardan oluşturduğu Gıda Fiyat Endeksi'ne (TEGE) göre aylık gıda enflasyonu yüzde 2,23 olarak hesaplandı. Ağustosta bu oran yüzde 1,07 seviyesindeydi. Böylece gıda enflasyonu eylülde yeniden hızlandı.
TEPAV'ın hesaplamasına göre yıllık gıda enflasyonu da eylül itibarıyla yüzde 30,1 oldu.
Dana etine bir ayda yüzde 9,9 zam
Raporun asıl dikkat çeken noktalarından biri ise kırmızı ette.
Taze meyve ve sebze dışındaki ürünler arasında eylül ayında fiyatı en fazla yükselen ikinci ürün dana eti oldu. TEPAV'ın raporundaki grafiğe göre dana eti fiyatları yalnızca bir ay içerisinde yüzde 9,9 arttı.
İlk sırada yüzde 14,1'lik artışla margarin bulunurken, hazır tavuk yemeklerinde yüzde 9,4, tavuk etinde yüzde 8,6 ve hazır pizzada yüzde 8 artış hesaplandı. TEPAV da raporunda margarin, dana eti ve hazır tavuk yemeklerini fiyatı en fazla artan ürünler arasında gösteriyor.
Üstelik dana etindeki bu yükseliş, balığın en bol ve ucuz olduğu dönemlerden birinde gerçekleşti.
Palamut bu yıl sofranın ucuz alternatifi oldu
Palamut bolluğu yalnızca haberlerdeki tezgâh görüntülerinden ibaret değil. İstanbul Gürpınar Su Ürünleri Hali verilerine göre daha ağustos ayında 156 ton palamut satıldı ve palamut halin en fazla satılan su ürünü oldu. Kilogram ortalama fiyatı 140,91 TL olarak gerçekleşti.
1 Eylül'de genel av sezonunun başlamasıyla arz daha da arttı. Samsunda ve Rize'de palamut balığının çifti 100 TL'ye satılmaya başlandı. Üstelik balıkların ağırlıkları da 800 grama yaklaştı.
Buna karşılık TEPAV'ın eylül verileri, ucuz balık seçeneğinin sofraya girdiği ayda dahi et ve genel gıda fiyatlarındaki yükselişin sürdüğünü ortaya koyuyor.
FİYATI EN ÇOK ARTAN SEBZE PATLICAN
Eylülün gıda enflasyonunu yalnızca et ürünleri yukarı çekmedi. Taze meyve-sebzede patlıcan fiyatı yüzde 34,4, muz yüzde 12,2, domates yüzde 10,1 yükseldi.
Buna karşılık limonda yüzde 28,4, portakalda yüzde 27,4, mandalinada yüzde 25,4 ve üzümde yüzde 24,2 fiyat düşüşü yaşandı.
Yani bazı temel ürünlerdeki sert ucuzlamalar da aylık gıda enflasyonunun yüzde 2,23'e yükselmesini engelleyemedi.
