Türkiye’de vitamin, mineral, bitkisel içerikli ürünler ve diğer takviye edici gıdaların denetiminde yeni bir dönem başlayabilir. Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti), sağlık alanında hazırlıkları sürdürülen kanun teklifi kapsamında gıda takviyelerinin üretim ve içerik denetiminin Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülmesini öngören bir düzenleme üzerinde çalışıyor.
Mevcut sistemde Tarım ve Orman Bakanlığının yetkisinde bulunan takviye edici gıdalar için yeni kriterler belirlenmesi planlanıyor. Düzenlemeyle ürünlerde hangi maddelerin hangi oranlarda kullanılabileceği, etiketlerde beyan edilen içeriklerin gerçeği yansıtıp yansıtmadığı ve üretim izinlerinin hangi koşullarda verileceği konularında Sağlık Bakanlığının yetkili olması hedefleniyor. 
Henüz hazırlık aşamasında bulunan düzenleme yürürlüğe girmiş değil. Kanun teklifinin kesin metni, Meclise sunulması ve yasama süreciyle birlikte kapsamı netleşecek.
Gıda takviyelerinin içeriği ve üretim izni yeniden düzenlenecek
Gündemdeki düzenlemenin en önemli başlıklarından biri, takviye edici gıdaların içerik denetimi olacak.
Planlanan değişiklik kapsamında;
İçerik ve bileşenler: Ürünlerde kullanılabilecek maddelerin türü ve oranlarının belirlenmesinde Sağlık Bakanlığının yetkili olması öngörülüyor.
Etiket denetimi: Ürünün üzerinde yazan vitamin, mineral, bitkisel bileşen ve diğer maddelerin gerçekten üründe bulunup bulunmadığının denetlenmesi hedefleniyor.
Üretim izni: Takviye edici gıdaların üretim izninin Sağlık Bakanlığından alınmasına yönelik bir sistem planlanıyor.
Piyasa denetimi: Üretim aşamasının yanı sıra piyasaya sunulan ürünlerin içeriklerinin de kontrol edilmesi gündemde.
Bu başlıklar, özellikle içeriği yanlış beyan edilen veya mevzuata aykırı maddeler içeren ürünlere karşı denetim mekanizmasının güçlendirilmesi açısından önem taşıyor. Ancak yeni sistemin uygulama ayrıntıları, teklifin kesinleşmesiyle belli olacak.
gıda takviyelerini kim denetliyor?
Hâlihazırdaki mevzuata göre takviye edici gıdaların üretimi, ithalatı, işlenmesi ve piyasaya arzı için Tarım ve Orman Bakanlığından ürün bazında onay alınması gerekiyor.
Bakanlığın yayımladığı bilgilere göre her ürün ayrı ayrı değerlendiriliyor. Üretici veya ithalatçı işletmenin başvurusunda ürünün bileşimi, günlük alım dozu, etiket bilgileri ve ilgili diğer belgeler inceleniyor. Bakanlık ayrıca onaylı takviye edici gıdaların listesini ve kullanımına kısıtlama getirilen maddelere ilişkin bilgileri yayımlıyor.
Sahte gıda takviyeleri neden gündemde?
Gıda takviyeleri, özellikle vitamin ve mineral eksikliklerini gidermek veya beslenmeyi desteklemek amacıyla kullanılan ürünler arasında yer alıyor. Ancak ürünlerin bitkisel içerikli olması ya da ambalajında “doğal” ifadesinin bulunması, güvenli oldukları anlamına gelmiyor.
Tüm Eczacı İşverenler Sendikası (TEİS) Genel Başkanı Eczacı Nurten Saydan da gıda takviyelerinde sahtecilik ve kontrolsüz satış riskine dikkat çekiyor. Saydan, bazı ürünlerin bitkisel kökenli oldukları gerekçesiyle gıda takviyesi olarak piyasaya sunulduğunu ve eczacı veya doktora danışılmadan kullanılabildiğini belirtiyor.
Saydan’ın açıklamasına göre, içeriği ve kullanım koşulları yeterince değerlendirilmeden tüketilen ürünler böbrek, karaciğer ve sindirim sistemi sorunları gibi sağlık risklerine yol açabiliyor. Bu nedenle takviyelerin denetiminin güçlendirilmesi gerektiğini savunan eczacılar, ürünlerin eczanelerden temin edilmesi ve kullanım öncesinde sağlık profesyonellerine danışılması çağrısında bulunuyor.
Gıda takviyeleri ilaç mı? Tüketiciler nelere dikkat etmeli?
Takviye edici gıdalar ile ilaçlar arasındaki ayrım, düzenleme tartışmasının önemli başlıklarından biri. Tarım ve Orman Bakanlığının bilgilendirmesine göre takviye edici gıdalar ilaç değildir; bir hastalığı önleme veya tedavi etme amacıyla piyasaya sunulamaz.
Tüketicilerin ürün seçerken şu noktalara dikkat etmesi gerekiyor:
- Tarım ve Orman Bakanlığının Onaylı Takviye Edici Gıdalar Listesi üzerinden ürünün onay durumunu inceleyin.
- İçerik, günlük tüketim miktarı, hedef kullanıcı grubu ve uyarıları kontrol edin.
- Kesin tedavi, hızlı kilo kaybı veya benzeri iddialar içeren tanıtımlara karşı dikkatli olun.
- Takviyeler bazı ilaçlarla etkileşime girebilir. Özellikle kronik hastalığı olanlar, düzenli ilaç kullananlar, hamileler ve emzirenler sağlık profesyoneline danışmadan ürün kullanmamalı.
